Transgenderwet aangenomen!

Wetvoorstel met nummer 33.351: “Wijziging van Boek 1 van het Burgerlijk Wetboek en de Wet gemeentelijke basisadministratie persoonsgegevens in verband met het wijzigen van de voorwaarden voor en de bevoegdheid ter zake van wijziging van de vermelding van het geslacht in de akte van geboorte.”  Ofwel de transgenderwet is vannacht om 02.00 uur met 51 stemmen voor en 24 stemmen tegen aangenomen door de Eerste Kamer! Een motie die de wet zodanig zou verlammen dat deze onuitvoerbaar zou worden is door een meerderheid afgewezen.

De belangrijkste punten uit de wetswijziging: Om het geslacht te laten aanpassen op de geboorteakte en in het GBA hoef je voortaan niet meer langs de rechter. De procedure gaat via de ambtenaar van de burgerlijke stand. Voor die juridische geslachtswijziging vervalt de sterilisatie-eis, je hoeft jezelf dus niet meer permanent en onomkeerbaar onvruchtbaar te laten maken om een paspoort met een juiste gendervermelding te krijgen.

Van het plenaire debat over de Transgenderwet in de Eerste Kamer heb ik alleen de tweede termijn kunnen volgen. Met de antwoorden van de staatssecretaris op de vragen. Van de eerste termijn heb de samenvatting gezien en (vluchtig) het stenogram gelezen. Veel nieuws heb ik niet gehoord, het was vooral herhaling van zaken die ook in de schriftelijke voorbereiding door de vaste Kamercommissie van Veiligheid en Justitie aan bod zijn gekomen. Ik doe een samenvatting van de belangrijkste zaken uit het debat.

Tussendoor even petje af voor staatssecretaris Teeven. Ik ben geen groot fan van de VVD en ook bij de koers die de staatssecretaris vaart op andere vlakken heb ik zo mijn bedenkingen. Echter heeft hij het wetsvoorstel zowel in de Tweede als in de Eerste Kamer goed weten te verdedigen. Ik heb het gevoel gekregen dat hij ook echt achter deze wetswijziging staat en het persoonlijk belangrijk vind dat deze wet erdoor komt. Het heeft gebleken dat de staatssecretaris zijn huiswerk heeft gedaan. Vooral waar het ging om zijn eigen werkterrein: justitie en strafrecht. Maar ook waar het ging om familierecht hield hij zich staande.

De belangrijkste thema’s in het Eerste Kamer debat waren duidelijk: de waarde van de deskundigenverklaring, de leeftijdsgrens en de ambtelijke procedure.

De senatoren vragen zich af hoe betrouwbaar de deskundigenverklaring is. Onder andere vragen zij zich af of één gesprek al voldoende is. Ze vragen ook hoeveel waarde die verklaring heeft als er een tegenstrijdige second opinion wordt afgegeven. Voor de deskundigenverklaring is het noodzakelijk dat er een duidelijk protocol wordt opgesteld, zodat de verklaringen betrouwbaar zijn. Ook noemt de staatssecretaris dat de deskundigen die aangewezen worden om die verklaringen op te stellen voldoende en actuele relevante kennis en werkervaring hebben. Daarbij noemt hij de drie Gender-teams die Nederland rijk is: Amsterdam, Groningen en Leiden als aangewezen deskundigen. Het team van het UZ in Gent wordt vooralsnog niet aangewezen als deskundige.

Volgens het wetsvoorstel kunnen jongeren vanaf 16 jaar zonder toestemming van een wettelijk vertegenwoordiger overgaan tot het laten aanpassen van hun administratieve geslacht. Eén van de uitgangspunten hierin is de Wet Geneeskundige Behandelings-overeenkomsten. Volgens die wet kunnen jongeren van 16 jaar zelfstandig beslissen om wel of niet een ingrijpende medische behandeling te ondergaan. In de senaat is men bang dat jongeren een onduidelijk zelfbeeld hebben en dat de wens tot geslachts-aanpassing niet duurzaam zal zijn, maar slechts een ‘fase’ die wel over gaat. Vooral de VVD struikelt over de leeftijdsgrens en ziet dit liever verhoogd naar 18 jaar. Aansluitend op de vragen over de deskundigenverklaring geeft de staatssecretaris ook aan dat voor adolescenten extra aandacht zal zijn in het op te stellen protocol. Hij gaat daarbij uit van zeker twee gesprekken. Tevens geeft hij aan dat het grootste deel van de jonge transgenders gesteund is door de ouders of wettelijke vertegenwoordigers. Als belangrijk argument voor de leeftijd van 16 jaar zegt de staatssecretaris dat jongeren in deze leeftijd veel te maken hebben met zaken als aanmelden bij studie, diploma’s en bijbaantjes. Zaken waarin identificatie en de gegevens van de Gemeentelijke Basis Administratie van belang zijn.

