Memorie van antwoord

Na vijf maanden is er eindelijk weer eens nieuws over de transgenderwet. De Staatssecretaris is eindelijk met de Memorie van Antwoord gekomen. In dat document geeft hij antwoord op alle kritieken die de Vaste Kamercommissie voor Veiligheid en Justitie op het wetsvoorstel heeft gegeven in het voorlopig verslag. Over dat voorlopig verslag schreef ik eerder al. Waar de senatoren met 12 pagina’s kritiek op de proppen kwamen, het antwoord erop telt 26 pagina’s. De hele tekst is hier te vinden in een PDF.

Met in het achterhoofd de dingen die ik aanhaalde uit het voorlopig verslag de hoogtepunten uit het antwoord van de staatssecretaris. Ik moet zeggen, na het lezen van alle antwoorden zie ik het weer wat positiever in. De kritieken worden stuk voor stuk behoorlijk weerlegd.

Zo werd er een probleem gemaakt van sport. Zouden medailles en prijzen die je als sporter wint terug genomen moeten worden zodra je van geslacht veranderd? De staatssecretaris is van mening dat sport geen bezwaar is. In de topsport is het wel of niet toelaten van transgenders in gescheiden competities de taak van de sportbonden. Voor de breedtesport worden geen problemen verwacht als je als trans mee sport met het geslacht waarmee je jezelf identificeert. Volgens de staatssecretaris is het uitsluiten van minderjarigen van sporten in hun genderidentiteit, zoals de SP het graag ziet, hier geen oplossing, dit probleem moet worden opgelost met voorlichting.

Het argument van identiteitsfraude wordt eenvoudig onderuit geschoffeld. De pedokaart die de SP, CDA en SGP samen trekken in een soort paniekvoetbal heeft geen waarde. Identiteit is voor de overheid gekoppeld aan het Burger Service Nummer: inclusief veroordelingen door de rechter. Dus een Verklaring Omtrent Gedrag hoef je ook na een juridische geslachtswijziging  niet te verwachten als je het nodige op je kerfstok hebt. Daarnaast: de nodige deskundigenverklaring mag alleen worden afgegeven door deskundigen gespecialiseerd in genderdysforie. Vooralsnog zijn dat alleen de Genderteams in Amsterdam, Groningen en Leiden. Die zouden wel door valse voorwendselen heen moeten kunnen prikken.

In het voorlopig verslag wist de SP mede te delen dat sterilisatie helemaal zo’n big deal niet is. Mensen laten dagelijks zich vrijwillig steriliseren. De partij ziet niet in waarom een sterilisatie als voorwaarde voor een eenvoudig recht zo erg is. De staatssecretaris stelt heel terecht dat de vereiste absolute onomkeerbare onvruchtbaarheid heel wat anders is dan een gewone sterilisatie die men ondergaat omdat ze hun gezin voltooit achten.

De gedwongen sterilisatie voorkomt ook geen afstammingsproblemen. Het is nu al mogelijk om als transgender voor de behandeling sperma in te vriezen en daarmee een kind te verwekken. Ik heb ook een voorraad in vloeibare stikstof opgeslagen liggen bij de Fertiliteitskliniek van het AMC. In elk geval: sterilisatie lost niet het verwachte probleem op. Ook onder de huidige wet waar de sterilisatie nog een verplichte voorwaarde is, bestaat ‘probleem’ al.

Tenslotte het hoogtepunt uit de replieken van de staatssecretaris. De christelijke partijen zien graag een regeling dat zodra een transgender een kind verwekt of baart de juridische geslachtswijziging direct wordt teruggedraaid. Iets dat neerkomt op een verbod op het hebben van een kinderwens voor transgenders. Het antwoord daarop is dit:

Wetenschappelijke ondersteuning voor de aanname dat uit het verwekken of baren van een kind door een persoon bij wie geen sprake is geweest van fysieke aanpassing aan het verlangde geslacht en van onvruchtbaarheid, volgt dat niet langer sprake is van een “blijvende” overtuiging tot het andere geslacht te behoren, is er niet. Een novelle van de strekking dat in het geval van een tot man geworden vrouw die een kind baart, respectievelijk van een tot vrouw geworden man die een kind verwekt, de geslachtsverandering van rechtswege komt te vervallen, zal dan ook niet worden voorgesteld.

