Geslachtsvoorspellingen

Ik heb een tijdje op deze zitten broeden. Zoeken naar de juiste woorden om toch duidelijk mijn mening uit een te kunnen zetten zonder mensen voor het hoofd te stoten.

In mijn omgeving heb ik een aantal zwangere vrouwen, onlangs is één van hen bevallen, dus dan is ze inmiddels niet zwanger meer. Het begin van de bevalling is onder vrienden kenbaar gemaakt en er werd ook echt meegeleefd. Zelf heb ik gedurende de dag ook de berichten in de gaten gehouden of er al nieuws was. Het was vrolijke anticipatie.

Op een geven moment begon het gesprek me tegen te staan. Van diverse kanten kwamen de voorspellingen over het geslacht.  De ene gokte jongen, de ander meisje. Ik heb heel erg op mijn handen gezeten om niet te roepen dat het een mensje zou zijn. Ik snap dat men nieuwsgierig is naar het geslacht. Dat het kind gezond is wenst iedereen de aanstaande ouder(s) toe. Dat het een mens zou zijn is ook niet echt een verrassing. Alleen of het een jongen of meisje zou was nog het grote onbekende.

Ik moest gelijk terugdenken aan een sketch van Monthy Python, uit de Meaning of Life. In ‘The Miracle of Birth’ wordt de moderne klinische ziekenhuisbevalling en het onpersoonlijke sfeer van een groot ziekenhuis gepersifleerd. Artsen in scrubs, verpleegsters, apparatuur en uiteraard the machine that goes *ping*. Na de bevalling wordt het kind gelijk afgevoerd en vraagt de moeder aan de arts of het een jongen of meisje is. Waarop Graham Chapman, in de rol van arts antwoord: “Now, I think it is a little early to start imposing roles on it, don’t you?” Vind ik bijzonder, die film is al 30 jaar oud. Ik herinner me niet veel van die tijd, maar ik kan me niet voorstellen dat het doorbreken van de genderbinair destijds een issue was.

Bron: thelyonrampant.tumblr.com

Bron: thelyonrampant.tumblr.com

Volgens het Sociaal Cultureel Planbureau schat in dat slechts 0,38% van de Nederlandse bevolking transgender is in de mate dat ze medische behandeling wensen. Er van uitgaan dat een meisje ook echt een meisje is en een jongen ook echt een jongen is een veilige keuze. Als transgender ben je de uitzondering die de regel bevestigt. Het is niet zinvol om een volstrekt genderneutrale opvoeding na te streven. Sterker nog het lijkt me zelfs ongewenst. Onze maatschappij is er niet op ingesteld. Onder de genders zelf is ook een behoorlijk duidelijk onderscheid te zien in interesses en gedragspatronen. Al is zelfs neurobioloog Dick Swaab niet zeker hoeveel invloed sociale factoren hebben in het ontwikkelen van genderrollen. Het volgen van het deze flowchart voor het bepalen of speelgoed geschikt is voor jongens of meisjes lijkt me al een heel goede stap.

Wat betreft die voorpret bij zwangerschappen en bevallingen: het hoeft niet politiek correct te worden. Ik heb in het voorspellen van het geslacht wijselijk mijn mond gehouden. “Als je niets aardigs te zeggen hebt, zeg je soms beter niets.” Ik zeg gewoon niet graag dingen alleen maar omdat het sociaal wenselijk is, dat worden dan zulke holle woorden. Zoals ik zei: het geslacht is zo ongeveer de laatste onbekende variabele bij een zwangerschap. Ik vind het niet raar dat men daar zo nieuwsgierig naar is. Ik kan ook oprecht blij zijn voor hen die een kinderwens vervuld zien. Maar ik jubel niet mee over geslachten of waag me aan voorspellingen. Ik kan dat niet en vind het overbodig. 

Datingsites

Internetdating is uit de taboesfeer, datingsites zijn hot en getuige de vele reclame op radio en TV van de vele betaalsites is het goede business. Voor ieder lijkt er wat wils te zijn: jongeren, hoogopgeleiden, mensen die al een relatie hebben. – Over die laatste zijn er zelfs kamervragen gesteld. – Maar alle sites die ik heb gezien zijn binair ingesteld en ik voel me er niet thuis of door aangesproken.

wpid-DSC_0042.jpg

Het is inmiddels precies (ik kan er een weekje naast zitten) twee jaar geleden dat mijn laatste relatie ten einde liep. Ik was destijds een paar maanden onderweg met de diagnose bij het Genderteam en ben mij daarop gaan richten. Lange tijd ben de optie om een nieuwe relatie te beginnen überhaupt uit de weg gegaan. Eerst maar eens de break-up verwerken. Daarna heb ik alle energie in mijzelf gestoken, begonnen met mijn transitie en ben ik  verhuisd. Maar de eenzaamheid begint me zo af en toe wel parten te spelen.