De ambtelijke procedure die wordt voorgesteld is nog wel het heetste hangijzer, vooral voor de SP en het CDA. Twee senatoren, beide rechter, voelen zich duidelijk gekrenkt in hun ambtelijke trots wanneer de staatssecretaris zegt dat de rechter in de oude situatie inhoudelijk weinig doet met een aanvraag voor een geslachtswijziging. Hij zegt dat het een papieren zitting is, die rechter doet geen hoor en wederhoor en ziet de persoon in kwestie ook niet. Als transgender verzamel je de benodigde papieren, waaronder een medische verklaring dat je onvruchtbaar bent gemaakt. Die geef je aan een advocaat zodat deze de aanvraag in kan dienen bij de rechtbank. De rechter kan niet meer dan afgaan op de medische papieren en doet uitspraak. In de nieuwe situatie kan je zelf met de stukken naar de ambtenaar van de burgerlijke stand. Die controleert of alle papieren in orde zijn en de deskundige op de lijst staat en zet een stempel. Inhoudelijk mag de ambtenaar niet oordelen over de aanvraag.

In de senaat is een zodanig sterk verlangen naar een rechterlijke toetsing dat dit uitmond in een motie van CDA senator Lokin. De motie stelt dat de staatssecretaris de rechter terug moet brengen in de procedure. De staatssecretaris gaat daar tegenin dat zo’n aanpassing te ver gaat en dat het wetsvoorstel in dat geval opnieuw moet worden ingediend. Het ‘reparatievoorstel’ is een te grote aanpassing om zomaar door te voeren.

De motie-Lokin is afgewezen, het wetsvoorstel is aangenomen. De Transgenderwet zal op 1 juli 2014 in werking treden, zodat er tijd is om het protocol voor de deskundigen-verklaring op te stellen. Volgende zomer kan ik dan zonder gang naar de rechter en vooral zonder dure advocaat een nieuw paspoort aan gaan vragen. Die deskundigenverklaring krijg ik by default, aangezien ik al een diagnose van het VUmc Genderteam op zak heb.

Je hoeft het niet alleen te doen

Al ruim jaar ben ik bezig met mijn transitie. April vorig jaar begon ik met medicatie en mijn Real Life Exeperience startte in augustus, die loopt inmiddels ook al bijna ten einde. Al die tijd heb ik steun en bijstand gekregen van vrienden en famillie, maar verdere psychische bijstand heb ik niet gehad. Wat dat betreft heb ik het al die tijd alleen gedaan. Als je dan afvraagt wat ik iedere drie maanden bij de psycholoog van het Genderteam doe, dat is vooral evaluatie van de Real Life Experience. Echte begeleiding geven ze daar bewust niet. Die keus is gemaakt omdat ze het team psychologen zoveel mogelijk transgenders willen laten helpen. Als dan veel van die gesprekstijd op gaat aan intensieve begeleiding dan zullen de lange wachtlijsten alleen maar langer worden.

De afgelopen tijd heb ik last gehad van vermoeidheid, lusteloosheid en een sombere stemming. In zodanige mate dat het mijn dagelijkse leven behoorlijk begon te beïnvloeden. Toen ik een maand geleden bij de endocrinoloog zat heb ik daarom ook aangedrongen op dat uitgebreide bloedonderzoek, waar verder geen bijzonderheden zijn geconstateerd. Geen wonderpilletje helaas. Ik keek daarom behoorlijk uit naar het voortgangsgesprek bij de psycholoog dat voor vandaag in mijn agenda geschreven staat.

Eigenlijk stond er een ander onderwerp voor het gesprek van vandaag op het programma (daarover zometeen meer), maar dit onderwerp was nu belangrijker. Ook de psycholoog bij het Genderteam wist geen wondermiddel. We hebben het gehad over dingen die aan de somberheid bijdragen zoals de eenzaamheid waar ik mee kamp. Maar de conclusie was toch eigenlijk simpel: het is gewoon te veel om in je eentje te behappen. Het advies van mijn psychologe was dan ook niet anders wat vrienden me ook al hadden ingefluisterd: je hoeft het niet alleen te doen.

Die transitie die ik nu doormaak, het is een van de heftigste en ingrijpende dingen die je met je leven kan doen. Genderexpressie is één van de meest basale dingen die je als mens definiëren, en maatschappelijk is het een van de belangrijkste. Het komt nog voor huidskleur of religie bijvoorbeeld. Als ik het zo bekijk, vind ik het bizar dat ik het zover heb gered zonder totale mental breakdown. Tot nu heb ik het zoeken naar een lokale psycholoog altijd afgehouden, vooral omdat ik geen zin had in nóg een behandelaar erbij. Het kost me al zoveel tijd om ze allemaal af te gaan. Maar het is nu gewoon nodig. Ik heb een adres van een lokale psychologe gekregen, die bekend is bij het Genderteam. Ik hoop dat zij ruimte heeft, anders zou een willekeurige psycholoog ook kunnen. Het gaat niet zozeer om de genderdysforie-gerelateerde zaken zelf, meer om de dingen die eromheen hangen.

