Praten over het verleden

Ik vind het best moeilijk om te praten over mijn verleden. Vooral over mijzelf uit die verleden tijd praten is lastig. Ik merk dat ik ga struikelen over hoe ik mijzelf aanduid. “Toen ik nog als jongen leefde…” is politiek correcter dan “Toen ik nog man was.” Nu hoor ik gelijk het trans* (let op dat sterretje, dat moet ,dat is een wildcard om inclusive te doen) activisme boos worden: “Je bent nooit een man geweest! Je was van binnen altijd al wie je bent! Alleen de buitkant klopte nog niet!” Hoop politiek correct geblabla. ’t Beestje moet een naam hebben en zolang dat respectvol en niet kwetsend is vind ik het prima.

Ik heb in mijn leven mijn stinkende best gedaan te leven als jongen. Dat ging mij behoorlijk goed af, zo goed zelfs dat ik het zelf geloofde en het best wel lastig is geweest omdat af te schudden. Zoals ik al eerder heb verteld: ik ambieer niet om volledig stealth te gaan en te breken met mijn verleden. Dus dat verleden is er en ik wil best wel eens anekdotes en ervaringen delen. Dat vergt dan soms wat extra uitleg omdat anders de context ontbreekt of het referentiekader nog niet klopt. Is wel eens lastig. Ook al maak ik geen geheim van hoe ik in elkaar zit, het is soms onprettig en confronterend om het steeds uit te moeten leggen. Ik merk de laatste tijd dat ik dan soms ook maar gewoon niets zeg.

Soms is dat jammer. Want er zijn nu eenmaal foto’s uit mijn jeugd of anekdotes die het delen waard zijn. Soms is het niet van belang om te melden als welk gender ik leefde en soms wel. Soms is het ook gewoon te zien, zoals op die foto’s. Of op film. Onlangs is er een oude familie home-video boven komen drijven, van een jaar of 25 geleden. Hoewel ik daar bij mijn oude naam genoemd wordt en ik duidelijk een jongetje ben, ik bén dat wel. Het is een deel van mij en mijn verleden. Dat ik die film graag weer een jaar of tien zie verdwijnen vooraleer ‘ie ooit weer wordt vertoont is gewoon omdat ik mezelf nog niet oud genoeg voel om niet meer gegeneerd te zijn om babyfoto’s. (Ben je daar ooit oud genoeg voor?) Het is niet omdat ik mijn verleden wil verdoezelen.

Dat ik weinig mensen uit mijn verleden spreek vind ik soms wel jammer. Ik heb niet echt een hecht contact met klasgenoten van vroeger bijvoorbeeld. Sinds de komst van facebook, linked-in, twitter en andere sociale media vind je er steeds wel terug. – Al kwam ik een examengenoot van de middelbare school onlangs tegen op een feestje een eind buiten de regio. – Meestal krijg ik dan een ZOMGWTFBBQ!!1!-bericht. Soms ook niet, dan krijg ik de ‘verbaasd me nu helemaal niets’-reactie. Aan de andere kant, ik zou niet goed weten hoe ik mijzelf zou presenteren op een reünie van bijvoorbeeld mijn HBO-opleiding. Ik heb niet eens het een in de sector en opleiding gebruikelijke mantelpakje en mijn driedelig zwart van destijds trek ik echt niet meer aan. Nou is de snit van dat pak ook al niet meer van deze tijd, dus dat is opzichzelf al een no-no.

Voorlopig richt ik me gewoon op mijzelf zonder al te veel nadenken over dingen waar niet nagedacht over hoeft te worden. Het energiegebrek speelt me nog parten. Dat merkte ik gisteravond weer na een dag sociaal doen. Zelfs de kleine halve liter koffie met 150 milligram cafeïne (die maten van Starbucks zijn best groot) wisten me niet wakker te houden. Geen zorgen voor de toekomst, behalve dat ik mezelf moet herinneren het nodige te doen voor mijn blog van het komende weekeinde, dan heb ik weer iets leuks in de planning.

Edit: Ik maak er geen gewoonte van om mijn blogs inhoudelijk te wijzigen nadat ik ze heb gepost. Maar nog geen uur na het posten hoor ik Baz Luhrmann op de radio:

Enjoy the power and beauty of your youth; oh nevermind; you will not understand the power and beauty of your youth until they have faded. But trust me, in 20 years you’ll look back at photos of yourself and recall in a way you can’t grasp now how much possibility lay before you and how fabulous you really looked….You’re not as fat as you imagine.

Don’t worry about the future; or worry, but know that worrying is as effective as trying to solve an algebra equation by chewing bubblegum. The real troubles in your life are apt to be things that never crossed your worried mind; the kind that blindside you at 4pm on some idle Tuesday.

