Voorlopig Verslag Transgenderwet van de Eerste Kamer

Edit: Mocht je zoeken naar de hoogtepunten van het plenaire debat over de transgenderwet in de Eerste Kamer en de stemmingsuitslag, lees dan mijn recente blog: Transgenderwet Aangenomen!

Na het debat in de Tweede Kamer over de Transgenderwet was ik optimistisch gestemd. Een meerderheid van de partijen was voor. De argumenten tégen de wet waren voorspelbaar, maar vooral niet sterk genoeg om de boel tegen te houden. De nieuwsberichten dat het voor transgenders voortaan makkelijker was om hun juridische geslacht te wijzigen verspreidden zich rap over de nieuwssites. De Eerste Kamer zag ik niet als een groot obstakel, immers de partijen die in de Tweede Kamer vóór waren hebben in de Eerste kamer ook een meerderheid. Tot ik gisteren het voorlopig verslag van de Comissie voor Veiligheid en Justitie van de Eerste Kamer zag. Toen zakte de moed mij in de schoenen. Ik heb nog nooit zóveel wereldvreemdheid en achterlijkheid gezien in een twaalf pagina’s tellend document.

Het voorlopig verslag.

Het voorlopig verslag.

De liberalen zijn nog steeds voorstander van het wetsvoorstel. Groen Links gaat in de senaat op dezelfde toon verder als in het parlement, ze stemmen in en uitten een wens dat het op termijn nog wat liberaler mag worden. D66 is eigenlijk van hetzelfde laken een pak, wel sluiten ze zich aan bij wat punten van de VVD. Die laatste maakt, naar mijn idee niet geheel onterecht, wat kritische kanttekeningen bij de ‘deskundigenverklaring’. Ze zijn vooral van mening dat de deskundige die de verklaring afgeeft ook deskundig moet zijn op het gebied van genderdysforie. Daar kan ik me best in vinden, ook al levert het een mogelijke wachtlijst op het is wel een complexe materie. Er zijn genoeg psychologen die niet voldoende kennis hebben om met genderdysforen te kunnen werken. Ook het idee dat er toch enige drempel is voor het wijzigen van je geslacht vind ik niet onoverkomelijk.

Maar dan, dan komt de SP aan het woord. Als ik het voorlopig verslag lees krijg ik heel sterk de indruk dat de Socialistische Partij de besluitvorming op alle mogelijke manieren probeert te vertragen. Meerdere punten van kritiek dragen zij aan en al die punten van kritiek willen zij getoetst zien door de vele adviesorganen die onze bureaucratie rijk is. Minimaal zijn dat de: Raad van State, Raad voor de Rechtspraak, Nederlandse Vereniging voor Rechtspraak en de Nederlandse Vereniging voor Burgerzaken. Tussen de regels door lees ik dat de SP nog wel meer adviezen wil, maar dat ze niet meer adviseurs kon bedenken. Daarna zemelen ze nog wat over het mogelijk intrekken van in het verleden behaalde sportmedailles.

De SP is, samen met CDA en SGP, bang voor identiteitsfraude. Dat er via een geslachtswijziging een veroordeling voor sexueel misbruik kan worden verzwegen en er toch een Verklaring Omtrent Gedrag wordt afgegeven zodat een zedendelinquent weer in een kinderopvang kan gaan werken. Echt waar? Ooit gehoord van het Burger Service Nummer, waar alles aan gekoppeld wordt. Uit pure wanhoop wordt de pedofilie-kaart maar getrokken? Want dan zijn ineens alle middelen geoorloofd.

Het socialistische juweeltje uit het verslag wil ik jullie niet onthouden: (overigens, het wordt verderop nóg erger).

Behouden eis sterilisatie

De leden van de SP-fractie vragen zich af of het verdrag van Palermo onderscheid maakt tussen fysieke aanpassing aan het gewenste geslacht en sterilisatie. Het komt de leden voor dat sterilisatie veel minder ver gaat, aangezien het een standaardbehandeling is die heel veel mensen vrijwillig ondergaan. Indien de eis van sterilisatie wel zou kunnen worden behouden zou geen sprake zijn van afstammingsproblemen. Deze leden ontvangen graag een toelichting.

