Bielzenblues

Update: Ik heb naar aanleiding van dit blog contact met OV-chipkaart. Zij gaan dit op een nette manier oplossen. Ze zorgen voor een nieuwe chipkaart en zullen alle ook backoffice zaken ook voor me afhandelen.

Acht jaar geleden studeerde ik af. Met het ophalen van mijn diploma moest ik helaas ook mijn ov-studentenkaart inleveren. Rijbewijsloos als ik was stapte ik over op een voordeelurenabonnement van de Nederlandse Spoorwegen, de korting op treinreizen scheelde toch wel een boel geld. Nooit heb ik beseft dat dat voordeelurenabonnement me later zoveel bielzenblues* zou opleveren gaandeweg mijn transitie vorderde.

Bij het definitief inleveren van mijn grote stuk geplastificeerd karton dat in geen enkele portemonnee paste, een Studenten-OV was twee keer zo groot als een bankpas, kreeg ik de kortingsbon van de NS voor dat voordeelurenabbo. Ik heb daar direct gebruik van gemaakt en moest een pasfoto inleveren voor het pasje dat erbij hoorde. Zo had ik iets om aan de conducteur te bewijzen dat ik ook echt de persoon was die recht had op 40% korting.

De gewone voordeelurenkaart werd vervangen voor een chipkaart. Van de NS kreeg ik vijf jaar geleden een pas met mijn voordeelurenreisproduct met dezelfde pasfoto als op mijn oude NS-abonnement, die pas gebruikte ik tot voor kort nog steeds om mee te reizen.

Dat er op mijn OV-chipkaart een oude pasfoto stond is het treinpersoneel al vaak opgevallen. Zo’n Service & Veiligheid Gorilla wist met luide stem aan de hele coupé te verkondigen dat ik niet mijn eigen pas zou bij zou hebben. Blijkbaar had hij geen zin in moeilijk doen, na een slechts één zin lange uitleg (“Dat is een lang verhaal.”) kreeg ik met meewarige blik mijn kaart in mijn handen geduwd en droop hij af. Ofwel mijn stem was voor hem duidelijk genoeg, of hij had niet veel zin in iemand die wel gewoon netjes had ingecheckt. De gewone conducteurs van de NS zitten gelukkig beter in hun mensenkennis en sociale vaardigheden. Vaak genoeg krijg ik bij controle – na lang staren naar mij en naar die pasfoto – een glimlach, een goedkeurend knikje of zelfs een compliment.

Met het officieel veranderen van mijn naam en juridisch geslacht vond ik het vorig jaar tijd om ook mijn gegevens bij de NS te veranderen en een nieuwe chip aan te vragen. Leek me makkelijk genoeg: mailtje naar de NS, nieuwe foto opsturen en binnen een aantal dagen een nette nieuwe OV-Chip met een foto waar ik wel weer op lijk. Dat blijkt dus enorm veel lastiger dan gedacht.

Mijn gegevens laten aanpassen is bij alle instanties tot nu toe eenvoudig gebleken. Bij mijn geboortegemeente maakte ik een afspraak en trof ik een enthousiaste ambtenaar die mijn aangifte opnam en mijn namen wijzigde. Met een nieuwe identiteitskaart ben ik de bank binnengestapt en waren in vijf minuten mijn gegevens bijgewerkt. Mijn zorgverzekering had aan een briefje van het Genderteam voldoende, bij mijn tandarts had aan een half woord al genoeg. De apotheek was zo voortvarend dat ze op basis van de recepten die ik had zelf aanboden om mijn gegevens aan te passen. Zelfs mijn diploma omwisselen bij mijn HBO instelling is makkelijk. Terwijl dat documenten zijn waar in de regel nóóit duplicaten van worden uitgegeven.

Anders is dat bij de NS. Vorig jaar heb ik al contact gezocht met de grote spoorvervoerder welke stappen ik moest zetten voor een simpel nieuw pasje. Op de site kon ik de informatie niet vinden. Van e-mail hebben ze bij de NS nog nooit gehoord, dus ik stuurde een jaar geleden een handgeschreven brief. Als het dat ouderwets moet, dan kunnen ze het krijgen ook. Ik had ook kunnen faxen, maar ik heb geen fax en wel een vulpen. In de brief verzocht ik mijn gegevens te wijzigen en me te voorzien van een nieuwe pas met daarop de bijgevoegde pasfoto.

