Informatiehonger in je broekje

Een treinabonnement, een bestelling bij een webwinkel, een foto laten afdrukken, een enquête, een eenvoudige vraag bij mijn verzekering. Bedrijven en instanties hebben een enorme informatiehonger en beginnen te dreinen als een peuter die geen lolly mag als je dat niet wil geven. Om een of andere reden is een favoriete smaak informatie bij instanties en bedrijven geslacht.

formulier onvz

Het begon bij mijn zorgverzekeraar. Ik wilde vanmorgen eenvoudige vraag stellen, of een bepaald iets in het pakket van mijn aanvullende verzekering zit, en deed dat via het web-formulier. Om een vraag te kunnen stellen moest ik mijn voorletters, achternaam en e-mailadres invullen. Tot zover kan ik er nog wel in mee. De keus om voorletters te vragen in plaats van een voornaam kan ik nog toeschrijven aan keuzes in huisstijl. Vervolgens moet ik ook mijn huisadres en geboortedatum opgeven. Volgens het handige kalendertje in het formulier weet ik inmiddels dat ik ben geboren op een maandag.

De uitleg van de webcare-afdeling: “We hebben voor vrijwel alle vragen persoonlijke gegevens nodig.” Ze zouden me ook gewoon de optie kunnen geven om zelf aan te vinken welke verzekering ik van ze heb en dat soort informatie facultatief te markeren in het formulier.

Het is me een ergernis: al dat vragen om informatie die niet noodzakelijk is. In het voorbeeld hierboven kan ik er nog wel een verklaring voor bedenken, met mijn gegevens kan mijn verzekeraar mijn exacte polisvoorwaarden erbij pakken. Echter is in veel gevallen de gevraagde informatie helemaal niet noodzakelijk voor het verlenen van een dienst of het leveren van een product.

Vooral de vurige wens van bedrijven en instanties om nauwkeurig te weten hoe mijn primaire geslachtskenmerken eruitzien. Je kan er niet omheen: bij iedere online bestelling die ik doe moet ik aangeven of ik man of vrouw ben. Als allereerste vraag in een bestelformulier, nog voor je je naam kan invullen vragen ze vaak naar de inhoud van je onderbroek. Het is blijkbaar de meest essentiële informatie die je kan geven, ook als je een setje schilderijplakhaakjes wil bestellen.

De bedrijven waar er al iets meer is nagedacht vragen niet naar geslacht maar vragen om de gewenste aanhef. Het is een eenvoudige, kleine verandering in formulering van dezelfde vraag en komt al heel wat vriendelijker over. Vergelijk het zelf:

aanhefgeslacht. PNG

Maar het eerste formulier dat er een derde, genderneutrale optie aan toevoegt moet ik nog tegenkomen. Wat dacht je van deze informele mogelijkheid?

beste

Ik vind het prima als bedrijven en instanties me aanschrijven met ‘Beste Daniëlle’ en me tutoyeren. Net zoals je-en-jij-bedrijf Ikea doet (behalve op de kassabon, die is nog steeds uw garantiebewijs). De nieuwsbrieven beginnen steevast op zijn Zweeds met: “Hej, Daniëlle,” Een neutrale aanhef en met voornaam. Wel ironisch dat het aanmeldformulier van Ikea Family nadrukkelijk om een binair geslacht vraagt.

Het kan ook uitgebreider dan 3 opties. Bij het wijzigen van mijn naam en gendermarker in de gegevens van de ING bank keek ik mee met de bankmedewerker toen ze mijn gegevens bewerkte. De software die mijn bank gebruikt is nog voorzien van opties voor in onbruik geraakte titulatuur en gaf een enorme lijst met aanschrijfopties voor opleidingen en adelstand. Maar nog steeds die prangende vraag naar mijn geslacht.

Ander voorbeeld: een poosje geleden kreeg ik van de NS het verzoek om een enquête in te vullen, de Monitor reisinformatie. Ik ben veelvuldig treinreiziger en met het beantwoorden van wat vragen zou ik zomaar mijn reiservaring kunnen verbeteren. Op een gegeven moment kom ik deze tegen:

nsenquete

Of ik man of vrouw ben. Een verplichte vraag. Ik mocht ‘m niet overslaan. Ik kreeg ook geen neutrale optie of een ‘dat wil ik niet zeggen’ mogelijkheid.

Hoop vragen over hoe ik de informatie bij mijn laatste reis heb ervaren. Maar ook de geijkte enquête vragen over mij als persoon. Blijkbaar vragen ze bij de spoorwegen af of ze voor mannen en vrouwen apart reisinformatie moeten geven. Mijn docent Statistiek & Onderzoek had een mening over vragen in je enquêtes die niet bijdragen aan zinvolle of relevante onderzoeksresultaten. Die mening kwam altijd neer op een rode streep en een punt aftrek.