“Dan ga je toch gewoon naar de kroeg? Leer je vanzelf mensen kennen.” Zo makkelijk lijkt het als je extravert ingesteld bent. Maar voor introverts zoals ik is dat lastig. Ik ben niet zo uitgaand, als ik in mijn eentje naar de kroeg zou gaan, dan hang ik aan de bar in een hoekje, drink een drankje en ga naar huis. Zomaar een gesprek aanknopen dat is niet iets wat ik zal doen. Dus toch maar de datingsites.

Ik heb een aantal datingsites bekeken. Ondanks dat er best wel verschillende insteken te vinden zijn in de opzet en de matchmethodes die er worden gehanteerd hebben ze allemaal één ding gemeen: de eerste vragen die ze stellen: “Wat ben je en wat zoek je?” Ze doelen dan op geslacht en daar haak ik af. Niet omdat ik me af wil zetten tegen de binair, maar de angst voor afwijzing.

De samenleving is ingesteld op een strakke binaire verdeling van geslacht en linkt het gender 1-op-1 aan het biologische. Dat ik bij zo’n site het rondje voor ‘vrouw’ aanklik voelt voor mij logisch, maar voor de buitenwereld ben ik daar niet zeker van. Passabiliteit maak ik me niet meer zo druk om dat zal een uphill battle blijven. Ik ben gewoon mezelf en wat anderen daarvan denken heeft niet veel prioriteit. Behalve als het gaat om een mogelijke partner. Een relatie aanknopen die buiten de hetero-normatief valt is één ding, maar als dat ook nog eens is met iemand die buiten de biologische binair van geslacht valt is een tweede. Voor mij speelt dat zeker nu. Niet omdat er nog steeds een M in mijn paspoort staat, maar omdat mijn anatomie niet past bij wie ik ben. Ik voel me echt een zodanig curiosum dat ik mezelf buiten de relatiemarkt plaat, simpel gezegd ben ik gewoon bang dat ik door potentiele partners niet wordt geaccepteerd.

Vriendschap sluiten, samenwerken of op andere manieren omgaan met transgenders is voor de meesten best te doen. Ik kan prima over weg met mijn collega’s en heb genoeg vrienden. Allemaal accepteren ze me zoals ik ben. Maar een relatie aangaan is wat anders dan een vriendschap. Als je een relatie aangaat met een trans dan zal je daar toch echt de nodige commentaar en vragen op krijgen van je omgeving, men twijfelt aan je geaardheid en gaan daar een issue van maken bijvoorbeeld. Tenminste als je zélf al over de geaardheids- en gender drempels weet te slechten. Dat is moeilijk, ik vind het niet raar als iemand een zekere gereserveerdheid in heeft.

Behalve de maatschappelijke en sociale dingen is er ook nog de anatomie. De plastisch chirurgen doen heel erg hun best op de geslachtsoperaties en bereiken hele goede resultaten, maar het zal altijd toch anders zijn. Ik ben momenteel aseksueel ingesteld en nog steeds van mening dat taart beter is dan seks. Maar ik sluit niet uit dat dysforie hier een belangrijke rol in speelt, om nog niet eens te spreken van de invloeden die mijn medicatie hierop heeft. Als dysforie inderdaad zoveel invloed heeft dan kan dat aseksuele in de toekomst nog wel eens veranderen.

Ik had altijd het idee dat ik me gewoon aangetrokken voel tot vrouwen, maar sinds ik verder en verder in mijn transitie ben is dat aan het veranderen en begint in mijn geaardheid de drempel van geslacht te vervagen. Verwacht nu niet dat ik binnenkort met een stoere macho-dude aan mijn arm kom aanzetten. Dat is mijn type niet. Ik ben er met mijzelf inmiddels redelijk over uit dat er een aantal karaktertrekken zijn waar ik me toe aangetrokken voel. Dat zijn trekken die je doorgaans vaker bij vrouwen ziet. Doorgaans dan, want ik ken net zoveel vrouwelijke als mannelijke stoere macho-dudes. Dat is alvast een vooroordeel waar ik niet meer in geloof.

