Memorie van antwoord

Na vijf maanden is er eindelijk weer eens nieuws over de transgenderwet. De Staatssecretaris is eindelijk met de Memorie van Antwoord gekomen. In dat document geeft hij antwoord op alle kritieken die de Vaste Kamercommissie voor Veiligheid en Justitie op het wetsvoorstel heeft gegeven in het voorlopig verslag. Over dat voorlopig verslag schreef ik eerder al. Waar de senatoren met 12 pagina’s kritiek op de proppen kwamen, het antwoord erop telt 26 pagina’s. De hele tekst is hier te vinden in een PDF.

Met in het achterhoofd de dingen die ik aanhaalde uit het voorlopig verslag de hoogtepunten uit het antwoord van de staatssecretaris. Ik moet zeggen, na het lezen van alle antwoorden zie ik het weer wat positiever in. De kritieken worden stuk voor stuk behoorlijk weerlegd.

Zo werd er een probleem gemaakt van sport. Zouden medailles en prijzen die je als sporter wint terug genomen moeten worden zodra je van geslacht veranderd? De staatssecretaris is van mening dat sport geen bezwaar is. In de topsport is het wel of niet toelaten van transgenders in gescheiden competities de taak van de sportbonden. Voor de breedtesport worden geen problemen verwacht als je als trans mee sport met het geslacht waarmee je jezelf identificeert. Volgens de staatssecretaris is het uitsluiten van minderjarigen van sporten in hun genderidentiteit, zoals de SP het graag ziet, hier geen oplossing, dit probleem moet worden opgelost met voorlichting.

Het argument van identiteitsfraude wordt eenvoudig onderuit geschoffeld. De pedokaart die de SP, CDA en SGP samen trekken in een soort paniekvoetbal heeft geen waarde. Identiteit is voor de overheid gekoppeld aan het Burger Service Nummer: inclusief veroordelingen door de rechter. Dus een Verklaring Omtrent Gedrag hoef je ook na een juridische geslachtswijziging  niet te verwachten als je het nodige op je kerfstok hebt. Daarnaast: de nodige deskundigenverklaring mag alleen worden afgegeven door deskundigen gespecialiseerd in genderdysforie. Vooralsnog zijn dat alleen de Genderteams in Amsterdam, Groningen en Leiden. Die zouden wel door valse voorwendselen heen moeten kunnen prikken.

In het voorlopig verslag wist de SP mede te delen dat sterilisatie helemaal zo’n big deal niet is. Mensen laten dagelijks zich vrijwillig steriliseren. De partij ziet niet in waarom een sterilisatie als voorwaarde voor een eenvoudig recht zo erg is. De staatssecretaris stelt heel terecht dat de vereiste absolute onomkeerbare onvruchtbaarheid heel wat anders is dan een gewone sterilisatie die men ondergaat omdat ze hun gezin voltooit achten.

De gedwongen sterilisatie voorkomt ook geen afstammingsproblemen. Het is nu al mogelijk om als transgender voor de behandeling sperma in te vriezen en daarmee een kind te verwekken. Ik heb ook een voorraad in vloeibare stikstof opgeslagen liggen bij de Fertiliteitskliniek van het AMC. In elk geval: sterilisatie lost niet het verwachte probleem op. Ook onder de huidige wet waar de sterilisatie nog een verplichte voorwaarde is, bestaat ‘probleem’ al.

Tenslotte het hoogtepunt uit de replieken van de staatssecretaris. De christelijke partijen zien graag een regeling dat zodra een transgender een kind verwekt of baart de juridische geslachtswijziging direct wordt teruggedraaid. Iets dat neerkomt op een verbod op het hebben van een kinderwens voor transgenders. Het antwoord daarop is dit:

Wetenschappelijke ondersteuning voor de aanname dat uit het verwekken of baren van een kind door een persoon bij wie geen sprake is geweest van fysieke aanpassing aan het verlangde geslacht en van onvruchtbaarheid, volgt dat niet langer sprake is van een “blijvende” overtuiging tot het andere geslacht te behoren, is er niet. Een novelle van de strekking dat in het geval van een tot man geworden vrouw die een kind baart, respectievelijk van een tot vrouw geworden man die een kind verwekt, de geslachtsverandering van rechtswege komt te vervallen, zal dan ook niet worden voorgesteld.

Het doet me goed te horen dat in deze zaak de wetenschap wordt verheven boven religie en xenofobe onderbuikgevoelens.

Ik ben benieuwd wat de reactie van de eerste kamer zal gaan zijn. Aankomende dinsdag, 19 november, wordt besproken wat de volgende stap zal zijn in de behandeling.

Toevoeging: De Eerste Kamer zal 16 of 17 december het wetsvoorstel plenair behandelen.

Plenaire behandeling Transgenderwet

Dinsdag avond 2 april is de transgenderwet in een plenaire zitting van de tweede kamer behandeld. Het debat heeft mij positief gestemd.

De belangrijkste punten die ik heb opgepikt op een rijtje.