Het doet me goed te horen dat in deze zaak de wetenschap wordt verheven boven religie en xenofobe onderbuikgevoelens.

Ik ben benieuwd wat de reactie van de eerste kamer zal gaan zijn. Aankomende dinsdag, 19 november, wordt besproken wat de volgende stap zal zijn in de behandeling.

Toevoeging: De Eerste Kamer zal 16 of 17 december het wetsvoorstel plenair behandelen.

Voorlopig Verslag Transgenderwet van de Eerste Kamer

Edit: Mocht je zoeken naar de hoogtepunten van het plenaire debat over de transgenderwet in de Eerste Kamer en de stemmingsuitslag, lees dan mijn recente blog: Transgenderwet Aangenomen!

Na het debat in de Tweede Kamer over de Transgenderwet was ik optimistisch gestemd. Een meerderheid van de partijen was voor. De argumenten tégen de wet waren voorspelbaar, maar vooral niet sterk genoeg om de boel tegen te houden. De nieuwsberichten dat het voor transgenders voortaan makkelijker was om hun juridische geslacht te wijzigen verspreidden zich rap over de nieuwssites. De Eerste Kamer zag ik niet als een groot obstakel, immers de partijen die in de Tweede Kamer vóór waren hebben in de Eerste kamer ook een meerderheid. Tot ik gisteren het voorlopig verslag van de Comissie voor Veiligheid en Justitie van de Eerste Kamer zag. Toen zakte de moed mij in de schoenen. Ik heb nog nooit zóveel wereldvreemdheid en achterlijkheid gezien in een twaalf pagina’s tellend document.

Het voorlopig verslag.

Het voorlopig verslag.

De liberalen zijn nog steeds voorstander van het wetsvoorstel. Groen Links gaat in de senaat op dezelfde toon verder als in het parlement, ze stemmen in en uitten een wens dat het op termijn nog wat liberaler mag worden. D66 is eigenlijk van hetzelfde laken een pak, wel sluiten ze zich aan bij wat punten van de VVD. Die laatste maakt, naar mijn idee niet geheel onterecht, wat kritische kanttekeningen bij de ‘deskundigenverklaring’. Ze zijn vooral van mening dat de deskundige die de verklaring afgeeft ook deskundig moet zijn op het gebied van genderdysforie. Daar kan ik me best in vinden, ook al levert het een mogelijke wachtlijst op het is wel een complexe materie. Er zijn genoeg psychologen die niet voldoende kennis hebben om met genderdysforen te kunnen werken. Ook het idee dat er toch enige drempel is voor het wijzigen van je geslacht vind ik niet onoverkomelijk.

Maar dan, dan komt de SP aan het woord. Als ik het voorlopig verslag lees krijg ik heel sterk de indruk dat de Socialistische Partij de besluitvorming op alle mogelijke manieren probeert te vertragen. Meerdere punten van kritiek dragen zij aan en al die punten van kritiek willen zij getoetst zien door de vele adviesorganen die onze bureaucratie rijk is. Minimaal zijn dat de: Raad van State, Raad voor de Rechtspraak, Nederlandse Vereniging voor Rechtspraak en de Nederlandse Vereniging voor Burgerzaken. Tussen de regels door lees ik dat de SP nog wel meer adviezen wil, maar dat ze niet meer adviseurs kon bedenken. Daarna zemelen ze nog wat over het mogelijk intrekken van in het verleden behaalde sportmedailles.

De SP is, samen met CDA en SGP, bang voor identiteitsfraude. Dat er via een geslachtswijziging een veroordeling voor sexueel misbruik kan worden verzwegen en er toch een Verklaring Omtrent Gedrag wordt afgegeven zodat een zedendelinquent weer in een kinderopvang kan gaan werken. Echt waar? Ooit gehoord van het Burger Service Nummer, waar alles aan gekoppeld wordt. Uit pure wanhoop wordt de pedofilie-kaart maar getrokken? Want dan zijn ineens alle middelen geoorloofd.