Dat zijn een heleboel zaken die in de matchalgoritmes van de datingsites niet worden meegenomen. Er zijn geen knopjes voor ‘trans’ op de aanmeldformulieren. Hooguit kan ik het zelf aangeven in de teksten en dan hopen op een open mind. Maar ik ben bang dat het overgrote deel na die boodschap direct afhaken. Aan de andere kant is het ook niet iets wat ik veel later pas mee wil komen. Alsof het bij een eerste date al niet zal opvallen. *kuch*

Voorlopig laat ik het maar gewoon even rusten en ga ik verder met mijn leven. Er speelt momenteel een heleboel, ook op sociaal gebied. Het zal nog wel duren voordat ik het slot-en-sleutel hangertje dat ik draag zal afdoen. Dat hangertje heeft inderdaad een symbolische betekenis als het gaat om mijn relatiestatus en een bepaald vertrouwen dat ik in het verleden heb verloren.

.

Datingsites

Internetdating is uit de taboesfeer, datingsites zijn hot en getuige de vele reclame op radio en TV van de vele betaalsites is het goede business. Voor ieder lijkt er wat wils te zijn: jongeren, hoogopgeleiden, mensen die al een relatie hebben. – Over die laatste zijn er zelfs kamervragen gesteld. – Maar alle sites die ik heb gezien zijn binair ingesteld en ik voel me er niet thuis of door aangesproken.

wpid-DSC_0042.jpg

Het is inmiddels precies (ik kan er een weekje naast zitten) twee jaar geleden dat mijn laatste relatie ten einde liep. Ik was destijds een paar maanden onderweg met de diagnose bij het Genderteam en ben mij daarop gaan richten. Lange tijd ben de optie om een nieuwe relatie te beginnen überhaupt uit de weg gegaan. Eerst maar eens de break-up verwerken. Daarna heb ik alle energie in mijzelf gestoken, begonnen met mijn transitie en ben ik  verhuisd. Maar de eenzaamheid begint me zo af en toe wel parten te spelen.

“Dan ga je toch gewoon naar de kroeg? Leer je vanzelf mensen kennen.” Zo makkelijk lijkt het als je extravert ingesteld bent. Maar voor introverts zoals ik is dat lastig. Ik ben niet zo uitgaand, als ik in mijn eentje naar de kroeg zou gaan, dan hang ik aan de bar in een hoekje, drink een drankje en ga naar huis. Zomaar een gesprek aanknopen dat is niet iets wat ik zal doen. Dus toch maar de datingsites.

Ik heb een aantal datingsites bekeken. Ondanks dat er best wel verschillende insteken te vinden zijn in de opzet en de matchmethodes die er worden gehanteerd hebben ze allemaal één ding gemeen: de eerste vragen die ze stellen: “Wat ben je en wat zoek je?” Ze doelen dan op geslacht en daar haak ik af. Niet omdat ik me af wil zetten tegen de binair, maar de angst voor afwijzing.

De samenleving is ingesteld op een strakke binaire verdeling van geslacht en linkt het gender 1-op-1 aan het biologische. Dat ik bij zo’n site het rondje voor ‘vrouw’ aanklik voelt voor mij logisch, maar voor de buitenwereld ben ik daar niet zeker van. Passabiliteit maak ik me niet meer zo druk om dat zal een uphill battle blijven. Ik ben gewoon mezelf en wat anderen daarvan denken heeft niet veel prioriteit. Behalve als het gaat om een mogelijke partner. Een relatie aanknopen die buiten de hetero-normatief valt is één ding, maar als dat ook nog eens is met iemand die buiten de biologische binair van geslacht valt is een tweede. Voor mij speelt dat zeker nu. Niet omdat er nog steeds een M in mijn paspoort staat, maar omdat mijn anatomie niet past bij wie ik ben. Ik voel me echt een zodanig curiosum dat ik mezelf buiten de relatiemarkt plaat, simpel gezegd ben ik gewoon bang dat ik door potentiele partners niet wordt geaccepteerd.