Enjoy your body. Use it every way you can… Don’t be afraid of it, or what other people think of it.  It’s the greatest instrument you’ll ever own…

Baz Luhrmann – Everybody’s free (to wear sunscreen)

Oh, en ik wás “The class of ’99.” Krijgt zo’n liedje, een hit van 14 jaar geleden, ineens heel veel meer betekenis…

Passabiliteit

Het is een woord, een concept, waar ik voordat ik aan mijn transitie begon veel over nadacht en me zorgen om maakte: passabiliteit Eigenlijk heb ik er sinds ik aan de medicatie zit er niet meer bewust over nagedacht. Maar onbewust beïnvloed het bijna alles wat ik doe. Het lijkt soms een doel op zich te worden, dat passabel zijn, in plaats van een middel om mijn doel, mijzelf uiten als wie ik ben, te bereiken.

Het is weer zo’n stukje trans-jargon wat ik even zal uitleggen. Passabiliteit komt vanuit het engels, het betekent in dit opzicht zoveel als: voldoende of doorgaan als. Met passabel zijn wordt er bedoeld dat men je aanziet voor het gender dat je bent. Dat de lichamelijke kenmerken zover zijn veranderd dat het geboortegeslacht niet meer opvalt en men je leest als hoe je je voelt. Daar sluit de term ‘stealth’ bij aan. Stealth gaat nog een stapje verder dan passabel. Bij stealth ziet men je geboortegeslacht en alle bijkomende kenmerken niet meer en houdt je ook je trans-zijn verborgen. Sommigen gaan daar ver in, inclusief breken met vrienden, verhuizen naar een andere stad en een nieuwe baan.

Zelf streef ik stealth zijn niet na. Ik heb geen zin om te breken met mijn vrienden, het zijn mensen die mij van begin af aan gesteund hebben. Aan verhuizen heb ik echt een pesthekel en ik heb de afgelopen jaren, ook voor de komende tijd, mijn verhuisquotum wel opgemaakt. Een nieuwe baan zoeken zie ik ook niet zitten. Niet alleen vanwege de crisis, ik heb het ook gewoon naar mijn zin op mijn werk en een werkgever die me de ruimte geeft om mezelf te zijn.

Wat ik eigenlijk wel jammer vind is het gemak waarmee ik mijn nieuwe identiteitskaart kreeg. Twee weken terug heb ik al een vergelijking van mijn oude en nieuwe paspoortfoto laten zien. De ambtenaar die mijn aanvraag opnam heeft alleen maar een moment bedenkelijk naar mijn pasfoto’s gekeken maar geen vragen gesteld over de M die achter geslacht staat. Bij het ophalen zijn er evenmin vragen gesteld, terwijl er juist een paar dagen in het nieuws was dat er bij de uitgifte van identiteitsbewijzen beter gecontroleerd moest worden omdat er zoveel identiteitsfraude wordt gepleegd. Blijkbaar zie ik er nog mannelijk genoeg voor uit.

Zodoende plotpe passabiliteit als begrip weer eens op. Wat is passabel, en wanneer ben ik het genoeg? Is het ooit genoeg? Ik heb gelezen en inmiddels ook wel ervaren dat ‘men’ je ‘leest’, een combinatie van factoren maakt dat de persoon tegenover je oordeelt of ze je als man of vrouw benaderen. Het is een beetje als Vrouwe Justitia: ze is geblinddoekt en zal zonder aanziens des persoons oordelen. Gaat de weegschaal de ene kant op: man en de andere kant: vrouw. Onder die factoren zijn onder andere stem, kleding, haardracht, lichaamsvorm, gezichtsvorm en vast nog een boel andere dingen waarop wij onbewust de andere classificeren. Mensen die ik persoonlijk ken zijn niet geblinddoekt, zij negeren de weegschaal en gaan af op mij als persoon. Als ook de geblinddoekten tot een afgewogen conclusie komen die strookt met wat je probeert uit te stralen dan ben je passabel.

Dan vraag ik me nog af wanneer het genoeg is en vooral hoever ik moet gaan. Het is makkelijk om passabiliteit als doel na te gaan streven, in plaats van als een middel om je doel te bereiken. Mijn doel is mijn leven te kunnen leiden zoals wie ik ben, als ik passabel ben zal dat best een stuk makkelijker zijn. Maar ik ben nog altijd van mening dat ik vooral mijzelf moet blijven en vooral niet teveel moet gaan leven naar de verwachtingen die anderen van mij hebben. Ik zie het gebeuren: transen die doorschieten, die zo hun best doen en het er zo dik bovenop leggen dat het ze niet meer hunzelf zijn. Ik zal bijvoorbeeld niet zo snel zware make-up dragen. Zo ben ik gewoon niet, ik zou ook niet doen als ik gewoon als meisje geboren was. Ik denk dat ik in dat geval zelfs een behoorlijke tomboy zou zijn geweest: in bomen klimmen tijdens het prinsesje spelen, zoiets.