Het socialistische juweeltje uit het verslag wil ik jullie niet onthouden: (overigens, het wordt verderop nóg erger).

Behouden eis sterilisatie

De leden van de SP-fractie vragen zich af of het verdrag van Palermo onderscheid maakt tussen fysieke aanpassing aan het gewenste geslacht en sterilisatie. Het komt de leden voor dat sterilisatie veel minder ver gaat, aangezien het een standaardbehandeling is die heel veel mensen vrijwillig ondergaan. Indien de eis van sterilisatie wel zou kunnen worden behouden zou geen sprake zijn van afstammingsproblemen. Deze leden ontvangen graag een toelichting.

Het schrappen van de sterilisatieeis is juist waar de Transgenderwet om gaat. Het wordt mooi ingekleed en de wetgever doet er wat leuke bonussen bij, zoals een eenvoudig ambtelijke procedure in plaats van een gerechtelijke. Maar die sterilisatie is precies waar organisaties als Transgender Netwerk Nederland en Human Rights Watch tegen ageren. Heeft alleen maar iets te maken met de lichamelijke onschendbaarheid die is beschreven in de Universele Rechten voor de Mens en Artikel 11 van de Grondwet. Waar het Verdrag van Palermo in deze relevant is ontgaat mij dan weer volledig. Dat VN verdrag heeft te maken met: mensenhandel, mensensmokkel, illegale fabricage van wapens en wapensmokkel. Laten we het er maar op houden dat de SP Senatoren hun huiswerk niet hebben gedaan.

De mening van het CDA was voor mij een verrassing. In de Tweede Kamer was deze partij nog van mening dat de huidige oude wetgeving niet meer van deze tijd is en dat de wetgeving met zijn tijd en de ontwikkelingen op medisch en psychologisch gebied mee moest gaan. In de Eerste Kamer echter sluit het CDA zich aan bij de conservatieve vrindjes van van de CU en SGP. De christenen hebben het vooral over de deskundigheid van de deskundigen en spreken zelfs over een evaluatie door meerdere deskundigen of zelfs een deskundigenpanel dat moet bepalen over een transgender wel een transgender is. Ik zie het al voor me: Nieuw op SBS 6! HOLLANDS NEXT TRANSGENDER waar je op een podium voor een drietal juryleden moet laten zien wie je bent. Terwijl de juryleden je tijdens je kunstje mogen wegstemmen met een grote rode knop, met een mooie cliffhanger voor het reclameblok.

Ander bezwaar uit de christelijke is het ontstaan vanwege een rechtsongelijkheid. Transgenders zouden volgens het wetsvoorstel via een eenvoudige ambtelijke procedure hun voornaam mogen veranderen. Terwijl anderen dit nog steeds via een dure gerechtelijke procedure moeten doen. Ik vind de situatie uitzonderlijk genoeg om dit toe te staan, en van mij mogen de procedures voor een voornaamsverandering voor iedereen vereenvoudigd worden. Deze situatie is overigens in België al normaal en houdt daar juridisch stand.

Dan komen we op het ouderschap, het verslag wordt hier ingewikkeld en complex. Ik snap ook wel dat het geen eenvoudige zaak is om ouderschap juridisch vast te leggen. De wetgeving omtrent ouderschap en afstamming is ingewikkeld en er hangen veel familirechtelijke zaken van af. Naar mijn idee moeten dat soort dingen zich kunnen ontwikkelen, al dan niet via jurisprudentie. Voor het ouderschap door transmannen die een kind baren is in het wetsvoorstel al een loophole gecreëerd. Overigens doen niet alleen de christelijke partijen hier moeilijk over, de SP doet lekker mee.