Wat Bol, Ikea, IxxI, de NS en weet ik veel wie nu precies willen met de wetenschap van mijn primaire geslachtskenmerken? Het is mij een raadsel. Om de juiste aanhef te kunnen gebruiken. Vind ik een slecht argument, want persoonlijk is een geautomatiseerd verstuurde e-mail of brief niet. Die computer mag dan binair denken, het interesseert hem niet welke van de opties hij voor mijn naam plakt. Zouden ze op basis van dat gegeven mijn wensen en voorkeuren denken te kunnen voorspellen? Een sterk staaltje van seksistische vooroordelen, waarmee ze nog vaak de plank mis slaan ook.

Zelfs Google is niet in staat om mijn voorkeuren en noden te voorspellen en daar passende reclames bij te serveren. Terwijl de zoekgigant me nog beter moet kennen dan mijn eigen ouders, krijg ik toch vaak zat reclame voor ovulatie- en zwangerschapstesten, bloedsuikermeters en bruidsjurken voor mijn neus. Producten waar ik echt geen behoefte aan heb. Behalve die trouwjurk dan, maar dan heb ik toch echt eerst een partner nodig. Tenzij Google een datingservice biedt en iets weet dat ik zelf nog niet weet, zitten ze er nog goed naast.

Als de kampioen in datamining en profielbouwen het al niet weet, wat moeten andere instanties, die niet mijn dokter zijn, met mijn geslacht? Wie het weet mag het zeggen.

Geslachtsvoorspellingen

Ik heb een tijdje op deze zitten broeden. Zoeken naar de juiste woorden om toch duidelijk mijn mening uit een te kunnen zetten zonder mensen voor het hoofd te stoten.

In mijn omgeving heb ik een aantal zwangere vrouwen, onlangs is één van hen bevallen, dus dan is ze inmiddels niet zwanger meer. Het begin van de bevalling is onder vrienden kenbaar gemaakt en er werd ook echt meegeleefd. Zelf heb ik gedurende de dag ook de berichten in de gaten gehouden of er al nieuws was. Het was vrolijke anticipatie.

Op een geven moment begon het gesprek me tegen te staan. Van diverse kanten kwamen de voorspellingen over het geslacht.  De ene gokte jongen, de ander meisje. Ik heb heel erg op mijn handen gezeten om niet te roepen dat het een mensje zou zijn. Ik snap dat men nieuwsgierig is naar het geslacht. Dat het kind gezond is wenst iedereen de aanstaande ouder(s) toe. Dat het een mens zou zijn is ook niet echt een verrassing. Alleen of het een jongen of meisje zou was nog het grote onbekende.

Ik moest gelijk terugdenken aan een sketch van Monthy Python, uit de Meaning of Life. In ‘The Miracle of Birth’ wordt de moderne klinische ziekenhuisbevalling en het onpersoonlijke sfeer van een groot ziekenhuis gepersifleerd. Artsen in scrubs, verpleegsters, apparatuur en uiteraard the machine that goes *ping*. Na de bevalling wordt het kind gelijk afgevoerd en vraagt de moeder aan de arts of het een jongen of meisje is. Waarop Graham Chapman, in de rol van arts antwoord: “Now, I think it is a little early to start imposing roles on it, don’t you?” Vind ik bijzonder, die film is al 30 jaar oud. Ik herinner me niet veel van die tijd, maar ik kan me niet voorstellen dat het doorbreken van de genderbinair destijds een issue was.

Bron: thelyonrampant.tumblr.com

Bron: thelyonrampant.tumblr.com

Volgens het Sociaal Cultureel Planbureau schat in dat slechts 0,38% van de Nederlandse bevolking transgender is in de mate dat ze medische behandeling wensen. Er van uitgaan dat een meisje ook echt een meisje is en een jongen ook echt een jongen is een veilige keuze. Als transgender ben je de uitzondering die de regel bevestigt. Het is niet zinvol om een volstrekt genderneutrale opvoeding na te streven. Sterker nog het lijkt me zelfs ongewenst. Onze maatschappij is er niet op ingesteld. Onder de genders zelf is ook een behoorlijk duidelijk onderscheid te zien in interesses en gedragspatronen. Al is zelfs neurobioloog Dick Swaab niet zeker hoeveel invloed sociale factoren hebben in het ontwikkelen van genderrollen. Het volgen van het deze flowchart voor het bepalen of speelgoed geschikt is voor jongens of meisjes lijkt me al een heel goede stap.

Wat betreft die voorpret bij zwangerschappen en bevallingen: het hoeft niet politiek correct te worden. Ik heb in het voorspellen van het geslacht wijselijk mijn mond gehouden. “Als je niets aardigs te zeggen hebt, zeg je soms beter niets.” Ik zeg gewoon niet graag dingen alleen maar omdat het sociaal wenselijk is, dat worden dan zulke holle woorden. Zoals ik zei: het geslacht is zo ongeveer de laatste onbekende variabele bij een zwangerschap. Ik vind het niet raar dat men daar zo nieuwsgierig naar is. Ik kan ook oprecht blij zijn voor hen die een kinderwens vervuld zien. Maar ik jubel niet mee over geslachten of waag me aan voorspellingen. Ik kan dat niet en vind het overbodig. 