  • De liberale fracties (PvdA, D66, VVD, GroenLinks en CDA) stemmen in hoofdlijnen in met het huidige wetsvoorstel, maar willen wel een garantie dat er geen nieuwe wachtlijsten ontstaan of de wachtlijsten bij de genderteams langer worden. Zij zien de groep deskundigen het liefst nú al groter dan alleen de twee genderteams.
  • De staatssecretaris ziet niet in dat dit zal gebeuren. Hij  gaat ervan uit dat de in de meeste gevallen één gesprek voldoende is om de deskundigenverklaring af te geven.
  • Naar mening van de staatssecretaris moet de deskundigen een arts of psycholoog zijn omdat bij het vaststellen van de duurzaamheid van de wens andere psychische afwijkingen, bijvoorbeeld schizofrenie, uitgesloten moet worden.
  • Ondanks dat de deskundigen altijd medici zijn, zullen de gesprekken niet worden betaald uit de ziektenkostenverzekering. De transgender dient de € 150,- die is genoemd zelf te bekostigen.
  • Transgenders die al onder behandeling zijn bij de genderteams mogen by default een deskundigenverklaring krijgen, zonder extra gesprekken.
  • De SGP houdt vast aan de bijbel en een onfeilbare schepper en is uiteraard tégen het wetsvoorstel. Belangrijkste argument is ouderschap en identiteitsontwikkeling van kinderen van transouders.
  • De staatssecretaris is van mening dat transouders prima in staat zullen zijn om hun kinderen uit te leggen hoe de vork in de steel zit en veegt dat argument van tafel.
  • De PVV wenst dat het systeem blijft zoals het is: de gang naar de rechter moet blijven, samen met de verplichte sterilisatie. Tevens wenst de PVV een duidelijke definitie van ‘man’ en ‘vrouw’ zodat de staat in onderbroeken kan kijken om te bepalen bij welk groepje iemand hoort.
  • De staatssecretaris weerlegt deze wens om fysieke definities. Hij spreekt over menselijkheid en met de tijdsgeest en veranderende medische inzichten meegaan.
  • Zowel de PVV als de SGP halen de moederschapsclausule aan (transmannen die een kind baren worden als moeder op de geboorteakte van het kind geregistreerd) en vinden het onwenselijk dat een man een kind zou kunnen baren.
  • De staatssecretaris benadrukt wederom dat transouders, net zoals lesbische of homo ouders, prima kunnen uitleggen aan kinderen wat er aan de hand is.
  • De PVV wenst dat het maar één keer in je leven mogelijk mag zijn om van geslacht te wisselen en gaat uit dat de wet gebruikt gaat worden voor identiteitsfraude.
  • De staatssecretaris ziet mensen die vaker wisselen als een uitzondering en vind dat geen bezwaar, mits er steeds een deskundigenverklaring wordt overlegt. Die deskundigenverklaring blokkeert ook de mogelijkheden tot identiteitsfraude.
  • De liberale partijen (behalve de VVD) dringen aan op een snelle evaluatie van het wetsvoorstel: na 3 jaar in plaats van pas na vijf jaar. In de evaluatie moet worden meegenomen: afschaffen van de deskundigenverklaring of uitbreiding van de groep deskundigen, verlaging van de leeftijdsgrens naar 12 jaar en het toevoegen van een derde neutrale geslachtscategorie of geslacht in het geheel niet meer vermelden.

De Tweede Kamer stemt volgende week, dinsdag 9 april, over het wetsvoorstel en de amendementen.

Update 9 april:  De Tweede Kamer heeft voor de wet gestemd! Ook het amendement voor onderzoek naar het laten vallen van geslachtsregistratie is aangenomen, de andere amendementen zijn verworpen. Op 23 april is de procedurevergadering door de Eerste Kamer.

Dat de SGP tegen zou zijn had ik niet anders verwacht. De reden waarom die partij tegen is is duidelijk: de bijbel. Maar het is een geloofsovertuiging, die mag je hebben in dit land en hoewel ik er een mening over heb dien ik die overtuiging te respecteren.  Als je vrijwillig kiest om jezelf aan bepaalde leefregels te houden staat dat je geheel vrij, die leefregels moet je echter niet opleggen aan anderen die daar geen behoefte aan hebben.

Van de PVV had ik het min of meer wel verwacht dat ze tegen zouden zijn. Ook al hebben ze het Roze Stembusakkoord (waar snelle aanname van de transgenderwet in staat) ondertekend, met dit punt is de partij het toch niet eens. Op deze draaikonterij en onbetrouwbaarheid is de PVV fijntjes gewezen door de andere fracties én de staatssecretaris. De argumenten die de partij aandroeg waren doordrongen van onmetelijke domheid en totaal niet weten waar het over ging. Hun gedrag in het debat deed het vooroordeel dat de PVV een xenofobe onderbuikredenatiepartij is bevestigen.

Als ik dan zulke reacties lees onder een nieuwsbericht over het wetsvoorstel, dan wordt ik daar een beetje verdrietig van. Het zijn dezelfde xenofobe argumenten waar ik vaker mee te maken heb in discussies, exact de argumenten die de PVV durfde te noemen in het parlement. Even een paar ‘hoogtepuntjes’:

Reacties