Het ergste van alle inbreng in het voorlopig verslag vind ik deze:

Terugdraaien geslachtswijziging na het krijgen van een kind

Nu de eis tot lichamelijke aanpassing komt te vervallen, bestaat inderdaad, zoals de regering terecht heeft gesteld, de mogelijkheid dat een vrouw respectievelijk een man die later van geslacht verandert, alsnog een kind kan baren respectievelijk kan verwekken. Is de regering niet met de leden van de CDA- en SGP-fractie van oordeel, dat indien zulks gebeurt, er kennelijk niet langer sprake is van een «blijvende» overtuiging tot het andere geslacht te behoren, zodat in dat geval de geslachtsverandering van rechtswege zou moeten komen te vervallen? De leden van de CDA- en SGP-fractie vragen of de regering bereid is middels een novelle een bepaling in de wet op te nemen dat in het geval van een tot man geworden vrouw die een kind baart, respectievelijk van een tot vrouw geworden man die een kind verwekt, de geslachtsverandering van rechtswege komt te vervallen? Deze leden ontvangen hierop gaarne een gemotiveerde reactie.

Hier had ik echt een WTF-momentje. Zeggen twee christelijke partijen nu heel simpel dat transgenders geen kinderen mogen krijgen? Een soort van verbod op voorplanting? Het onzeggen van het recht op een kinderwens? Ik heb hier gewoon geen woorden voor. Genderidentiteit en een kinderwens staan echt compleet los van elkaar.

Ondanks dat de PVV met drie leden in de Vaste Commissie voor Veiligheid en Justitie zijn vertegenwoordigd en de partij in de tweede kamer faliekant tegen de Transgenderwet was, schitteren ze in het verslag door afwezigheid. De partij heeft geen eigen inbreng en ze gaan nergens mee in die van de andere partijen.

Het wachten is nu op de reactie van Staatssecretaris Teeven van Justitie. Hij zou binnen vier weken antwoord moeten geven. Ik hoop dat hij in de Eerste Kamer net zulke scherpe en sterke replieken heeft als in de Tweede Kamer.

Eerste behandeling transgenderwet

Ieder heeft, behoudens bij of krachtens de wet te stellen beperkingen, recht op onaantastbaarheid van zijn lichaam.

Artikel 11 van de grondwet.