Datingsites

Internetdating is uit de taboesfeer, datingsites zijn hot en getuige de vele reclame op radio en TV van de vele betaalsites is het goede business. Voor ieder lijkt er wat wils te zijn: jongeren, hoogopgeleiden, mensen die al een relatie hebben. – Over die laatste zijn er zelfs kamervragen gesteld. – Maar alle sites die ik heb gezien zijn binair ingesteld en ik voel me er niet thuis of door aangesproken.

wpid-DSC_0042.jpg

Het is inmiddels precies (ik kan er een weekje naast zitten) twee jaar geleden dat mijn laatste relatie ten einde liep. Ik was destijds een paar maanden onderweg met de diagnose bij het Genderteam en ben mij daarop gaan richten. Lange tijd ben de optie om een nieuwe relatie te beginnen überhaupt uit de weg gegaan. Eerst maar eens de break-up verwerken. Daarna heb ik alle energie in mijzelf gestoken, begonnen met mijn transitie en ben ik  verhuisd. Maar de eenzaamheid begint me zo af en toe wel parten te spelen.

“Dan ga je toch gewoon naar de kroeg? Leer je vanzelf mensen kennen.” Zo makkelijk lijkt het als je extravert ingesteld bent. Maar voor introverts zoals ik is dat lastig. Ik ben niet zo uitgaand, als ik in mijn eentje naar de kroeg zou gaan, dan hang ik aan de bar in een hoekje, drink een drankje en ga naar huis. Zomaar een gesprek aanknopen dat is niet iets wat ik zal doen. Dus toch maar de datingsites.

Ik heb een aantal datingsites bekeken. Ondanks dat er best wel verschillende insteken te vinden zijn in de opzet en de matchmethodes die er worden gehanteerd hebben ze allemaal één ding gemeen: de eerste vragen die ze stellen: “Wat ben je en wat zoek je?” Ze doelen dan op geslacht en daar haak ik af. Niet omdat ik me af wil zetten tegen de binair, maar de angst voor afwijzing.

De samenleving is ingesteld op een strakke binaire verdeling van geslacht en linkt het gender 1-op-1 aan het biologische. Dat ik bij zo’n site het rondje voor ‘vrouw’ aanklik voelt voor mij logisch, maar voor de buitenwereld ben ik daar niet zeker van. Passabiliteit maak ik me niet meer zo druk om dat zal een uphill battle blijven. Ik ben gewoon mezelf en wat anderen daarvan denken heeft niet veel prioriteit. Behalve als het gaat om een mogelijke partner. Een relatie aanknopen die buiten de hetero-normatief valt is één ding, maar als dat ook nog eens is met iemand die buiten de biologische binair van geslacht valt is een tweede. Voor mij speelt dat zeker nu. Niet omdat er nog steeds een M in mijn paspoort staat, maar omdat mijn anatomie niet past bij wie ik ben. Ik voel me echt een zodanig curiosum dat ik mezelf buiten de relatiemarkt plaat, simpel gezegd ben ik gewoon bang dat ik door potentiele partners niet wordt geaccepteerd.

Vriendschap sluiten, samenwerken of op andere manieren omgaan met transgenders is voor de meesten best te doen. Ik kan prima over weg met mijn collega’s en heb genoeg vrienden. Allemaal accepteren ze me zoals ik ben. Maar een relatie aangaan is wat anders dan een vriendschap. Als je een relatie aangaat met een trans dan zal je daar toch echt de nodige commentaar en vragen op krijgen van je omgeving, men twijfelt aan je geaardheid en gaan daar een issue van maken bijvoorbeeld. Tenminste als je zélf al over de geaardheids- en gender drempels weet te slechten. Dat is moeilijk, ik vind het niet raar als iemand een zekere gereserveerdheid in heeft.

Behalve de maatschappelijke en sociale dingen is er ook nog de anatomie. De plastisch chirurgen doen heel erg hun best op de geslachtsoperaties en bereiken hele goede resultaten, maar het zal altijd toch anders zijn. Ik ben momenteel aseksueel ingesteld en nog steeds van mening dat taart beter is dan seks. Maar ik sluit niet uit dat dysforie hier een belangrijke rol in speelt, om nog niet eens te spreken van de invloeden die mijn medicatie hierop heeft. Als dysforie inderdaad zoveel invloed heeft dan kan dat aseksuele in de toekomst nog wel eens veranderen.

Ik had altijd het idee dat ik me gewoon aangetrokken voel tot vrouwen, maar sinds ik verder en verder in mijn transitie ben is dat aan het veranderen en begint in mijn geaardheid de drempel van geslacht te vervagen. Verwacht nu niet dat ik binnenkort met een stoere macho-dude aan mijn arm kom aanzetten. Dat is mijn type niet. Ik ben er met mijzelf inmiddels redelijk over uit dat er een aantal karaktertrekken zijn waar ik me toe aangetrokken voel. Dat zijn trekken die je doorgaans vaker bij vrouwen ziet. Doorgaans dan, want ik ken net zoveel vrouwelijke als mannelijke stoere macho-dudes. Dat is alvast een vooroordeel waar ik niet meer in geloof.