Vriendschap sluiten, samenwerken of op andere manieren omgaan met transgenders is voor de meesten best te doen. Ik kan prima over weg met mijn collega’s en heb genoeg vrienden. Allemaal accepteren ze me zoals ik ben. Maar een relatie aangaan is wat anders dan een vriendschap. Als je een relatie aangaat met een trans dan zal je daar toch echt de nodige commentaar en vragen op krijgen van je omgeving, men twijfelt aan je geaardheid en gaan daar een issue van maken bijvoorbeeld. Tenminste als je zélf al over de geaardheids- en gender drempels weet te slechten. Dat is moeilijk, ik vind het niet raar als iemand een zekere gereserveerdheid in heeft.

Behalve de maatschappelijke en sociale dingen is er ook nog de anatomie. De plastisch chirurgen doen heel erg hun best op de geslachtsoperaties en bereiken hele goede resultaten, maar het zal altijd toch anders zijn. Ik ben momenteel aseksueel ingesteld en nog steeds van mening dat taart beter is dan seks. Maar ik sluit niet uit dat dysforie hier een belangrijke rol in speelt, om nog niet eens te spreken van de invloeden die mijn medicatie hierop heeft. Als dysforie inderdaad zoveel invloed heeft dan kan dat aseksuele in de toekomst nog wel eens veranderen.

Ik had altijd het idee dat ik me gewoon aangetrokken voel tot vrouwen, maar sinds ik verder en verder in mijn transitie ben is dat aan het veranderen en begint in mijn geaardheid de drempel van geslacht te vervagen. Verwacht nu niet dat ik binnenkort met een stoere macho-dude aan mijn arm kom aanzetten. Dat is mijn type niet. Ik ben er met mijzelf inmiddels redelijk over uit dat er een aantal karaktertrekken zijn waar ik me toe aangetrokken voel. Dat zijn trekken die je doorgaans vaker bij vrouwen ziet. Doorgaans dan, want ik ken net zoveel vrouwelijke als mannelijke stoere macho-dudes. Dat is alvast een vooroordeel waar ik niet meer in geloof.

Dat zijn een heleboel zaken die in de matchalgoritmes van de datingsites niet worden meegenomen. Er zijn geen knopjes voor ‘trans’ op de aanmeldformulieren. Hooguit kan ik het zelf aangeven in de teksten en dan hopen op een open mind. Maar ik ben bang dat het overgrote deel na die boodschap direct afhaken. Aan de andere kant is het ook niet iets wat ik veel later pas mee wil komen. Alsof het bij een eerste date al niet zal opvallen. *kuch*

Voorlopig laat ik het maar gewoon even rusten en ga ik verder met mijn leven. Er speelt momenteel een heleboel, ook op sociaal gebied. Het zal nog wel duren voordat ik het slot-en-sleutel hangertje dat ik draag zal afdoen. Dat hangertje heeft inderdaad een symbolische betekenis als het gaat om mijn relatiestatus en een bepaald vertrouwen dat ik in het verleden heb verloren.

.

Media aandacht

Afgelopen weken is er veel media aandacht geweest voor transgenders. Paul de Leeuw had vorige week in zijn programma Laat De Leeuw een compleet thema met meerder transgenders te gast. Het Sociaal Cultureel Plan Bureau heeft een onderzoeksrapport uitgebracht over transgenders. In het KRO-NCRV Programma Debat op 2 debatteerde men onder leiding van Arie Boomsma over transgenders. Tenslotte is vanavond ook nog Michiel van Erps documentaire I am a woman now, uitgezonden. Een portret van vier vrouwen die zich in Casablanca hebben laten opereren door één van de pioneers op dit gebied, dr. Burou.

Dit soort TV-programma’s zorgt er altijd voor dat ik veel reacties krijg uit mijn omgeving. Van collega’s, vrienden en familie. Soms komen daar vragen uit voort, van persoonlijke of practische aard. Soms meer begrip omdat duidelijk is geworden wat voor moeilijkheden ik allemaal tegenaan loop. Maar de reacties op de bovenstaande tv-programma’s en de nieuwsberichten over het SCP-rapport waren naar mij toe positief. Althans de reacties vanuit de cis-gemeenschap (cis is latijn voor niet-trans). De reacties die ik zag vanuit de transgender-gemeenschap waren negatief of zelfs vernietigende kritiek. Ik ga hier even de knuppel in het hoenderhok gooien en voeg mij bij de cis-gemeenschap. Ik vind de programma’s die ik heb gezien integer en bijdrage aan verbeteren van de maatschappelijke acceptatie. Al ben ik niet helemaal kritiekloos.