Met deze gedachte in het achterhoofd is er afgelopen zomer een wetsvoorstel ingediend om de administratieve wijziging van geslacht makkelijker te maken en vooral de sterilisatie-eis die er nu nog voor staat te laten vallen. Het wetsvoorstel, bekend als de ‘Transgenderwet’,  is afgelopen week behandeld door de commissie in de Tweede Kamer. Ik heb me door de tien pagina’s droge ambtelijke taal heen geworsteld en heb zo mijn eigen gedachten over wat er gezegd is. Mocht je zelf willen lezen: Kamerstuk 199676.
Even in het kort de belangrijkste punten van de transgenderwet: De sterilisatie-eis vervalt en wordt vervangen door een verklaring door een deskundige dat het om een duurzame overtuiging gaat. De aanpassing in de GBA & geboorteakte wordt een ambtelijke procedure, er zal niet langer een rechter aan te pas komen. Bij de geslachtswijziging kan een voornaamswijziging gelijk, ook zonder tussenkomst van een rechter, worden doorgevoerd.
Het begint positief. De liberalen (VVD en D66) en socialisten (PvdA en SP) zijn in elk geval vóór verandering en vernieuwing van de wet. Er worden komen een aantal vragen naar voren maar de tendens is positief. Deze partijen overwegen zelfs om de deskundigenverklaring te laten vallen, daarbij verwijzend naar het Argentijnse model. Geslachtswijziging is daar: formuliertje-stempeltje-klaar. Anders moet de definitie van deskundige in dit geval heel ruim genomen worden, bijvoorbeeld dat een huisarts die verklaring mag afgeven. In elk geval mag die verklaring geen extra wachtlijsten en druk op de bestaande transgenderzorg opleveren. Ook wordt er geopperd om een derde optie voor geslacht op te nemen: onbestemd.
Het CDA vind dat we met de tijd mee moeten gaan en dat de huidige sterilisatie-eis niet meer van deze tijd is, daarnaast is de sterilisatie-eis in strijd met artikel 11 van de grondwet. De partij vraagt, naar mijn idee heel terecht, wat het doel van die verklaring door een deskundige eigenlijk is. Het wetsvoorstel draait grotendeels om het zelfbeschikkingsrecht en de vrijheid om zelf te bepalen welk gender je bent. Deze insteek valt me op in positieve zin, ik had eerlijk gezegd niet verwacht dat het CDA zó positief tegenover de transgenderwet zou staan. De PVV weet niet veel anders in te brengen dan dat ze bang zijn voor misbruik van de wet en dat de deskundigeverklaring wel eens vervalst zou kunnen worden.
Dan komen de conservatieven van de SGP en het CU aan het woord en begint het gezeur. Zij gaan zoeken naar juridische moeilijkheden die wet zou kunnen opleveren. De SGP durft zelfs hardop te vragen waarom de sterilisatie-eis überhaupt zou moeten vervallen. Toen ik dat las had ik een WTF-momentje. Die bijzin in Artikel 11 wordt in jurisprudentie aangehaald in combinatie met de Douanewet en mobiele telefonie. Dat is niet om je persoonlijke levensovertuiging op te leggen aan anderen. Het gaat nog verder bij de fundamentalisten. Ze komen op de proppen met kinderen die verwarrende situaties niet zouden snappen, doelend op transmannen die kinderen zouden baren. Als een kind iets niet snapt, dan leg je het uit. Hoeft niet zo moeilijk te zijn. Zo vinden ze nog meer problemen, maar ze komen niet op de proppen met oplossingen. Want als echte conservatief en fundamentalist wil je natuurlijk geen vooruitgang. Als je zo’n geslachtsverandering maar niets vind, dan moet je het niet doen. Net zo makkelijk als wanneer je tegen het homohuwelijk bent je niet met een homo moet trouwen.
Wanneer je transgenders maar eng en raar vindt, dan mag je daar gewoon voor uitkomen. Of dat nou voortkomt uit xenofobie of religie maakt mij niet uit, maar wees daar eerlijk in. Ik vind die types van het SGP en CU ook eng en niet van deze tijd. Kom ik ook gewoon eerlijk voor uit. Gelukkig vormen deze types maar een kleine minderheid in ons parlement. Toch jammer dat ze zo niet-opbouwend de hakken in het zand zetten en heel zielig zich verschuilen achter allerlei vergezochte non-problemen, omdat ze niet voor hun échte mening durven uitkomen: ze zijn tegen omdat ze geloven dat een godheid naar keuze zou vinden.
Update 29-3 : De behandeling van het wetsvoorstel was voorzien op 28 maart, als hamerstuk. Echter hebben er zich sprekers gemeld, een plenair debat moet nog op de agenda van de tweede kamer gezet worden.

Eerste behandeling transgenderwet

Ieder heeft, behoudens bij of krachtens de wet te stellen beperkingen, recht op onaantastbaarheid van zijn lichaam.

Artikel 11 van de grondwet.