Dat zijn een heleboel zaken die in de matchalgoritmes van de datingsites niet worden meegenomen. Er zijn geen knopjes voor ‘trans’ op de aanmeldformulieren. Hooguit kan ik het zelf aangeven in de teksten en dan hopen op een open mind. Maar ik ben bang dat het overgrote deel na die boodschap direct afhaken. Aan de andere kant is het ook niet iets wat ik veel later pas mee wil komen. Alsof het bij een eerste date al niet zal opvallen. *kuch*

Voorlopig laat ik het maar gewoon even rusten en ga ik verder met mijn leven. Er speelt momenteel een heleboel, ook op sociaal gebied. Het zal nog wel duren voordat ik het slot-en-sleutel hangertje dat ik draag zal afdoen. Dat hangertje heeft inderdaad een symbolische betekenis als het gaat om mijn relatiestatus en een bepaald vertrouwen dat ik in het verleden heb verloren.

.

Datingsites

Internetdating is uit de taboesfeer, datingsites zijn hot en getuige de vele reclame op radio en TV van de vele betaalsites is het goede business. Voor ieder lijkt er wat wils te zijn: jongeren, hoogopgeleiden, mensen die al een relatie hebben. – Over die laatste zijn er zelfs kamervragen gesteld. – Maar alle sites die ik heb gezien zijn binair ingesteld en ik voel me er niet thuis of door aangesproken.

wpid-DSC_0042.jpg

Het is inmiddels precies (ik kan er een weekje naast zitten) twee jaar geleden dat mijn laatste relatie ten einde liep. Ik was destijds een paar maanden onderweg met de diagnose bij het Genderteam en ben mij daarop gaan richten. Lange tijd ben de optie om een nieuwe relatie te beginnen überhaupt uit de weg gegaan. Eerst maar eens de break-up verwerken. Daarna heb ik alle energie in mijzelf gestoken, begonnen met mijn transitie en ben ik  verhuisd. Maar de eenzaamheid begint me zo af en toe wel parten te spelen.

“Dan ga je toch gewoon naar de kroeg? Leer je vanzelf mensen kennen.” Zo makkelijk lijkt het als je extravert ingesteld bent. Maar voor introverts zoals ik is dat lastig. Ik ben niet zo uitgaand, als ik in mijn eentje naar de kroeg zou gaan, dan hang ik aan de bar in een hoekje, drink een drankje en ga naar huis. Zomaar een gesprek aanknopen dat is niet iets wat ik zal doen. Dus toch maar de datingsites.

Ik heb een aantal datingsites bekeken. Ondanks dat er best wel verschillende insteken te vinden zijn in de opzet en de matchmethodes die er worden gehanteerd hebben ze allemaal één ding gemeen: de eerste vragen die ze stellen: “Wat ben je en wat zoek je?” Ze doelen dan op geslacht en daar haak ik af. Niet omdat ik me af wil zetten tegen de binair, maar de angst voor afwijzing.

De samenleving is ingesteld op een strakke binaire verdeling van geslacht en linkt het gender 1-op-1 aan het biologische. Dat ik bij zo’n site het rondje voor ‘vrouw’ aanklik voelt voor mij logisch, maar voor de buitenwereld ben ik daar niet zeker van. Passabiliteit maak ik me niet meer zo druk om dat zal een uphill battle blijven. Ik ben gewoon mezelf en wat anderen daarvan denken heeft niet veel prioriteit. Behalve als het gaat om een mogelijke partner. Een relatie aanknopen die buiten de hetero-normatief valt is één ding, maar als dat ook nog eens is met iemand die buiten de biologische binair van geslacht valt is een tweede. Voor mij speelt dat zeker nu. Niet omdat er nog steeds een M in mijn paspoort staat, maar omdat mijn anatomie niet past bij wie ik ben. Ik voel me echt een zodanig curiosum dat ik mezelf buiten de relatiemarkt plaat, simpel gezegd ben ik gewoon bang dat ik door potentiele partners niet wordt geaccepteerd.

Vriendschap sluiten, samenwerken of op andere manieren omgaan met transgenders is voor de meesten best te doen. Ik kan prima over weg met mijn collega’s en heb genoeg vrienden. Allemaal accepteren ze me zoals ik ben. Maar een relatie aangaan is wat anders dan een vriendschap. Als je een relatie aangaat met een trans dan zal je daar toch echt de nodige commentaar en vragen op krijgen van je omgeving, men twijfelt aan je geaardheid en gaan daar een issue van maken bijvoorbeeld. Tenminste als je zélf al over de geaardheids- en gender drempels weet te slechten. Dat is moeilijk, ik vind het niet raar als iemand een zekere gereserveerdheid in heeft.