Allereerst Paul de Leeuw. Persoonlijk vind ik het één van de beste en meest integere tv-programma’s in zijn soort over het onderwerp die ik tot nu toe heb gezien. Ja, er werden wat flauwe grapjes gemaakt, maar het blijft Paul de Leeuw, zo is hij nu eenmaal. De kritische noot die  wil plaatsen is de focus op het fysieke, op de operaties en het woord “ombouwen”wat toch weer gevallen is, daar kom ik later nog op terug. Verder is er vooral aandacht besteed aan de problemen waar transgenders tegenaan lopen. Bijvoorbeeld een meisje wat op school haarzelf mocht zijn zolang ze maar haar jongensnaam boven haar werkjes schreef en naar de jongens-wc ging. Iemand die pas op latere leeftijd de transitie in is gegaan en daar door haar baan is verloren en zelfs geen hulp krijgt van het UWV om weer aan het werkt te komen. En natuurlijk de wachtlijsten en de gevolgen daarvan, zoals zelf clandestiene medicatie bestellen op internet in de hoop dat het goed spul is.

De nieuwsberichten rondom het SCP-rapport waren natuurlijk vrij kort door de bocht en enigzins sensationeel. Er werd vooral gefocused op de negatieve kanten: de grote hoeveelheid psychische problemen en het enorme aantal mensen met suicidale gedachten en zelfdodingen. Dat is onder transgenders 10 maal zo veel als onder de rest van de Nederlandse bevolking. Dat cijfers uit dat rapport in het nieuws uit context wordt getrokken is normaal. Iedereen die iets over statistiek heeft geleerd weet dat zomaar een percentage heel weinig zegt. De context (van een 114 pagina’s tellend document) is te groot voor een 60 seconden lang itempje op het acht uur journaal. Vanuit de transgemeenschap hoorde ik op deze nieuwsberichten het commentaar dat ‘we’ als zielig werden afgeschilderd. Mijn reactie daarop: Natuurlijk zijn ‘we’ zielig! Transgenders leven vaker onder de armoede grens, kennen een hogere werkeloosheid, zijn vaker depressief, plegen veel zelfmoord, we worden erbij genaaid worden door de zorgverzekeraars. Voor je überhaupt een psycholoog krijgt te spreken moet je een wachtlijst van anderhalf jaar zien te over leven, genoeg die dat niet lukt en ondertussen een zelfmoordpoging doen.

Dan Debat op 2. Tijdens het zien van dat programma heb ik mij aardig zitten op winden van de partij ignorantie, domheid en discriminatie die ze bij elkaar hadden weten te zoeken. Ik was boos! Tot ik wat reacties van anderen las op internet en in mijn whatsapp inbox. De afwijzing van een moeder en stiefvader van hun kind is bij het grote publiek toch best verkeerd gevallen. Ik kreeg al snel door dat die twee als de boemannen van het debat worden gezien. Zeker na de tegenwerpingen van de vader van die jongen. Heersende mening die ik doorkreeg: het is je kind, daar houd je van en respecteert hem of haar ongeacht of ze als haar of hem geboren is. Er was een ondernemer die openlijk ervoor uitkwam dat hij transgenders discrimineert. Tenslotte ook nog een psychiater die zich inliet met oerconservatieve kwakzalverij. Vanuit de transgemeenschap is dit programma volledig afgebrand. Het zou ons zelfs schaden (zoek op twitter maar eens op de hashtag #debatop2). Als ik zo kijk naar de meningen op internet en vanuit mijn omgeving ben ik het daar niet mee eens. Al die negativiteit over acceptatie heeft juist laten zien waar transgenders tegenaan lopen, welke problemen we hebben. Dat kweekt begrip, dat genereert empathie.