Ik kreeg een nette brief terug, samen met de pasfoto die ik stuurde. In de administratie van de spoorwegen waren mijn gegevens aangepast aan de nieuwe situatie. Maar voor het aanvragen van een nieuwe OV-Chip werd doorverwezen naar het bedrijf dat die chipspassen uitbaat. Daar stond de volgende procedure bij uitgelegd:

  • Schaf voor € 7,50 een tijdelijke anonieme ov-chipkaart aan
  • Laat bij de servicebalie mijn voordeelurenabonnement overzetten van mijn oude kaart naar de tijdelijke kaart.
  • Stuur de oude ov-chipkaart op naar de NS
  • Schaf voor € 7,50 nieuwe persoonlijke ov-chipkaart aan
  • Laat mijn voordeelurenabonnement bij de servicebalie overzetten van de tijdelijke anonieme kaart naar de nieuwe persoonlijke kaart.
  • Stuur de oude ov-chipkaart op naar de NS om het resterende saldo terug te krijgen.

Ik heb het er toen maar bij gelaten. Mijn oude persoonlijke ov-chip zou nog tot dit jaar geldig zijn en ik verwachtte dat de NS voor de nieuwe kaart een nieuwe pasfoto zou vragen. Tot ik deze week in mijn brievenbus post van de NS aantrof, althans het was briefpapier van de NS, met een NS logo en in de NS huisstijl. De brief was gericht aan meneer Fading Gender en bijgevoegd was een nieuwe OV-Chip, ook deze met NS-logo, op naam van meneer Fading Gender met uiteraard dezelfde oude pasfoto van acht jaar geleden erop. Even voor het vergelijk: mijn nieuwe OV-Chip en een recente foto:

wpid-wp-1432667887913.jpeg

Blijkbaar was het wijzigen van mijn gegevens in het klantenbestand van de NS toch niet zo succesvol. Ik heb toen een aardige twitterconversatie gehad met de webcare afdeling van de NS. Die zeiden niets voor me te kunnen doen verwezen me door naar hun toeleverancier die de chipkaarten leverde. Mijn vraag of ik dan ook bij Prorail een pasje moest aanvragen om met de trein te kunnen zagen ze het sarcasme niet van in. Is er een emoji voor [sarcasm sign]? Zou handig zijn op twitter.

Maar mijn verbazing was nog wel het allergrootst toen ik afgelopen week wéér een brief van de NS ontving. Ook op NS briefpapier met NS logo en in NS huisstijl. Deze brief was gericht aan mevrouw Fading gender en gestuurd om me te informeren dat er een slordige € 60 euro van mijn rekening zou worden geïncasseerd. De abonnementskosten voor mijn voordeeluren abonnement. Blijkbaar kunnen ze mijn klant-gegevens toch wel aanpassen, maar dat doen ze niet consequent.

Het ziet er naar uit dat ik de komende vijf jaar weer met dezelfde hopeloos verouderde pasfoto op mijn OV-Chip ga reizen. Dan maar de incidentele rare blikken van controleurs en beschuldigingen van zwartrijden op de koop toe nemen. De procedure om een nieuwe pas te krijgen vind ik gewoon te omslachtig en te klantonvriendelijk. Ik heb mijn best gedaan om de NS op de hoogte te stellen van de wijzigingen. Als zij dan blijkbaar niet kunnen zorgen dat ik een correcte pas krijg dan is dat niet mijn probleem. Dan maar regelmatig bielzenblues als mijn vervoersbewijs wordt gecontroleerd.

* Als je die referentie snapt, dan heb je gelijk een idee in welke tijd ik studeerde en veel met de trein ging op weg naar studi

Wijzigingen doorgeven

Twee weken terug in mijn brievenbus post van de gemeente waar ik woon, gericht aan Mevrouw D. Fading Gender. Dat is het eerste officiële poststuk dat mijn nieuwe naam en geslacht vermeld. Het was een brief met uitleg dat de gemeente mijn gegevens in de BRP (Basis Registratie Personen, de opvolger van de GBA) zijn gewijzigd. Als gevolg daarvan is mijn identiteitskaart ongeldig verklaard, de gegevens erop komen immers niet meer overeen met de overheidsadministratie. Ik kreeg vier weken om een nieuwe aan te vragen en dat heb ik vandaag gedaan.