Behalve de maatschappelijke en sociale dingen is er ook nog de anatomie. De plastisch chirurgen doen heel erg hun best op de geslachtsoperaties en bereiken hele goede resultaten, maar het zal altijd toch anders zijn. Ik ben momenteel aseksueel ingesteld en nog steeds van mening dat taart beter is dan seks. Maar ik sluit niet uit dat dysforie hier een belangrijke rol in speelt, om nog niet eens te spreken van de invloeden die mijn medicatie hierop heeft. Als dysforie inderdaad zoveel invloed heeft dan kan dat aseksuele in de toekomst nog wel eens veranderen.

Ik had altijd het idee dat ik me gewoon aangetrokken voel tot vrouwen, maar sinds ik verder en verder in mijn transitie ben is dat aan het veranderen en begint in mijn geaardheid de drempel van geslacht te vervagen. Verwacht nu niet dat ik binnenkort met een stoere macho-dude aan mijn arm kom aanzetten. Dat is mijn type niet. Ik ben er met mijzelf inmiddels redelijk over uit dat er een aantal karaktertrekken zijn waar ik me toe aangetrokken voel. Dat zijn trekken die je doorgaans vaker bij vrouwen ziet. Doorgaans dan, want ik ken net zoveel vrouwelijke als mannelijke stoere macho-dudes. Dat is alvast een vooroordeel waar ik niet meer in geloof.

Dat zijn een heleboel zaken die in de matchalgoritmes van de datingsites niet worden meegenomen. Er zijn geen knopjes voor ‘trans’ op de aanmeldformulieren. Hooguit kan ik het zelf aangeven in de teksten en dan hopen op een open mind. Maar ik ben bang dat het overgrote deel na die boodschap direct afhaken. Aan de andere kant is het ook niet iets wat ik veel later pas mee wil komen. Alsof het bij een eerste date al niet zal opvallen. *kuch*

Voorlopig laat ik het maar gewoon even rusten en ga ik verder met mijn leven. Er speelt momenteel een heleboel, ook op sociaal gebied. Het zal nog wel duren voordat ik het slot-en-sleutel hangertje dat ik draag zal afdoen. Dat hangertje heeft inderdaad een symbolische betekenis als het gaat om mijn relatiestatus en een bepaald vertrouwen dat ik in het verleden heb verloren.

.

Nieuw Paspoort

Deze week maakte ik de gang naar het gemeentehuis, het was tijd voor een nieuw paspoort. Helaas niet om de reden waarom ik het graag zou hebben gehad, maar gewoon omdat mijn oude inmiddels is verlopen. Uitgerekend op de dag dat de Tweede Kamer de Transgenderwet zou aannemen meldde ik mij aan de balie van het stadskantoor (wat een spuuglelijk jaren ’70 bouwwerk náást een monumentaal stadhuis is) voor een nieuw identitietisbewijs. Het laatste waar nog een ‘M‘ achter geslacht zal staan. Ik verwacht dat ik lang voordat die identiteitskaart zijn verloopdatum kent ik opnieuw een nieuwe ga halen. Want de Transgenderwet is nóg niet aangenomen, wat aanvankelijk de bedoeling was, maar wordt wel binnenkort behandeld.

Al enige weken was er een behoorlijke buzz op de transenfora. De plenaire behandeling van de transgenderwet stond geplant op donderdag de 28e, als hamerstuk. Een wetsvoorstel dat als hamerstuk wordt behandeld door de Kamer zal niet besproken worden. Bij de opening van de vergadering zal de voorzitter het voorstel afhameren zonder er meer dan een volzin of twee vuil aan te maken: wetsvoorstel aangenomen en bezegeld met een klap van de hamer. Bam! Daarna kan het voorstel zijn weg vervolgen via de Eerste Kamer en Staatscourant en van kracht worden. Echter hebben er zich sprekers gemeld die het wetsvoorstel plenair willen behandelen. Naar wat ik begreep aangespoord door belangenorganisaties die zich nog steeds niet kunnen verenigen met het bestaan van de deskundigenverklaring in het voorstel.

Sinds het eerste wetsvoorstel dat de staatsecretaris heeft ingediend zijn er wat wijzigingen in de wetsteksten en de samenhangende besluiten geweest. Behalve wat kleine aanpassingen is vooral de deskundigenverklaring beter omschreven. Het wetsvoorstel gaat nu uit van een informed consent principe, de deskundige in kwestie moet de persoon die het geslacht wil wijzigen kunnen uitleggen wat dit in de praktijk betekent. Daarnaast moet er worden uitgesloten dat de wens om van geslacht te veranderen niet voortkomt uit andere problemen (zoals psychoses) of wordt aangewend voor identiteitsfraude. Die laatste snap ik nooit zo goed, je laat met dit soort procedures nogal een papierspoor achter. Overigens is het de deskundige nadrukkelijk niet toegestaan om het gender te bepalen, deze mag alleen maar oordelen of de aanvrager bevat wat de gevolgen zijn van een geslachtswijziging.