Er is in het debat ook aandacht besteed aan de vergoedingen rondom borstvergrotingen. zorgverzekeraars vinden borsten een secundair geslachts kenmerk en vinden dat het je eigen probleem is als ze niet voldoende groeien.  Terwijl het juist een van de kenmerken is waaraan een vrouw wordt herkend, Om het extra krom te maken: het verwijderen van de borsten bij transmannen wordt wél vergoed, want anders zijn ze niet passabel. Op internet zag ik daarover een mening die neerkwam op: “Als je er zelf niet voor wil betalen, dan moet je ook niet verwachten van anderen dat ze dat wel voor je doen.” Het is niet een kwestie van onwil, maar onvermogen voor de meesten. Ik kan ook zeggen dat ik er wel voor betaal. Ik betaal in pijn, fysieke, sociale en emotionele pijn. Dat is een hele hoge prijs kan ik je zeggen. Een deel daarvan heb ik in mijn vroegere leven al gespaard en heb ik gelukkig al kunnen inwisselen, andere delen moeten nog komen.

Wat ik wel een enorm fiasco vind is het uitnodigen van Joost à Campo. Dit is een psychiater die met een rammelend onderzoek durft te beweren dat transgenders ná behandeling met hormonen en operaties alleen maar ongelukkiger worden. Dat de behandeling grote psychische problemen veroorzaakt in plaats van oplost. Daarom is hij van mening dat transgenders helemaal geen behandeling van een genderteam moeten krijgen. Nee hij zegt ons te kunnen genezen van onze identiteit. Als je maar opgesloten wordt, genoeg antipsychotica slikt en bizarre therapieën ondergaat dan ‘genees’ je wel van je identiteit. Zeiden ze dat een jaar of 40 geleden niet ook over homo’s en is die mening nu niet enorm taboe geworden? Jammer dat deze man zijn mening mond open mocht doen. Ook al is zijn zogenaamde wetenschappelijke basis al lang en vakkundig onderuit geschoffeld door echte wetenschappers.

Wat ik in de toekomst graag zou zien is een mindere focus op het fysieke. Ik ben mijn identiteit, ik ben niet mijn lichaam. Als je over me zegt dat ik als jongen ben geboren, dan geef ik je helemaal gelijk. Als je over me zegt dat ik een vrouw wil worden, dan doet dat pijn. Ik ben het al, alleen mijn lijf loopt een beetje uit de pas. Als je zegt dat ik me laat ombouwen dan voel ik me beledigd. Ik weet dat het fysieke veel concreter is, niet zo abstract als een identiteit. Een lichaam kan je vastpakken, geslachtsdelen kan je zien. Gevoelens niet en een identiteit evenmin. Het zijn abstracte concepten die best lastig zijn om te begrijpen, dat geef ik toe.

Meer aandacht mag van mij ook gaan aan hen die ervoor kiezen om tussen de twee geslachten in te leven. Omdat ze zich geen van beide voelen of juist allebei. Gender is een spectrum met een oneindig aantal waardes en variaties. Het is niet iets binairs, het is niet óf man óf vrouw er zijn andere opties. Dit concept is nog lastiger en abstracter dan het loskoppelen van genderidentiteit en het fysieke geslacht. Zo abstract dat onze taal er zelfs in tekort schiet en er geen woorden voor heeft.

Al met al kan ik tot geen andere conclusie komen dat deze programma’s bijdragen tot een positiever beeld van transgenders, tot meer begrip en tot een bredere maatschappelijke acceptatie. Dat er vanuit de transgemeenschap zoveel wordt geklaagd hierover vind ik jammer. De media aandacht die we krijgen begint langzaam aan genuanceerder en integer te worden. Dat is niet in één keer perfect en er zullen altijd details worden vergeet of verkeerd worden weergegeven. Maar de media aandacht die er nu is, is al een enorme verbetering ten opzichte van wat commerciele  sensatiebeluste media voorheen graag brachten. We zijn er nog lang niet en er is nog een hoop voor verbetering vatbaar, maar er is zeker een stap in de juiste richting gezet.

Media aandacht

Afgelopen weken is er veel media aandacht geweest voor transgenders. Paul de Leeuw had vorige week in zijn programma Laat De Leeuw een compleet thema met meerder transgenders te gast. Het Sociaal Cultureel Plan Bureau heeft een onderzoeksrapport uitgebracht over transgenders. In het KRO-NCRV Programma Debat op 2 debatteerde men onder leiding van Arie Boomsma over transgenders. Tenslotte is vanavond ook nog Michiel van Erps documentaire I am a woman now, uitgezonden. Een portret van vier vrouwen die zich in Casablanca hebben laten opereren door één van de pioneers op dit gebied, dr. Burou.