Het schrappen van de sterilisatieeis is juist waar de Transgenderwet om gaat. Het wordt mooi ingekleed en de wetgever doet er wat leuke bonussen bij, zoals een eenvoudig ambtelijke procedure in plaats van een gerechtelijke. Maar die sterilisatie is precies waar organisaties als Transgender Netwerk Nederland en Human Rights Watch tegen ageren. Heeft alleen maar iets te maken met de lichamelijke onschendbaarheid die is beschreven in de Universele Rechten voor de Mens en Artikel 11 van de Grondwet. Waar het Verdrag van Palermo in deze relevant is ontgaat mij dan weer volledig. Dat VN verdrag heeft te maken met: mensenhandel, mensensmokkel, illegale fabricage van wapens en wapensmokkel. Laten we het er maar op houden dat de SP Senatoren hun huiswerk niet hebben gedaan.

De mening van het CDA was voor mij een verrassing. In de Tweede Kamer was deze partij nog van mening dat de huidige oude wetgeving niet meer van deze tijd is en dat de wetgeving met zijn tijd en de ontwikkelingen op medisch en psychologisch gebied mee moest gaan. In de Eerste Kamer echter sluit het CDA zich aan bij de conservatieve vrindjes van van de CU en SGP. De christenen hebben het vooral over de deskundigheid van de deskundigen en spreken zelfs over een evaluatie door meerdere deskundigen of zelfs een deskundigenpanel dat moet bepalen over een transgender wel een transgender is. Ik zie het al voor me: Nieuw op SBS 6! HOLLANDS NEXT TRANSGENDER waar je op een podium voor een drietal juryleden moet laten zien wie je bent. Terwijl de juryleden je tijdens je kunstje mogen wegstemmen met een grote rode knop, met een mooie cliffhanger voor het reclameblok.

Ander bezwaar uit de christelijke is het ontstaan vanwege een rechtsongelijkheid. Transgenders zouden volgens het wetsvoorstel via een eenvoudige ambtelijke procedure hun voornaam mogen veranderen. Terwijl anderen dit nog steeds via een dure gerechtelijke procedure moeten doen. Ik vind de situatie uitzonderlijk genoeg om dit toe te staan, en van mij mogen de procedures voor een voornaamsverandering voor iedereen vereenvoudigd worden. Deze situatie is overigens in België al normaal en houdt daar juridisch stand.

Dan komen we op het ouderschap, het verslag wordt hier ingewikkeld en complex. Ik snap ook wel dat het geen eenvoudige zaak is om ouderschap juridisch vast te leggen. De wetgeving omtrent ouderschap en afstamming is ingewikkeld en er hangen veel familirechtelijke zaken van af. Naar mijn idee moeten dat soort dingen zich kunnen ontwikkelen, al dan niet via jurisprudentie. Voor het ouderschap door transmannen die een kind baren is in het wetsvoorstel al een loophole gecreëerd. Overigens doen niet alleen de christelijke partijen hier moeilijk over, de SP doet lekker mee.

Het ergste van alle inbreng in het voorlopig verslag vind ik deze:

Terugdraaien geslachtswijziging na het krijgen van een kind

Nu de eis tot lichamelijke aanpassing komt te vervallen, bestaat inderdaad, zoals de regering terecht heeft gesteld, de mogelijkheid dat een vrouw respectievelijk een man die later van geslacht verandert, alsnog een kind kan baren respectievelijk kan verwekken. Is de regering niet met de leden van de CDA- en SGP-fractie van oordeel, dat indien zulks gebeurt, er kennelijk niet langer sprake is van een «blijvende» overtuiging tot het andere geslacht te behoren, zodat in dat geval de geslachtsverandering van rechtswege zou moeten komen te vervallen? De leden van de CDA- en SGP-fractie vragen of de regering bereid is middels een novelle een bepaling in de wet op te nemen dat in het geval van een tot man geworden vrouw die een kind baart, respectievelijk van een tot vrouw geworden man die een kind verwekt, de geslachtsverandering van rechtswege komt te vervallen? Deze leden ontvangen hierop gaarne een gemotiveerde reactie.