De wetgever heeft in een opzet voor een koninklijk besluit ook aangegeven wíe die deskundigen zijn. Vooralsnog worden allen de artsen en psychologen van de twee genderteams (VUmc en UMCG) nadrukkelijk genoemd. Maar er is ook ruimte voor het aanwijzen van andere artsen en psychologen door het Ministerie van veiligheid en Justitie.  In de toelichting sluit de staatssecretaris niet uit dat dit bijvoorbeeld ook huisartsen kunnen zijn, mits zij genoeg kennis hebben over genderdysforie. Maar vooralsnog zijn alleen de twee genderteams aangewezen, daar steekt het bij de belangen organisaties.

Vooral TNN, Transgender Netwerk Nederland, vreest voor het opnieuw oplopen van de wachtlijsten bij deze instellingen. De wachtlijst voor diagnose is zo’n 18 maanden, al is het VUmc met een flinke inhaalslag bezig. Volgens de laatste berichten loopt dat momenteel terug tot 10-12 maanden en moet dat nog minder worden in de nabije toekomst. TNN veest echter een grote toeloop van transgenders die zich niet eerder tot de genderteams hebben gewend. Ik heb zelfs het woord stuwmeer horen vallen, ik vermoed dat dat wel mee zal vallen. Maar ik snap de bezorgdheid van TNN, ik zou ook graag zien dat er bij aanvang al een ruimere pool van deskundigen wordt aangewezen.

Persoonlijk heb ik geen bezwaar tegen het bestaan van de vereiste deskundigenverklaring, ook al zie ik liever het Argentijnse model (formuliertje – stempeltje – nieuw paspoort). Ik snap dat de wetgever toch een drempel op wil werpen om te voorkomen dat iedereen maar constant van geslacht te veranderen. Ik denk dat dit niet of nauwelijks voor zal komen. De staatssecretaris gaat er ook vanuit dat dit uitzonderingen zijn en stelt geen restricties aan het meerdere malen veranderen van geslacht, zolang er maar steeds een deskundigenverklaring wordt overlegd. Ik zie het niet als democratisch haalbaar om nu al die deskundigenverklaring te schrappen. Daarvan is er teveel weerstand vanuit de conservatieve hoek, die dragen nu al allerlei rare argumenten aan om de boel tegen te houden.

Op dinsdag 2 april wordt ’s avonds de transgenderwet door de Tweede Kamer behandeld. Ik ben benieuwd wat er uit het debat gaat komen en vooral of het wetsvoorstel spoedig in stemming gaat. Ik verwacht niet dat het per 1 juli in kan gaan, maar voor 1 januari liggen we nog op schema. In dat geval verwacht ik dat ik volgend jaar wéér bij het stadskantoor sta voor een nieuwe identiteitskaart. Ik denk dat de ambtenaar wat minder lang bedenkelijk zal kijken naar de pasfoto’s en naar mij. Overigens heeft hij me geen vragen gesteld. Ik lijk blijkbaar nog genoeg op mijn oude pasfoto in mijn paspoort van vijf jaar geleden. Oordeel zelf:

Paspoortfoto's

Ik begin steeds meer op mijn moeder te lijken, dat was mijn eerste gedachte toen ik die rechter foto zag. Let ook op die oorbellen, ik droeg vijf jaar geleden al oorbellen. Sterker nog ik sta, tot ergernis van een zekere docent annex ceremoniemeester, nog als jongen mét oorbellen op mijn afstudeerfoto van de Hotelschool. Echt de blik in de ogen van die man toen ‘ie die knopjes zag, dat sprak boekdelen.

Update, 2 April: De transgenderwet is door de kamer behandeld. Zoals verwacht zijn PVV en SGP tegen. De rest is voor, maar wil vooral een garantie dat er geen nieuwe of langere wachtlijsten ontstaan door de beperkte groep deskundigen. Ook wordt er door de kamer een snelle evaluatie, na 3 jaar in plaats van 5 jaar, gewenst. Het wetsvoorstel wordt dinsdag 9 April in stemming gebracht.

Transgenderwet naar het parlement!

Het heeft lang geduurd maar vandaag is eindelijk het wetsvoorstel voor wat in de volksmond al de nieuwe transgenderwet heet. Ik vind “Wijziging van Boek 1 van het Burgerlijk Wetboek en de Wet gemeentelijke basisadministratie persoonsgegevens in verband met het wijzigen van de voorwaarden voor en de bevoegdheid ter zake van wijziging van de vermelding van het geslacht in de akte van geboorte” zelf ook wel erg lang om uit te spreken. Dus ik noem het ook gewoon transgenderwet. Ik heb net de wetstekst en de bijbehorende memorie van toelichting doorgelezen en dit wetsontwerp stemt mij positief.