Dan het onderwerp dat eigenlijk op de agenda stond om te bespreken: mijn Real Life Experience (RLE) loopt over een maand en drie dagen ten einde. Het was de bedoeling om vandaag te praten over het hoe nu verder, dat is slechts kort aan bod gekomen. Wat ik in elk geval weet: mijn RLE krijgt de official stamp of approval. Of tenminste, mijn psychologe geeft in het team overleg een positief advies om verder te kunnen gaan met operatieve ingrepen. We hebben wel even gesproken over wat opties, maar dat zal in een volgend gesprek uitgebreider aan bod komen. De belangrijkste boodschap: ik hoef me niet te laten opjagen. Als ik een operatie nog even wil uitstellen omdat ik me er nog niet klaar voor voel dan is dat geen probleem.

In elk geval was ik vandaag toe aan comfort food: macarons! Die behalve als troost ook een beetje ter viering zijn.

wpid-1373023443849.jpg

Eén pil verschil

Aan één van de bijwerkingen van mijn medicatie heb ik nooit veel ruchtbaarheid: depressie. Maar als je de bijsluiter van cyproteron-acetaat leest staat neerslachtigheid en depressie in het rijtje bij de meest voorkomende bijwerkingen. Ik heb het ook bijna een jaar buiten de deur weten te houden. Maar vooral de laatste weken kostte het me steeds meer energie om mijn stemming op peil te houden en ik het toch al minder energie. Als ik zo terugkijk op de laatste posts die ik op dit blog deed is het ook wel tussen de regels te lezen dat ik mij niet bepaald goed voelde.

Cyproteron-Acetaat

Cyproteron-Acetaat

Het was voor mij reden genoeg om aan te dringen op bloedonderzoek toen ik vorige week bij de endocrinoloog van het genderteam zat. Daar was het toch al tijd voor, de laatste keer dat ze bloed hebben geprikt is alweer een half jaar geleden. Ironisch genoeg is regelmatige controle van bloedwaarden een van de belangrijkste argumenten om niet zelf met medicijnen te prutsen. Dat ik tegen de arts zei dat ik futloos was en moeite had met mijn stemming heb ik geweten, ze pakte een labformulier en begon verwoed vakjes aan te kruisen. De laborante liet me vervolgens niet gaan alvorens ze acht buisjes bloed had afgetapt. Bij elkaar 50 ml, of een half koffiekopje. Gelukkig heb ik daar nooit veel last van. Ik moest terugdenken aan de eerste keer dat ze bloed wilden zien bij het VUmc, een jaar geleden. Ze hadden me vooraf gewaarschuwd wat te eten mee te nemen omdat het nogal veel zou zijn, dus ik zat klaar met een banaan en een sportdrankje. “Oh, dat was het al? OK.”  Het waren er slechts vier buisjes die keer. De helft van wat ik deze keer moest afstaan en zat ik onvoorbereid. Gelukkig heb ik nooit veel last van.

Snelle blik op het labformulier leerde me dat er behalve de gebruikelijke geslachtshormonen en leverwaarden ook werd getest op vitamines en schildklier. De voor de hand liggende dingen als het gaat om energie. Iedere keer weer moet ik toch een beetje gniffelen om het kruisje bij prolactine. Prolactine is het hormoon dat de hypofyse afscheid om de melkproductie op gang te brengen. Verhoogde waardes ervan in het bloed kunnen duiden op een prolactinoom, een goedaardig gezwel in de hypofyse dat je gezichtsvermogen kan aantasten. Het is dus belangrijk om die waarde in de gaten te houden.

De uitslag van het bloedonderzoek krijg ik over een week of 3 telefonisch door. Vooruitlopend daarop kreeg ik al het advies om de dosering Androcur (nou ja, cyproteron-acetaat dus, het patent is verlopen dus ik krijg merkloze varianten van de apotheek) te verlagen. De testosteronwaarden in mijn bloed waren een half jaar geleden al onmeetbaar laag en door de combinatie van de medicatie wordt het vermogen van mijn lichaam om dat goedje aan te maken behoorlijk aangetast. Ik zou dus met 50 mg per dag afkunnen, in plaats van de 100 mg die ik een jaar lang heb geslikt. Voor het vergelijk, de Dianepil bevat slechts 2 mg. Hoewel met tegenzin, dit middel voorkomt ook kaal worden, heb ik het advies opgevolgd. Want die bijwerkingen zaten me echt dwars.

Cyproteron-acetaat heeft een halfwaarde tijd van 40 uur, voordat de waarde in mijn bloed voldoende was gedaald waren we een paar dagen verder. Maar het verschil is van één pil per dag minder heb ik gemerkt. Ik voelde me beter, merkbaar beter. Ik heb meer energie, meer motivatie, krijg meer gedaan in een dag, ik voel me vrolijker. Het verschil met een paar weken terug is enorm. Ik sta nog steeds versteld hoeveel verschil een paar milligram van de een of andere stof in je bloed kan maken.

Dat mijn energieniveau nog niet helemaal terug bij oude is heb ik dit weekeinde gemerkt. Maar de verbetering is enorm, en daar ben ik blij om. Wachten we nog even af wat er nog uit het bloedonderzoek komt.