Hoe leuk ik het vond om aan aangifte te doen zo vervelend vond ik het om een nieuw identiteitsbewijs aan te vragen. Door die strenge regels moet je tegenwoordig chagrijnig kijkend in je paspoort. Zelfs mijn bril moest af, want de glazen reflecteerden te sterk. Ik heb me er maar bij neergelegd dat ik de komende 10 jaar stom op mijn identiteitsbewijs sta. Gelukkig lijk ik totaal niet op die foto, dus dat scheelt.

Nu een nieuw identeitsbewijs in de maak is, kan ik verder om overal mijn gegevens te laten aanpassen. Ik heb een lijstje gemaakt:

  • Identiteitskaart
  • Werkgever
  • OV-Chipkaart + NS Abonnement
  • Bank
  • Diploma’s van middelbare school en MBO en HBO opleidingen
  • Verzekering
  • Hypotheekverstrekker
  • Vereniging van Eigenaren
  • Diverse nutsbedrijven
  • Telefoonmaatschappijen

Mijn zwem- en veterstrikdiploma’s laat ik wel voor wat het is. De komende tijd heb ik de nodige administratie bij te werken. Bij mijn werkgever is het nodige al aangepast en alle overheidsdiensten volgen eenvoudigweg de BRP. Mijn bank heeft geslachtswijziging gewoon in een standaard onlineformulier verwerkt, dat is ook zo gepiept.

Mijn eerste uitdaging is een nieuwe persoonlijke OV-Chipkaart aanvragen bij de NS. Het is namelijk niet mogelijk om ’s lands grootste railvervoerder een e-mail te sturen. Je kan ze alleen maar bereiken via een chatrobot op hun website die al moeite heeft met de meest simpele vragen of via social media, een gewoon e-mailadres hebben ze niet. Er zat niets anders op dan maar mijn vulpen en briefpapier erbij te pakken en ouderwetsch een brief te schrijven. Waarvan akte:

wpid-wp-1408037969547.jpeg

Nieuw Paspoort

Deze week maakte ik de gang naar het gemeentehuis, het was tijd voor een nieuw paspoort. Helaas niet om de reden waarom ik het graag zou hebben gehad, maar gewoon omdat mijn oude inmiddels is verlopen. Uitgerekend op de dag dat de Tweede Kamer de Transgenderwet zou aannemen meldde ik mij aan de balie van het stadskantoor (wat een spuuglelijk jaren ’70 bouwwerk náást een monumentaal stadhuis is) voor een nieuw identitietisbewijs. Het laatste waar nog een ‘M‘ achter geslacht zal staan. Ik verwacht dat ik lang voordat die identiteitskaart zijn verloopdatum kent ik opnieuw een nieuwe ga halen. Want de Transgenderwet is nóg niet aangenomen, wat aanvankelijk de bedoeling was, maar wordt wel binnenkort behandeld.

Al enige weken was er een behoorlijke buzz op de transenfora. De plenaire behandeling van de transgenderwet stond geplant op donderdag de 28e, als hamerstuk. Een wetsvoorstel dat als hamerstuk wordt behandeld door de Kamer zal niet besproken worden. Bij de opening van de vergadering zal de voorzitter het voorstel afhameren zonder er meer dan een volzin of twee vuil aan te maken: wetsvoorstel aangenomen en bezegeld met een klap van de hamer. Bam! Daarna kan het voorstel zijn weg vervolgen via de Eerste Kamer en Staatscourant en van kracht worden. Echter hebben er zich sprekers gemeld die het wetsvoorstel plenair willen behandelen. Naar wat ik begreep aangespoord door belangenorganisaties die zich nog steeds niet kunnen verenigen met het bestaan van de deskundigenverklaring in het voorstel.

Sinds het eerste wetsvoorstel dat de staatsecretaris heeft ingediend zijn er wat wijzigingen in de wetsteksten en de samenhangende besluiten geweest. Behalve wat kleine aanpassingen is vooral de deskundigenverklaring beter omschreven. Het wetsvoorstel gaat nu uit van een informed consent principe, de deskundige in kwestie moet de persoon die het geslacht wil wijzigen kunnen uitleggen wat dit in de praktijk betekent. Daarnaast moet er worden uitgesloten dat de wens om van geslacht te veranderen niet voortkomt uit andere problemen (zoals psychoses) of wordt aangewend voor identiteitsfraude. Die laatste snap ik nooit zo goed, je laat met dit soort procedures nogal een papierspoor achter. Overigens is het de deskundige nadrukkelijk niet toegestaan om het gender te bepalen, deze mag alleen maar oordelen of de aanvrager bevat wat de gevolgen zijn van een geslachtswijziging.