De transitie gaat langzaam en in sommige opzichten zal ik altijd nog mijn jongenskantjes houden. Gisteren vroeg een klant ernaar, ze merkte op dat ik duidelijk aan het veranderen ben, maar vroeg zich af of ik soms ‘ertussen in’ wil blijven hangen. Dat is niet mijn insteek, maar ik heb er wel voor gekozen mijn transitie geleidelijk te laten verlopen en vooral mijzelf te blijven. Daar voel ik mij het prettigst bij. Ik wil me niet laten opleggen hoe ik moet zijn.

 

 

A trip down memory lane

Soms kom ik dingen tegen die me op een trip down memory lane sturen.

Vorige week spotte ik een nieuwsberichtje dat Team Europe de RyderCup dit jaar heeft gewonnen. Nu is de Rydercup in Nederland weinig bekend maar in de golfwereld is dit twee jaarlijks toernooi toch wel een groot evenement. Ik moest toen terug denken aan exact tien jaar geleden, toen liep ik ook rond op dat toernooi, editie 2001. Dat rekensommetje klopt trouwens, vanwege 9/11 is het toernooi destijds een jaar uitgesteld. Ik liep toen stage in Engeland en werd door mijn stagehotel uitgezonden naar het hotel waar de Rydercup plaats vond. Die week is een enorme ervaring geweest en heeft erg veel indruk op mij gemaakt. De zwaarste aardbeving die het Verenigd Koninkrijk ooit heeft gekend heeft duidelijk minder indruk op me gemaakt. Ik sliep er rustig doorheen op luttele kilometers van het epicentrum.

Dit is slechts een van de ervaringen die ik heb meegemaakt in mijn ‘oude leven’ en die ervaring koester ik. Ook al heb ik die ervaringen opgedaan als jongen. Ik ben van mening dat alles wat je meemaakt je vormt tot wie je bent. Mijn oude leven weggooien en vergeten wil ik dus zeker niet. Ik hoor van lotgenoten soms andere dingen. Zij willen niet aan hun oude leven herinnert worden, ze verbreken contacten met vrienden, verhuizen naar een andere stad en bouwen een compleet nieuw bestaan op. Ik snap dat aan de ene kant wel. Het geeft een duidelijk punt van afsluiting en een mooi moment van een nieuwe start. Ik heb ook zo gehandeld,  op kleinere schaal dan. Ik ben op mijn werk mijn nieuwe naam gaan gebruiken na twee weekjes vakantie om zo ook mijn collega’s een moment te geven om over te schakelen. Maar mijn oude leven verbannen uit mijn geheugen zal ik niet doen en dát is wat sommigen wel doen: ze gaan stealth en wissen hun oude leven en bestaan zoveel als ze kunnen.

Zo was ik vanmiddag in een van de winkels waar ik vroeger heb gewerkt. Ik ben daar al een hele tijd niet meer geweest dus het was wel weer gezellig. Wat gepraat met mijn oude collega’s van daar.  Tot op het moment er een vraag kwam: of ik uit de collage gehaald wilde worden. Er hangt daar een fotocollage, gevuld met foto’s van de opbouw en beginperiode van de winkel. Daar sta ik natuurlijk ook tussen en dat mag ook lekker zo blijven. Die periode daar is een deel van mijn leven, ik heb met veel plezier daar gewerkt. Ik ben dan wel niet zo blij met hoe ik eruit zie op die foto’s, ik was daar wel en ik was deel van de gebeurtenissen. Die collage is niet alleen een herinnering voor mij, maar ook voor anderen.

Dat ik niet tevreden was met mijn lichaam staat verder buiten het wel of niet waarderen van mijn ervaringen. Ja, uiteraard zou ik het liever anders hebben gezien. Maar dat is nu eenmaal niet zo. Ik moet er gewoon het beste van maken nu ik daar de kans voor heb. Mooie herinneringen uit het verleden moet je koesteren, dat doe ik ook. Ik hoef niet à la Back to the Future uit het verleden gewist te worden.

Van de RyderCup rest mij een mooie herinnering en dit beeldje. Dat staat nog gewoon in mijn huiskamer.