Dit soort TV-programma’s zorgt er altijd voor dat ik veel reacties krijg uit mijn omgeving. Van collega’s, vrienden en familie. Soms komen daar vragen uit voort, van persoonlijke of practische aard. Soms meer begrip omdat duidelijk is geworden wat voor moeilijkheden ik allemaal tegenaan loop. Maar de reacties op de bovenstaande tv-programma’s en de nieuwsberichten over het SCP-rapport waren naar mij toe positief. Althans de reacties vanuit de cis-gemeenschap (cis is latijn voor niet-trans). De reacties die ik zag vanuit de transgender-gemeenschap waren negatief of zelfs vernietigende kritiek. Ik ga hier even de knuppel in het hoenderhok gooien en voeg mij bij de cis-gemeenschap. Ik vind de programma’s die ik heb gezien integer en bijdrage aan verbeteren van de maatschappelijke acceptatie. Al ben ik niet helemaal kritiekloos.

Allereerst Paul de Leeuw. Persoonlijk vind ik het één van de beste en meest integere tv-programma’s in zijn soort over het onderwerp die ik tot nu toe heb gezien. Ja, er werden wat flauwe grapjes gemaakt, maar het blijft Paul de Leeuw, zo is hij nu eenmaal. De kritische noot die  wil plaatsen is de focus op het fysieke, op de operaties en het woord “ombouwen”wat toch weer gevallen is, daar kom ik later nog op terug. Verder is er vooral aandacht besteed aan de problemen waar transgenders tegenaan lopen. Bijvoorbeeld een meisje wat op school haarzelf mocht zijn zolang ze maar haar jongensnaam boven haar werkjes schreef en naar de jongens-wc ging. Iemand die pas op latere leeftijd de transitie in is gegaan en daar door haar baan is verloren en zelfs geen hulp krijgt van het UWV om weer aan het werkt te komen. En natuurlijk de wachtlijsten en de gevolgen daarvan, zoals zelf clandestiene medicatie bestellen op internet in de hoop dat het goed spul is.

De nieuwsberichten rondom het SCP-rapport waren natuurlijk vrij kort door de bocht en enigzins sensationeel. Er werd vooral gefocused op de negatieve kanten: de grote hoeveelheid psychische problemen en het enorme aantal mensen met suicidale gedachten en zelfdodingen. Dat is onder transgenders 10 maal zo veel als onder de rest van de Nederlandse bevolking. Dat cijfers uit dat rapport in het nieuws uit context wordt getrokken is normaal. Iedereen die iets over statistiek heeft geleerd weet dat zomaar een percentage heel weinig zegt. De context (van een 114 pagina’s tellend document) is te groot voor een 60 seconden lang itempje op het acht uur journaal. Vanuit de transgemeenschap hoorde ik op deze nieuwsberichten het commentaar dat ‘we’ als zielig werden afgeschilderd. Mijn reactie daarop: Natuurlijk zijn ‘we’ zielig! Transgenders leven vaker onder de armoede grens, kennen een hogere werkeloosheid, zijn vaker depressief, plegen veel zelfmoord, we worden erbij genaaid worden door de zorgverzekeraars. Voor je überhaupt een psycholoog krijgt te spreken moet je een wachtlijst van anderhalf jaar zien te over leven, genoeg die dat niet lukt en ondertussen een zelfmoordpoging doen.

Dan Debat op 2. Tijdens het zien van dat programma heb ik mij aardig zitten op winden van de partij ignorantie, domheid en discriminatie die ze bij elkaar hadden weten te zoeken. Ik was boos! Tot ik wat reacties van anderen las op internet en in mijn whatsapp inbox. De afwijzing van een moeder en stiefvader van hun kind is bij het grote publiek toch best verkeerd gevallen. Ik kreeg al snel door dat die twee als de boemannen van het debat worden gezien. Zeker na de tegenwerpingen van de vader van die jongen. Heersende mening die ik doorkreeg: het is je kind, daar houd je van en respecteert hem of haar ongeacht of ze als haar of hem geboren is. Er was een ondernemer die openlijk ervoor uitkwam dat hij transgenders discrimineert. Tenslotte ook nog een psychiater die zich inliet met oerconservatieve kwakzalverij. Vanuit de transgemeenschap is dit programma volledig afgebrand. Het zou ons zelfs schaden (zoek op twitter maar eens op de hashtag #debatop2). Als ik zo kijk naar de meningen op internet en vanuit mijn omgeving ben ik het daar niet mee eens. Al die negativiteit over acceptatie heeft juist laten zien waar transgenders tegenaan lopen, welke problemen we hebben. Dat kweekt begrip, dat genereert empathie.