In de toelichting doet de Staatssecretaris uitleg over de totstandkoming van deze nieuwe wet. Onder andere wordt er terug geblikt naar de huidige wetgeving die stamt uit 1985. Destijds was Nederland een van de eerste landen waar de mogelijkheid tot aanpassing van het geslacht op het paspoort mogelijk was. Volgens de toen geldende opvattingen is er toen een sterilisatie-eis opgenomen in wet, dat was een ‘natuurlijk’ onderdeel van transseksualiteit vond men toen. In de loop der jaren zijn de ideën daarover gewijzigd. Ook gewijzigd zijn andere familiewetten die nu geen obstakel meer vormen, het homohuwelijk is mogelijk en ook de adoptiewetgeving is zodanig aangepast dat kinderen twee legale vaders of moeders kunnen hebben. Uiteraard speelt ook mee dat de wetgeving in de ons omringende landen de onze is voorbijgestreefd en de overheid is dit voorjaar nog op de vingers getikt door mensenrechtenorganisatie Human Rights Watch.

Het wetsvoorstel kent een drietal grote belangrijke wijzigingen:

De sterilisatie-eis vervalt. Dit was het grote struikelblok in de oude huidige wetgeving. Om het geslacht op je paspoort aan te kunnen passen moet je nu nog een medisch bewijs hebben dat je definitief  onvruchtbaar bent gemaakt door het verwijderen van de testikels of de eierstokken en baarmoeder. Dat was een inbreuk de lichamelijke integriteit omschreven in de universele rechten van de mens en dichter bij huis artikel 11 van de Nederlandse grondwet. Volgens het nieuwe wetsvoorstel zal er slechts een verklaring van een daartoe bevoegde en aangewezen deskundige nodig zijn. Deze deskundige moet verklaren dat de overtuiging dat je als transgender een langdurige overtuiging hebt van geslacht te willen veranderen. Deze drempel is ingebouwd om psychiatrische stoornissen en crimineel misbruik van de wet te voorkomen.

De geslachtswijziging wordt een ambtelijke procedure. Nu moet je nog langs de rechter om je geslacht te laten aanpassen. Dat betekent een advocaat en griffierechten die je kwijt bent. Bij elkaar een aanzienlijk bedrag, ik heb bedragen gehoord die richting de 1000 euro gaan. Voortaan zal de ambtenaar van de burgelijke stand een toevoeging kunnen doen aan de akte van geboorte. Als ik de tekst goed begrijp (“de ambtenaar van de burgerlijke stand onder wie de desbetreffende akte berust”) moet dat in je geboorteplaats.

De voornaamsverandering kan óók door de ambtenaar van de burgelijke stand worden doorgevoerd,te gelijk met de geslachtswijziging. Je voornaam veranderen moet nu nog via de rechter. In de toelichting wordt erkend dat het niet meer dan logisch is dat er bij een geslachtswijziging ook een nieuwe voornaam hoort. Logischer wijs is het dan het handigst om dat in dezelfde ambtelijke procedure mee te nemen.

Wat er nog wel hetzelfde blijft zijn zaken inzaken het verwekken en baren van kinderen om zo moeilijkheden rondom ouderschap en familierecht te voorkomen. Als een man geboren als vrouw een kind baart dan is hij nog steeds automatisch de moeder. Op deze manier heeft het kind automatisch een ouder. Voor vrouwen die een kind verwekken is het me niet helemaal duidelijk, maar als ik het goed begrijp kunnen zij door erkenning of adoptie als tweede moeder worden aangemerkt. Dat stuk tekst moet ik nog maar eens herlezen.

Ook hetzelfde blijft de vermelding van aanpassing op de akte van geboorte. In de Gemeentelijke Basis Administratie wordt het geslacht veranderd, dat betekend dat voor documenten als paspoorten en rijbewijzen automatisch het juiste geslacht wordt gebruikt. Dat zal ook gebeuren door alle instellingen die hun informatie uit de GBA halen, zoals de belastingdienst, UWV en Dienst Uitvoering Onderwijs. Alleen in bijzondere gevallen als de geboorte akte boven tafel moet is nog het geboortegeslacht te herleiden. De wetgever vind het eigen verantwoordelijkheid om in noodzakelijke gevallen instanties op de hoogte te brengen van het geboortegeslacht, voor medische behandelingen bijvoorbeeld.

Ik zie in dit wetsvoorstel geen grote haken en ogen en vooral heel grote verbeteringen. Uiteraard het vervallen van die sterilisatie-eis. Maar ik ben ook heel erg blij met het voornemen van een eenvoudige ambtelijke procedure zonder tussenkomst van de rechter. Blij verrast ben ik zelfs dat de voornaamswijziging in dezelfde procedure meegenomen wordt. Het klinkt uiteraard logisch, maar wetten zijn lang niet altijd logisch of voor de hand liggend. Ik ben benieuwd of alles stand zal gaan houden in het parlement, de wetstekst moet daar nog wel langs een aardig reutje conservatieve christenen die dit best nog wel eens roet in het eten kunnen gooien.

Voor meer informatie lees je het persbericht: Wetsvoorstel transgenders naar tweede kamer. Daar vind je ook links naar de letterlijke tekst van het wetsvoorstel en de memorie van toelichting.

Binaire symboliek

“Er zijn slechts 10 soorten mensen op deze wereld. Zij die binair snappen en zij die dat niet doen.”