Hier had ik echt een WTF-momentje. Zeggen twee christelijke partijen nu heel simpel dat transgenders geen kinderen mogen krijgen? Een soort van verbod op voorplanting? Het onzeggen van het recht op een kinderwens? Ik heb hier gewoon geen woorden voor. Genderidentiteit en een kinderwens staan echt compleet los van elkaar.

Ondanks dat de PVV met drie leden in de Vaste Commissie voor Veiligheid en Justitie zijn vertegenwoordigd en de partij in de tweede kamer faliekant tegen de Transgenderwet was, schitteren ze in het verslag door afwezigheid. De partij heeft geen eigen inbreng en ze gaan nergens mee in die van de andere partijen.

Het wachten is nu op de reactie van Staatssecretaris Teeven van Justitie. Hij zou binnen vier weken antwoord moeten geven. Ik hoop dat hij in de Eerste Kamer net zulke scherpe en sterke replieken heeft als in de Tweede Kamer.

Plenaire behandeling Transgenderwet

Dinsdag avond 2 april is de transgenderwet in een plenaire zitting van de tweede kamer behandeld. Het debat heeft mij positief gestemd.

De belangrijkste punten die ik heb opgepikt op een rijtje.

  • De liberale fracties (PvdA, D66, VVD, GroenLinks en CDA) stemmen in hoofdlijnen in met het huidige wetsvoorstel, maar willen wel een garantie dat er geen nieuwe wachtlijsten ontstaan of de wachtlijsten bij de genderteams langer worden. Zij zien de groep deskundigen het liefst nú al groter dan alleen de twee genderteams.
  • De staatssecretaris ziet niet in dat dit zal gebeuren. Hij  gaat ervan uit dat de in de meeste gevallen één gesprek voldoende is om de deskundigenverklaring af te geven.
  • Naar mening van de staatssecretaris moet de deskundigen een arts of psycholoog zijn omdat bij het vaststellen van de duurzaamheid van de wens andere psychische afwijkingen, bijvoorbeeld schizofrenie, uitgesloten moet worden.
  • Ondanks dat de deskundigen altijd medici zijn, zullen de gesprekken niet worden betaald uit de ziektenkostenverzekering. De transgender dient de € 150,- die is genoemd zelf te bekostigen.
  • Transgenders die al onder behandeling zijn bij de genderteams mogen by default een deskundigenverklaring krijgen, zonder extra gesprekken.
  • De SGP houdt vast aan de bijbel en een onfeilbare schepper en is uiteraard tégen het wetsvoorstel. Belangrijkste argument is ouderschap en identiteitsontwikkeling van kinderen van transouders.
  • De staatssecretaris is van mening dat transouders prima in staat zullen zijn om hun kinderen uit te leggen hoe de vork in de steel zit en veegt dat argument van tafel.
  • De PVV wenst dat het systeem blijft zoals het is: de gang naar de rechter moet blijven, samen met de verplichte sterilisatie. Tevens wenst de PVV een duidelijke definitie van ‘man’ en ‘vrouw’ zodat de staat in onderbroeken kan kijken om te bepalen bij welk groepje iemand hoort.
  • De staatssecretaris weerlegt deze wens om fysieke definities. Hij spreekt over menselijkheid en met de tijdsgeest en veranderende medische inzichten meegaan.
  • Zowel de PVV als de SGP halen de moederschapsclausule aan (transmannen die een kind baren worden als moeder op de geboorteakte van het kind geregistreerd) en vinden het onwenselijk dat een man een kind zou kunnen baren.
  • De staatssecretaris benadrukt wederom dat transouders, net zoals lesbische of homo ouders, prima kunnen uitleggen aan kinderen wat er aan de hand is.
  • De PVV wenst dat het maar één keer in je leven mogelijk mag zijn om van geslacht te wisselen en gaat uit dat de wet gebruikt gaat worden voor identiteitsfraude.
  • De staatssecretaris ziet mensen die vaker wisselen als een uitzondering en vind dat geen bezwaar, mits er steeds een deskundigenverklaring wordt overlegt. Die deskundigenverklaring blokkeert ook de mogelijkheden tot identiteitsfraude.
  • De liberale partijen (behalve de VVD) dringen aan op een snelle evaluatie van het wetsvoorstel: na 3 jaar in plaats van pas na vijf jaar. In de evaluatie moet worden meegenomen: afschaffen van de deskundigenverklaring of uitbreiding van de groep deskundigen, verlaging van de leeftijdsgrens naar 12 jaar en het toevoegen van een derde neutrale geslachtscategorie of geslacht in het geheel niet meer vermelden.