Met deze gedachte in het achterhoofd is er afgelopen zomer een wetsvoorstel ingediend om de administratieve wijziging van geslacht makkelijker te maken en vooral de sterilisatie-eis die er nu nog voor staat te laten vallen. Het wetsvoorstel, bekend als de ‘Transgenderwet’,  is afgelopen week behandeld door de commissie in de Tweede Kamer. Ik heb me door de tien pagina’s droge ambtelijke taal heen geworsteld en heb zo mijn eigen gedachten over wat er gezegd is. Mocht je zelf willen lezen: Kamerstuk 199676.
Even in het kort de belangrijkste punten van de transgenderwet: De sterilisatie-eis vervalt en wordt vervangen door een verklaring door een deskundige dat het om een duurzame overtuiging gaat. De aanpassing in de GBA & geboorteakte wordt een ambtelijke procedure, er zal niet langer een rechter aan te pas komen. Bij de geslachtswijziging kan een voornaamswijziging gelijk, ook zonder tussenkomst van een rechter, worden doorgevoerd.
Het begint positief. De liberalen (VVD en D66) en socialisten (PvdA en SP) zijn in elk geval vóór verandering en vernieuwing van de wet. Er worden komen een aantal vragen naar voren maar de tendens is positief. Deze partijen overwegen zelfs om de deskundigenverklaring te laten vallen, daarbij verwijzend naar het Argentijnse model. Geslachtswijziging is daar: formuliertje-stempeltje-klaar. Anders moet de definitie van deskundige in dit geval heel ruim genomen worden, bijvoorbeeld dat een huisarts die verklaring mag afgeven. In elk geval mag die verklaring geen extra wachtlijsten en druk op de bestaande transgenderzorg opleveren. Ook wordt er geopperd om een derde optie voor geslacht op te nemen: onbestemd.
Het CDA vind dat we met de tijd mee moeten gaan en dat de huidige sterilisatie-eis niet meer van deze tijd is, daarnaast is de sterilisatie-eis in strijd met artikel 11 van de grondwet. De partij vraagt, naar mijn idee heel terecht, wat het doel van die verklaring door een deskundige eigenlijk is. Het wetsvoorstel draait grotendeels om het zelfbeschikkingsrecht en de vrijheid om zelf te bepalen welk gender je bent. Deze insteek valt me op in positieve zin, ik had eerlijk gezegd niet verwacht dat het CDA zó positief tegenover de transgenderwet zou staan. De PVV weet niet veel anders in te brengen dan dat ze bang zijn voor misbruik van de wet en dat de deskundigeverklaring wel eens vervalst zou kunnen worden.
Dan komen de conservatieven van de SGP en het CU aan het woord en begint het gezeur. Zij gaan zoeken naar juridische moeilijkheden die wet zou kunnen opleveren. De SGP durft zelfs hardop te vragen waarom de sterilisatie-eis überhaupt zou moeten vervallen. Toen ik dat las had ik een WTF-momentje. Die bijzin in Artikel 11 wordt in jurisprudentie aangehaald in combinatie met de Douanewet en mobiele telefonie. Dat is niet om je persoonlijke levensovertuiging op te leggen aan anderen. Het gaat nog verder bij de fundamentalisten. Ze komen op de proppen met kinderen die verwarrende situaties niet zouden snappen, doelend op transmannen die kinderen zouden baren. Als een kind iets niet snapt, dan leg je het uit. Hoeft niet zo moeilijk te zijn. Zo vinden ze nog meer problemen, maar ze komen niet op de proppen met oplossingen. Want als echte conservatief en fundamentalist wil je natuurlijk geen vooruitgang. Als je zo’n geslachtsverandering maar niets vind, dan moet je het niet doen. Net zo makkelijk als wanneer je tegen het homohuwelijk bent je niet met een homo moet trouwen.
Wanneer je transgenders maar eng en raar vindt, dan mag je daar gewoon voor uitkomen. Of dat nou voortkomt uit xenofobie of religie maakt mij niet uit, maar wees daar eerlijk in. Ik vind die types van het SGP en CU ook eng en niet van deze tijd. Kom ik ook gewoon eerlijk voor uit. Gelukkig vormen deze types maar een kleine minderheid in ons parlement. Toch jammer dat ze zo niet-opbouwend de hakken in het zand zetten en heel zielig zich verschuilen achter allerlei vergezochte non-problemen, omdat ze niet voor hun échte mening durven uitkomen: ze zijn tegen omdat ze geloven dat een godheid naar keuze zou vinden.
Update 29-3 : De behandeling van het wetsvoorstel was voorzien op 28 maart, als hamerstuk. Echter hebben er zich sprekers gemeld, een plenair debat moet nog op de agenda van de tweede kamer gezet worden.

Transgenderwet naar het parlement!

Het heeft lang geduurd maar vandaag is eindelijk het wetsvoorstel voor wat in de volksmond al de nieuwe transgenderwet heet. Ik vind “Wijziging van Boek 1 van het Burgerlijk Wetboek en de Wet gemeentelijke basisadministratie persoonsgegevens in verband met het wijzigen van de voorwaarden voor en de bevoegdheid ter zake van wijziging van de vermelding van het geslacht in de akte van geboorte” zelf ook wel erg lang om uit te spreken. Dus ik noem het ook gewoon transgenderwet. Ik heb net de wetstekst en de bijbehorende memorie van toelichting doorgelezen en dit wetsontwerp stemt mij positief.