De wetgever heeft in een opzet voor een koninklijk besluit ook aangegeven wíe die deskundigen zijn. Vooralsnog worden allen de artsen en psychologen van de twee genderteams (VUmc en UMCG) nadrukkelijk genoemd. Maar er is ook ruimte voor het aanwijzen van andere artsen en psychologen door het Ministerie van veiligheid en Justitie.  In de toelichting sluit de staatssecretaris niet uit dat dit bijvoorbeeld ook huisartsen kunnen zijn, mits zij genoeg kennis hebben over genderdysforie. Maar vooralsnog zijn alleen de twee genderteams aangewezen, daar steekt het bij de belangen organisaties.

Vooral TNN, Transgender Netwerk Nederland, vreest voor het opnieuw oplopen van de wachtlijsten bij deze instellingen. De wachtlijst voor diagnose is zo’n 18 maanden, al is het VUmc met een flinke inhaalslag bezig. Volgens de laatste berichten loopt dat momenteel terug tot 10-12 maanden en moet dat nog minder worden in de nabije toekomst. TNN veest echter een grote toeloop van transgenders die zich niet eerder tot de genderteams hebben gewend. Ik heb zelfs het woord stuwmeer horen vallen, ik vermoed dat dat wel mee zal vallen. Maar ik snap de bezorgdheid van TNN, ik zou ook graag zien dat er bij aanvang al een ruimere pool van deskundigen wordt aangewezen.

Persoonlijk heb ik geen bezwaar tegen het bestaan van de vereiste deskundigenverklaring, ook al zie ik liever het Argentijnse model (formuliertje – stempeltje – nieuw paspoort). Ik snap dat de wetgever toch een drempel op wil werpen om te voorkomen dat iedereen maar constant van geslacht te veranderen. Ik denk dat dit niet of nauwelijks voor zal komen. De staatssecretaris gaat er ook vanuit dat dit uitzonderingen zijn en stelt geen restricties aan het meerdere malen veranderen van geslacht, zolang er maar steeds een deskundigenverklaring wordt overlegd. Ik zie het niet als democratisch haalbaar om nu al die deskundigenverklaring te schrappen. Daarvan is er teveel weerstand vanuit de conservatieve hoek, die dragen nu al allerlei rare argumenten aan om de boel tegen te houden.

Op dinsdag 2 april wordt ’s avonds de transgenderwet door de Tweede Kamer behandeld. Ik ben benieuwd wat er uit het debat gaat komen en vooral of het wetsvoorstel spoedig in stemming gaat. Ik verwacht niet dat het per 1 juli in kan gaan, maar voor 1 januari liggen we nog op schema. In dat geval verwacht ik dat ik volgend jaar wéér bij het stadskantoor sta voor een nieuwe identiteitskaart. Ik denk dat de ambtenaar wat minder lang bedenkelijk zal kijken naar de pasfoto’s en naar mij. Overigens heeft hij me geen vragen gesteld. Ik lijk blijkbaar nog genoeg op mijn oude pasfoto in mijn paspoort van vijf jaar geleden. Oordeel zelf:

Paspoortfoto's

Ik begin steeds meer op mijn moeder te lijken, dat was mijn eerste gedachte toen ik die rechter foto zag. Let ook op die oorbellen, ik droeg vijf jaar geleden al oorbellen. Sterker nog ik sta, tot ergernis van een zekere docent annex ceremoniemeester, nog als jongen mét oorbellen op mijn afstudeerfoto van de Hotelschool. Echt de blik in de ogen van die man toen ‘ie die knopjes zag, dat sprak boekdelen.

Update, 2 April: De transgenderwet is door de kamer behandeld. Zoals verwacht zijn PVV en SGP tegen. De rest is voor, maar wil vooral een garantie dat er geen nieuwe of langere wachtlijsten ontstaan door de beperkte groep deskundigen. Ook wordt er door de kamer een snelle evaluatie, na 3 jaar in plaats van 5 jaar, gewenst. Het wetsvoorstel wordt dinsdag 9 April in stemming gebracht.