De Tweede Kamer stemt volgende week, dinsdag 9 april, over het wetsvoorstel en de amendementen.

Update 9 april:  De Tweede Kamer heeft voor de wet gestemd! Ook het amendement voor onderzoek naar het laten vallen van geslachtsregistratie is aangenomen, de andere amendementen zijn verworpen. Op 23 april is de procedurevergadering door de Eerste Kamer.

Dat de SGP tegen zou zijn had ik niet anders verwacht. De reden waarom die partij tegen is is duidelijk: de bijbel. Maar het is een geloofsovertuiging, die mag je hebben in dit land en hoewel ik er een mening over heb dien ik die overtuiging te respecteren.  Als je vrijwillig kiest om jezelf aan bepaalde leefregels te houden staat dat je geheel vrij, die leefregels moet je echter niet opleggen aan anderen die daar geen behoefte aan hebben.

Van de PVV had ik het min of meer wel verwacht dat ze tegen zouden zijn. Ook al hebben ze het Roze Stembusakkoord (waar snelle aanname van de transgenderwet in staat) ondertekend, met dit punt is de partij het toch niet eens. Op deze draaikonterij en onbetrouwbaarheid is de PVV fijntjes gewezen door de andere fracties én de staatssecretaris. De argumenten die de partij aandroeg waren doordrongen van onmetelijke domheid en totaal niet weten waar het over ging. Hun gedrag in het debat deed het vooroordeel dat de PVV een xenofobe onderbuikredenatiepartij is bevestigen.

Als ik dan zulke reacties lees onder een nieuwsbericht over het wetsvoorstel, dan wordt ik daar een beetje verdrietig van. Het zijn dezelfde xenofobe argumenten waar ik vaker mee te maken heb in discussies, exact de argumenten die de PVV durfde te noemen in het parlement. Even een paar ‘hoogtepuntjes’:

Reacties

Eerste behandeling transgenderwet

Ieder heeft, behoudens bij of krachtens de wet te stellen beperkingen, recht op onaantastbaarheid van zijn lichaam.

Artikel 11 van de grondwet.