In de toelichting doet de Staatssecretaris uitleg over de totstandkoming van deze nieuwe wet. Onder andere wordt er terug geblikt naar de huidige wetgeving die stamt uit 1985. Destijds was Nederland een van de eerste landen waar de mogelijkheid tot aanpassing van het geslacht op het paspoort mogelijk was. Volgens de toen geldende opvattingen is er toen een sterilisatie-eis opgenomen in wet, dat was een ‘natuurlijk’ onderdeel van transseksualiteit vond men toen. In de loop der jaren zijn de ideën daarover gewijzigd. Ook gewijzigd zijn andere familiewetten die nu geen obstakel meer vormen, het homohuwelijk is mogelijk en ook de adoptiewetgeving is zodanig aangepast dat kinderen twee legale vaders of moeders kunnen hebben. Uiteraard speelt ook mee dat de wetgeving in de ons omringende landen de onze is voorbijgestreefd en de overheid is dit voorjaar nog op de vingers getikt door mensenrechtenorganisatie Human Rights Watch.

Het wetsvoorstel kent een drietal grote belangrijke wijzigingen:

De sterilisatie-eis vervalt. Dit was het grote struikelblok in de oude huidige wetgeving. Om het geslacht op je paspoort aan te kunnen passen moet je nu nog een medisch bewijs hebben dat je definitief  onvruchtbaar bent gemaakt door het verwijderen van de testikels of de eierstokken en baarmoeder. Dat was een inbreuk de lichamelijke integriteit omschreven in de universele rechten van de mens en dichter bij huis artikel 11 van de Nederlandse grondwet. Volgens het nieuwe wetsvoorstel zal er slechts een verklaring van een daartoe bevoegde en aangewezen deskundige nodig zijn. Deze deskundige moet verklaren dat de overtuiging dat je als transgender een langdurige overtuiging hebt van geslacht te willen veranderen. Deze drempel is ingebouwd om psychiatrische stoornissen en crimineel misbruik van de wet te voorkomen.

De geslachtswijziging wordt een ambtelijke procedure. Nu moet je nog langs de rechter om je geslacht te laten aanpassen. Dat betekent een advocaat en griffierechten die je kwijt bent. Bij elkaar een aanzienlijk bedrag, ik heb bedragen gehoord die richting de 1000 euro gaan. Voortaan zal de ambtenaar van de burgelijke stand een toevoeging kunnen doen aan de akte van geboorte. Als ik de tekst goed begrijp (“de ambtenaar van de burgerlijke stand onder wie de desbetreffende akte berust”) moet dat in je geboorteplaats.

De voornaamsverandering kan óók door de ambtenaar van de burgelijke stand worden doorgevoerd,te gelijk met de geslachtswijziging. Je voornaam veranderen moet nu nog via de rechter. In de toelichting wordt erkend dat het niet meer dan logisch is dat er bij een geslachtswijziging ook een nieuwe voornaam hoort. Logischer wijs is het dan het handigst om dat in dezelfde ambtelijke procedure mee te nemen.

Wat er nog wel hetzelfde blijft zijn zaken inzaken het verwekken en baren van kinderen om zo moeilijkheden rondom ouderschap en familierecht te voorkomen. Als een man geboren als vrouw een kind baart dan is hij nog steeds automatisch de moeder. Op deze manier heeft het kind automatisch een ouder. Voor vrouwen die een kind verwekken is het me niet helemaal duidelijk, maar als ik het goed begrijp kunnen zij door erkenning of adoptie als tweede moeder worden aangemerkt. Dat stuk tekst moet ik nog maar eens herlezen.

Ook hetzelfde blijft de vermelding van aanpassing op de akte van geboorte. In de Gemeentelijke Basis Administratie wordt het geslacht veranderd, dat betekend dat voor documenten als paspoorten en rijbewijzen automatisch het juiste geslacht wordt gebruikt. Dat zal ook gebeuren door alle instellingen die hun informatie uit de GBA halen, zoals de belastingdienst, UWV en Dienst Uitvoering Onderwijs. Alleen in bijzondere gevallen als de geboorte akte boven tafel moet is nog het geboortegeslacht te herleiden. De wetgever vind het eigen verantwoordelijkheid om in noodzakelijke gevallen instanties op de hoogte te brengen van het geboortegeslacht, voor medische behandelingen bijvoorbeeld.