Humor, herkenning én een boodschap

Via twitter kwam ik een fragment tegen uit het Belgische TV-programma Villa Vanthilt, een late-night talk show door Marcel Vanthilt op het Belgische net één. Het is een interview met Fran Bambust over het boek wat ze schreef. In een paar minuten zag en hoorde ik een heleboel herkenning, humor en een boodschap. Enfin, kijk het eerst maar even:

Frans boodschap: Er zijn te weinig probleemvrije transen met gezicht. Ze noemt zelf dat de transen die in de media komen meestal één van de vier P’s zijn: Pathetisch geval, Psycho of Prostituee zijn. (De vierde P mag je zelf terughoren in het filmpje.) Omgekeerd: er zijn nauwelijks transen in de media met een positieve uitstraling. Als ik in gesprek ben met iemand over mijn genderdysforie dan komt al snel “Kelly, je weet wel… die van big brother” ter sprake. Niet bepaald het rolmodel wat ik in gedachten had. Ik ben wat dat betreft ook blij dat Valentijn de Hingh regelmatig opduikt in de media. De publieke coming-out van Lana Wachowski (die samen met broer Andy o.a. The Matrix en V for Vendetta regisseerde) heb ik ook bejubeld. Succesvolle transen zullen veel meer begrip kweken in de maatschappij dan de vier P’s.

Ik snap het wel, de meeste transen duiken als hun transitie op zijn einde loopt de anonimiteit in. ‘Stealth’ noemen ze dat. Ze willen niet meer opvallen of herkend worden als trans en gewoon worden genomen voor wie ze zijn: man of vrouw zonder te worden herinnerd aan dat ene foutje in hun genen. Ik kan dat wel begrijpen hoor, op een gegeven moment heb je die periode afgesloten. Maar dat betekent wel dat er gewoon nauwelijks mensen zijn die een voorbeeld kunnen geven en een spokesperson zijn voor ‘ons transen’. Dan blijven de aandachtstrekkers over en die zetten meestal niet een heel positief beeld neer. Vandaar ook dat ik dit blog schrijf. ik ben gewoon open over wat er aan de hand is en waar ik mee bezig ben. De openheid werkt en als ik via dit blog ook maar een handjevol mensen iets kan leren dan is voor mij een doel bereikt. Stiekem hoop ik er wel een beetje op om ‘ontdekt’ te worden. Maar als het bij een handjevol blijft, dan vind ik het ook best.

Ik vind persoonlijkheden zoals Fran geweldig. Het boek wat ze heeft geschreven heb ik (nog) niet gelezen maar wat ik begrijp uit het interview en de beschrijving gaat het vooral over het laten zien dat er mensen anders kunnen zijn en over het bijbrengen van verdraagzaamheid. In het programma komt ze in elk geval als iemand met gevoel voor humor en zelfspot dat kan ik echt waarderen. Haar boek Plafondmeisje is te krijgen bij de boekhandel.

Naamvragen

Opvallend dat ik toch vaak dezelfde vraag krijg van mensen: “Hoe ga je heten?” Blijkbaar is dat toch niet zo voor de handliggend als ik zelf dacht.

Ik heb van mijn ouders een naam, twee eigenlijk, gekregen die wel mannelijk is maar ook een heel gangbare vrouwelijke versie kent. Om het helemaal makkelijk te maken is de verkorte versie en het verkleinwoord voor allebei hetzelfde. Dus ik wil die gewoon gaan gebruiken, ik doe het ook al wel her en der. De aangepaste versie van mijn huidige naam gebruiken heeft nog meer voordelen: voor mijn ouders en familie bijvoorbeeld. Die hoeven me feitelijk niet anders te noemen dan ze al 28 jaar doen. Mijn voorletters blijven hetzelfde, ook handig voor officiële post enzo.

Ik snap ergens wel waarom men deze vraag stelt. Ik hoor veel van transen dat ze na de transitie “stealth” gaan leven. Niet meer willen opvallen en vooral willen breken met hun verleden. Hoe minder mensen weten van hun geboortegeslacht, hoe beter lijkt het. Maar ik heb niet de intentie zo’n breuk in mijn leven te maken. Ik ben ik voor mijn transitie, tijdens en erna. In alle drie de periodes zitten leuke en niet leuke momenten. Allemaal onderdeel van mijn leven. Komt bij: ik heb een baan, ik heb een sociaal leven, ik heb familie. Sommigen weten niet beter dan dat ik met genderproblemantiek zit, maar veel anderen hebben mij leren kennen als jongeman fixers. Om nu maar even al die contacten te verbreken zodat ik een geheimpje geheim kan houden? Nee bedankt.