Met deze gedachte in het achterhoofd is er afgelopen zomer een wetsvoorstel ingediend om de administratieve wijziging van geslacht makkelijker te maken en vooral de sterilisatie-eis die er nu nog voor staat te laten vallen. Het wetsvoorstel, bekend als de ‘Transgenderwet’,  is afgelopen week behandeld door de commissie in de Tweede Kamer. Ik heb me door de tien pagina’s droge ambtelijke taal heen geworsteld en heb zo mijn eigen gedachten over wat er gezegd is. Mocht je zelf willen lezen: Kamerstuk 199676.
Even in het kort de belangrijkste punten van de transgenderwet: De sterilisatie-eis vervalt en wordt vervangen door een verklaring door een deskundige dat het om een duurzame overtuiging gaat. De aanpassing in de GBA & geboorteakte wordt een ambtelijke procedure, er zal niet langer een rechter aan te pas komen. Bij de geslachtswijziging kan een voornaamswijziging gelijk, ook zonder tussenkomst van een rechter, worden doorgevoerd.
Het begint positief. De liberalen (VVD en D66) en socialisten (PvdA en SP) zijn in elk geval vóór verandering en vernieuwing van de wet. Er worden komen een aantal vragen naar voren maar de tendens is positief. Deze partijen overwegen zelfs om de deskundigenverklaring te laten vallen, daarbij verwijzend naar het Argentijnse model. Geslachtswijziging is daar: formuliertje-stempeltje-klaar. Anders moet de definitie van deskundige in dit geval heel ruim genomen worden, bijvoorbeeld dat een huisarts die verklaring mag afgeven. In elk geval mag die verklaring geen extra wachtlijsten en druk op de bestaande transgenderzorg opleveren. Ook wordt er geopperd om een derde optie voor geslacht op te nemen: onbestemd.
Het CDA vind dat we met de tijd mee moeten gaan en dat de huidige sterilisatie-eis niet meer van deze tijd is, daarnaast is de sterilisatie-eis in strijd met artikel 11 van de grondwet. De partij vraagt, naar mijn idee heel terecht, wat het doel van die verklaring door een deskundige eigenlijk is. Het wetsvoorstel draait grotendeels om het zelfbeschikkingsrecht en de vrijheid om zelf te bepalen welk gender je bent. Deze insteek valt me op in positieve zin, ik had eerlijk gezegd niet verwacht dat het CDA zó positief tegenover de transgenderwet zou staan. De PVV weet niet veel anders in te brengen dan dat ze bang zijn voor misbruik van de wet en dat de deskundigeverklaring wel eens vervalst zou kunnen worden.
Dan komen de conservatieven van de SGP en het CU aan het woord en begint het gezeur. Zij gaan zoeken naar juridische moeilijkheden die wet zou kunnen opleveren. De SGP durft zelfs hardop te vragen waarom de sterilisatie-eis überhaupt zou moeten vervallen. Toen ik dat las had ik een WTF-momentje. Die bijzin in Artikel 11 wordt in jurisprudentie aangehaald in combinatie met de Douanewet en mobiele telefonie. Dat is niet om je persoonlijke levensovertuiging op te leggen aan anderen. Het gaat nog verder bij de fundamentalisten. Ze komen op de proppen met kinderen die verwarrende situaties niet zouden snappen, doelend op transmannen die kinderen zouden baren. Als een kind iets niet snapt, dan leg je het uit. Hoeft niet zo moeilijk te zijn. Zo vinden ze nog meer problemen, maar ze komen niet op de proppen met oplossingen. Want als echte conservatief en fundamentalist wil je natuurlijk geen vooruitgang. Als je zo’n geslachtsverandering maar niets vind, dan moet je het niet doen. Net zo makkelijk als wanneer je tegen het homohuwelijk bent je niet met een homo moet trouwen.
Wanneer je transgenders maar eng en raar vindt, dan mag je daar gewoon voor uitkomen. Of dat nou voortkomt uit xenofobie of religie maakt mij niet uit, maar wees daar eerlijk in. Ik vind die types van het SGP en CU ook eng en niet van deze tijd. Kom ik ook gewoon eerlijk voor uit. Gelukkig vormen deze types maar een kleine minderheid in ons parlement. Toch jammer dat ze zo niet-opbouwend de hakken in het zand zetten en heel zielig zich verschuilen achter allerlei vergezochte non-problemen, omdat ze niet voor hun échte mening durven uitkomen: ze zijn tegen omdat ze geloven dat een godheid naar keuze zou vinden.
Update 29-3 : De behandeling van het wetsvoorstel was voorzien op 28 maart, als hamerstuk. Echter hebben er zich sprekers gemeld, een plenair debat moet nog op de agenda van de tweede kamer gezet worden.

Eerste behandeling transgenderwet

Ieder heeft, behoudens bij of krachtens de wet te stellen beperkingen, recht op onaantastbaarheid van zijn lichaam.

Artikel 11 van de grondwet.