Ik zie in dit wetsvoorstel geen grote haken en ogen en vooral heel grote verbeteringen. Uiteraard het vervallen van die sterilisatie-eis. Maar ik ben ook heel erg blij met het voornemen van een eenvoudige ambtelijke procedure zonder tussenkomst van de rechter. Blij verrast ben ik zelfs dat de voornaamswijziging in dezelfde procedure meegenomen wordt. Het klinkt uiteraard logisch, maar wetten zijn lang niet altijd logisch of voor de hand liggend. Ik ben benieuwd of alles stand zal gaan houden in het parlement, de wetstekst moet daar nog wel langs een aardig reutje conservatieve christenen die dit best nog wel eens roet in het eten kunnen gooien.

Voor meer informatie lees je het persbericht: Wetsvoorstel transgenders naar tweede kamer. Daar vind je ook links naar de letterlijke tekst van het wetsvoorstel en de memorie van toelichting.

Wetswijziging voor administratieve geslachtsaanpassing

Hoera! Na jaren van vertraging en beloftes is er door de staatsecretaris eindelijk een wetsvoorstel ingediend om de regels rondom de administratieve wijziging van je geslacht te versoepelen. Een maand geleden postte ik nog Paspoortperikelen, waar ik schreef dat dit wetsvoorstel in voorbereiding was. Afgelopen vrijdag heeft het Ministerie van Justitie een persbericht doen uitgaan dat daarover berichtte. Ik heb alleen nog dat persbericht en wat meer nieuws rondom het gebeuren gehoord en gelezen, nog niet de exacte wettekst. Naar wat ik begrijp wordt niet alleen die sterilisatie eis geschrapt, ook de procedure zal vereenvoudigd worden.

Volgens de huidige, oude, wetgeving moet je nog onvruchtbaar gemaakt worden voordat je in de gemeentelijke basisadministratie en het geboorteregister de geslachtswijziging kan laten doorvoeren. Dit was een doorn in het oog van niet alleen de transgendergemeenschap, maar diverse mensenrechtenorganisaties. Het is nogal een aantasting van je lichamelijke integriteit zo’n verplichte sterilisatie. Dat je voor iets simpels als een M in een V veranderen in een computer maar even langs een arts moet om wat organen te laten verwijderen. In de nieuwe situatie is een deskundigenverklaring dat de overtuiging van het veranderen van het geslacht blijvend van aard is voldoende.

In de paar regels van dat persbericht staat ook genoemd dat je met die verklaring naar een ambtenaar van de burgerlijke stand moet. Dat zou een enorme verbetering zijn ten opzichte van de huidige gang van zaken. Waar je met een advocaat naar de rechter moet die de geslachtswijziging moet goedkeuren. Als die stap ook uit het proces kan worden geschrapt scheelt dat een boel geld. Ik heb om mij heen gehoord dat je voor alle papierwerk als snel zo’n € 800,- kwijt bent aan een advocaat en bijkomende kosten. Ik betaal veel liever gewoon alleen maar die € 50,- aan leges voor een nieuw paspoort.

Het wetsvoorstel is inmiddels goedgekeurd door de ministerraad en ligt nu bij de Raad van State. Als ik mijn lessen Economie en Geschiedenis over Thorbecke goed herinner gaat het wetsvoorstel nadat de Raad van State er een advies bijgedaan heeft naar de Tweede Kamer voor behandeling en stemming. Als dan de Eerste Kamer er ook nog zijn plasje over heeft gedaan kan het naar Hare Majesteit voor een krabbel. Het zal dus nog wel even gaan duren. Maar ik ben al wel optimistisch! Ik ga er niet vanuit dat de conservatieven in deze zaak dwars gaan liggen, zoals dat in Zweden helaas wel is gebeurd.