Het is een flauw computer en wiskundigen grapje. Het getal 10 is de binaire notatie voor twee. De maatschappij houd van overzicht:  binair, of zwart-wit, denken is makkelijk. Je bent of vóór of tégen. Nuanceringen en tussenvormen zijn maar lastig. Je kan niet een beetje voor het één zijn en een beetje voor het ander, dan kan men je niet eenvoudig indelen in een groep.

Franklin Delano Roosevelt

Met gender of geslacht is het hetzelfde. Je bent óf een jongen óf een meisje. Iets ertussen in wordt niet geaccepteerd. Wordt je als kind geboren met zowel mannelijke als vrouwelijke geslachtsdelen dan zal een chirurg er zo vlug mogelijk een mes inzetten om één van de twee te verwijderen. Want een kind wat geen duidelijk geslacht heeft dat kan natuurlijk niet. Neutraal is geen optie. Dat is al sinds mensenheugenis zo! Oh ja? Weet je dat zeker? Kijk eens naar het kind op de foto hiernaast: Het heeft lang haar. draagt een jurk en lakleren schoentjes; dat is natuurlijk een meisje. Fout! Dat is Franklin Delano Roosevelt, de Amerikaanse President ten tijde van de tweede wereld oorlog. In zijn jeugd, de foto is  uit 1884, was het heel normaal voor kinderen om tot hun 6e of 7e levensjaar genderneutrale kleren te dragen. Jurken waren voor jongens net zo normaal als voor meisjes. Die praktijk was nog gemeengoed tot ruim in de 20e eeuw, pas toen kwam er een duidelijke seksescheiding in kinderkleding. Alleen voor baby’s was kleding nog vrij neutraal, aangezien je niet van te voren wist of het een jongen of meisje zou worden. Dat zal halverwege de jaren ’80 veranderen, toen het mogelijk werd om al voor de geboorte op de hoogte te zijn van het geslacht. (Lees meer hierover in: When did girls start wearing pink? op de site van het Smithsonian Insititute)

Dat die genderbinair erg sterk is merk ik natuurlijk alle dagen opnieuw. Maar onlangs werd mij duidelijk hoe vroeg dat al begint. Ik was op zoek naar een felicitatie kaartje om een bevriend stel te feliciteren met de geboorte van hun dochter. Ik zocht naar een blauwe “Hoera, een meisje!” maar die bleken onvindbaar. Alle meisjeskaarten waren roze, alle jongenskaarten blauw. Neutrale kaarten vond ik evenmin. Zo vroeg begint het inprenten van maatschappelijke rolverdelingen al. In sommige culturen gaat dat nog een stapje verder. In Spanje is het vrij normaal dat meisjes al in de eerste levensmaanden oorbellen krijgen.

Ons leven, de maatschappij en cultuur staat bol van genderspecifieke symbolen. Sommigen zijn specifieker dan anderen, sommigen zijn meer cultuur gebonden dan anderen. Vrouwen dragen rokken én broeken, mannen alleen broeken. Behalve in Schotland en Indonesië en in diverse Arabische landen, en Steven Tyler en Dennis Rodman… Grote couturiers proberen regelmatig een mannenrok in de collectie te krijgen. Dit seizoen probeert men het zelfs met de mantyhose, een herenpanty.  Mannen mogen fietsen op dames- én herenfietsen, vrouwen alleen op een damesfiets. Tenzij het een racefiets is, die zijn er alleen met een standaard herenframe.

Zelfs onze taal niet goed raad met andere opties dan man of vrouw. Objecten kunnen nog wel onzijdig zijn. Maar het ontbreekt nogal aan persoonlijk voornaamwoorden die onzijdig zijn. Althans voor mensen in het enkelvoud. De meervoudsvormen zijn onzijdig. De onzijdige enkelvoud svormen worden voor volwassenen niet gebruikt, alleen voor kinderen. Ik herinner mijn lessen Duits nog: Der Mann, Die Frau, Das Kind. Binnen progressieve kringen die vrij denken over gender zijn er wel voorstellen gedaan voor politiek correcte termen. In het Engels wordt er wel gesproken over “zi” en “zer” als neutrale woorden voor hij/zij en hem/haar. Nederlandse varianten daarop heb ik nog niet gehoord.

Is een unisex maatschappij voor mij een utopie? Waarin alle genderspecifieke symbolen zijn verdwenen? Nee hoor. Dat lijkt me niets. Het overgrote deel van de bevolking voldoet aan het stereotype beeld en is prima in te delen in een verdeling van óf man óf vrouw. Ik ben een uitzondering die de regel bevestigd. Wat ik wel wens, is dat men minder moeilijk doet als iemand de grenzen van de genderbinair overschrijdt. Als meisjes met auto’s willen spelen, of jongens met poppen dan moet je dat niet tegen willen houden. Dat krampachtig vasthouden aan die zwart-witte tweedeling is nergens voor nodig, laat anderen lekker in hun waarde.