Met deze gedachte in het achterhoofd is er afgelopen zomer een wetsvoorstel ingediend om de administratieve wijziging van geslacht makkelijker te maken en vooral de sterilisatie-eis die er nu nog voor staat te laten vallen. Het wetsvoorstel, bekend als de ‘Transgenderwet’,  is afgelopen week behandeld door de commissie in de Tweede Kamer. Ik heb me door de tien pagina’s droge ambtelijke taal heen geworsteld en heb zo mijn eigen gedachten over wat er gezegd is. Mocht je zelf willen lezen: Kamerstuk 199676.
Even in het kort de belangrijkste punten van de transgenderwet: De sterilisatie-eis vervalt en wordt vervangen door een verklaring door een deskundige dat het om een duurzame overtuiging gaat. De aanpassing in de GBA & geboorteakte wordt een ambtelijke procedure, er zal niet langer een rechter aan te pas komen. Bij de geslachtswijziging kan een voornaamswijziging gelijk, ook zonder tussenkomst van een rechter, worden doorgevoerd.
Het begint positief. De liberalen (VVD en D66) en socialisten (PvdA en SP) zijn in elk geval vóór verandering en vernieuwing van de wet. Er worden komen een aantal vragen naar voren maar de tendens is positief. Deze partijen overwegen zelfs om de deskundigenverklaring te laten vallen, daarbij verwijzend naar het Argentijnse model. Geslachtswijziging is daar: formuliertje-stempeltje-klaar. Anders moet de definitie van deskundige in dit geval heel ruim genomen worden, bijvoorbeeld dat een huisarts die verklaring mag afgeven. In elk geval mag die verklaring geen extra wachtlijsten en druk op de bestaande transgenderzorg opleveren. Ook wordt er geopperd om een derde optie voor geslacht op te nemen: onbestemd.
Het CDA vind dat we met de tijd mee moeten gaan en dat de huidige sterilisatie-eis niet meer van deze tijd is, daarnaast is de sterilisatie-eis in strijd met artikel 11 van de grondwet. De partij vraagt, naar mijn idee heel terecht, wat het doel van die verklaring door een deskundige eigenlijk is. Het wetsvoorstel draait grotendeels om het zelfbeschikkingsrecht en de vrijheid om zelf te bepalen welk gender je bent. Deze insteek valt me op in positieve zin, ik had eerlijk gezegd niet verwacht dat het CDA zó positief tegenover de transgenderwet zou staan. De PVV weet niet veel anders in te brengen dan dat ze bang zijn voor misbruik van de wet en dat de deskundigeverklaring wel eens vervalst zou kunnen worden.
Dan komen de conservatieven van de SGP en het CU aan het woord en begint het gezeur. Zij gaan zoeken naar juridische moeilijkheden die wet zou kunnen opleveren. De SGP durft zelfs hardop te vragen waarom de sterilisatie-eis überhaupt zou moeten vervallen. Toen ik dat las had ik een WTF-momentje. Die bijzin in Artikel 11 wordt in jurisprudentie aangehaald in combinatie met de Douanewet en mobiele telefonie. Dat is niet om je persoonlijke levensovertuiging op te leggen aan anderen. Het gaat nog verder bij de fundamentalisten. Ze komen op de proppen met kinderen die verwarrende situaties niet zouden snappen, doelend op transmannen die kinderen zouden baren. Als een kind iets niet snapt, dan leg je het uit. Hoeft niet zo moeilijk te zijn. Zo vinden ze nog meer problemen, maar ze komen niet op de proppen met oplossingen. Want als echte conservatief en fundamentalist wil je natuurlijk geen vooruitgang. Als je zo’n geslachtsverandering maar niets vind, dan moet je het niet doen. Net zo makkelijk als wanneer je tegen het homohuwelijk bent je niet met een homo moet trouwen.
Wanneer je transgenders maar eng en raar vindt, dan mag je daar gewoon voor uitkomen. Of dat nou voortkomt uit xenofobie of religie maakt mij niet uit, maar wees daar eerlijk in. Ik vind die types van het SGP en CU ook eng en niet van deze tijd. Kom ik ook gewoon eerlijk voor uit. Gelukkig vormen deze types maar een kleine minderheid in ons parlement. Toch jammer dat ze zo niet-opbouwend de hakken in het zand zetten en heel zielig zich verschuilen achter allerlei vergezochte non-problemen, omdat ze niet voor hun échte mening durven uitkomen: ze zijn tegen omdat ze geloven dat een godheid naar keuze zou vinden.
Update 29-3 : De behandeling van het wetsvoorstel was voorzien op 28 maart, als hamerstuk. Echter hebben er zich sprekers gemeld, een plenair debat moet nog op de agenda van de tweede kamer gezet worden.