Er is in het debat ook aandacht besteed aan de vergoedingen rondom borstvergrotingen. zorgverzekeraars vinden borsten een secundair geslachts kenmerk en vinden dat het je eigen probleem is als ze niet voldoende groeien.  Terwijl het juist een van de kenmerken is waaraan een vrouw wordt herkend, Om het extra krom te maken: het verwijderen van de borsten bij transmannen wordt wél vergoed, want anders zijn ze niet passabel. Op internet zag ik daarover een mening die neerkwam op: “Als je er zelf niet voor wil betalen, dan moet je ook niet verwachten van anderen dat ze dat wel voor je doen.” Het is niet een kwestie van onwil, maar onvermogen voor de meesten. Ik kan ook zeggen dat ik er wel voor betaal. Ik betaal in pijn, fysieke, sociale en emotionele pijn. Dat is een hele hoge prijs kan ik je zeggen. Een deel daarvan heb ik in mijn vroegere leven al gespaard en heb ik gelukkig al kunnen inwisselen, andere delen moeten nog komen.

Wat ik wel een enorm fiasco vind is het uitnodigen van Joost à Campo. Dit is een psychiater die met een rammelend onderzoek durft te beweren dat transgenders ná behandeling met hormonen en operaties alleen maar ongelukkiger worden. Dat de behandeling grote psychische problemen veroorzaakt in plaats van oplost. Daarom is hij van mening dat transgenders helemaal geen behandeling van een genderteam moeten krijgen. Nee hij zegt ons te kunnen genezen van onze identiteit. Als je maar opgesloten wordt, genoeg antipsychotica slikt en bizarre therapieën ondergaat dan ‘genees’ je wel van je identiteit. Zeiden ze dat een jaar of 40 geleden niet ook over homo’s en is die mening nu niet enorm taboe geworden? Jammer dat deze man zijn mening mond open mocht doen. Ook al is zijn zogenaamde wetenschappelijke basis al lang en vakkundig onderuit geschoffeld door echte wetenschappers.

Wat ik in de toekomst graag zou zien is een mindere focus op het fysieke. Ik ben mijn identiteit, ik ben niet mijn lichaam. Als je over me zegt dat ik als jongen ben geboren, dan geef ik je helemaal gelijk. Als je over me zegt dat ik een vrouw wil worden, dan doet dat pijn. Ik ben het al, alleen mijn lijf loopt een beetje uit de pas. Als je zegt dat ik me laat ombouwen dan voel ik me beledigd. Ik weet dat het fysieke veel concreter is, niet zo abstract als een identiteit. Een lichaam kan je vastpakken, geslachtsdelen kan je zien. Gevoelens niet en een identiteit evenmin. Het zijn abstracte concepten die best lastig zijn om te begrijpen, dat geef ik toe.

Meer aandacht mag van mij ook gaan aan hen die ervoor kiezen om tussen de twee geslachten in te leven. Omdat ze zich geen van beide voelen of juist allebei. Gender is een spectrum met een oneindig aantal waardes en variaties. Het is niet iets binairs, het is niet óf man óf vrouw er zijn andere opties. Dit concept is nog lastiger en abstracter dan het loskoppelen van genderidentiteit en het fysieke geslacht. Zo abstract dat onze taal er zelfs in tekort schiet en er geen woorden voor heeft.

Al met al kan ik tot geen andere conclusie komen dat deze programma’s bijdragen tot een positiever beeld van transgenders, tot meer begrip en tot een bredere maatschappelijke acceptatie. Dat er vanuit de transgemeenschap zoveel wordt geklaagd hierover vind ik jammer. De media aandacht die we krijgen begint langzaam aan genuanceerder en integer te worden. Dat is niet in één keer perfect en er zullen altijd details worden vergeet of verkeerd worden weergegeven. Maar de media aandacht die er nu is, is al een enorme verbetering ten opzichte van wat commerciele  sensatiebeluste media voorheen graag brachten. We zijn er nog lang niet en er is nog een hoop voor verbetering vatbaar, maar er is zeker een stap in de juiste richting gezet.