Beweegredenen

Op de zondagavond dat ik dit schrijf is de derde aflevering van Hij is een Zij herhaald. – Ja, dat programma houdt ook mij bezig – Voor mij is die derde aflevering de heftigste geweest. Ik heb toen ik heb eerder deze week zag met tranen in mijn ogen voor de tv gezeten. De herkenning in het verhaal van Arjon raakte mij zo enorm diep. Hij wist zo goed te verwoorden waarom je zo’n enorme stap als een geslachtsaanpassende operatie neemt als afsluiting van een proces dat jaren in beslag neemt. Als je het niet gezien hebt raad ik je aan deze aflevering terug te kijken hier via uitzending gemist op de site van de KRO. Het fragement met Arjon zit in het begin van het programma, in vijf minuten een uitstekende uitleg van de redenen die hem, en ook mij, drijven.

Bij via een Facebook kwam ik dit weekeinde het Youtube-account van Lacie Green tegen. Ze noemt zichzelf een ‘peer sex educator’ ofwel ze geeft voorlichting vanuit een gelijkheid met de mensen die ze voorlicht. Ze heeft ook een sex-positive instelling, wat ik niet alleen fijn maar ook belangrijk vind. Ik mag zelf wel functioneel aseksueel zijn, ik vind dat seks een normaal onderdeel van het leven is en dat daar best over gepraat kan worden.

Op haar kanaal kwam ik het volgende filmpje tegen waarin ze uitleg geeft over gender en transgender. Die laatste duidt ze aan met non-binaries, zij die zich niet conformeren aan de maatschappelijke normen voor gender en niet in de twee strikt gescheiden (binaire) man-vrouw hokjes passen.

Haar uitleg is duidelijk en helder, In dat filmpje doet ze de volgende uitspraak waar ik het niet helemaal eens mee ben:

Some non-binaries do chose to modify their bodies. Because they want to, or because they feel trapped in a body that doesn’t feel like their own. Probably in part of the isolation, harsh judgement and the close-minded world that we live in.

Dan vooral de laatste zin. Ze geeft dat de beweegreden dat transgenders hun lichaam aanpassen deels wordt ingegeven door maatschappij. Hoewel ik in mijn transitie de stap heb gezet om via de medische weg mijn lichaam te doen veranderen, is dat vooral voor mijzelf. Ja, het helpt dat de buitenwereld iemand ziet die past bij het gender dat ik ben. Dat helpt enorm zelfs. Maar uiteindelijk doe ik het toch heel erg voor mijzelf. Al heeft de manier waarop de maatschappij werkt wel invloed gehad in het zichtbare deel van mijn transitie. Die hormonen, dat langere haar, de verandering in kleding. Dat is ook zeker om voor de buitenwereld herkenbaar te zijn als vrouw. Maar nog veel meer zodat ik mijzelf herken als ik in de spiegel kijk. Zonder dat die spiegel er eentje van Erised hoeft te zijn.

Het onzichtbare deel van de transitie, dat gek genoeg juist het meest besproken deel is, de operatieve ingrepen. Dat doe ik voor niemand anders dan mijzelf. Ik schreef het al in mijn blog ‘Naakt voor de spiegel’ en in in Hij is een Zij vertelt Arjon eigenlijk exact hetzelfde. Voor de buitenwereld is het niet zichtbaar. Maar voor hem en mijzelf is het een heel erg belangrijk onderdeel van de transitie. Het jezelf en jezelf thuis voelen in je eigen lichaam is voor mij iets bijzonders en dat streef ik na.

Dapper?

Vanavond is de derde aflevering van Arie Boomsma’s documentaire ‘Hij is een Zij’ op tv. Over dat programma heb ik al veel goede reacties gekregen van vrienden, collega’s en familie. En ik heb er niet eens aan meegewerkt. Maar zoals ik twee weken terug ook al schreef vind ik het zelf ook een heel sterk programma. De heftigheid van een transitie en de impact die het op iemand heeft wordt goed en integer in beeld gebracht. Het is ook echt een aanrader om te kijken.

“Als het een keus was, dan zou ik ‘m niet maken.”

De reactie die ik veel krijg, ook al in het verleden is dat mensen mij dapper vinden, of moedig, of knap dat ik het aandurf om de transitie in te gaan. Maar ik vind mijzelf helemaal niet zo dapper. Ik zal het uitleggen. ‘Dapper’ impliceert dat er een keus is en een alternatief om het niet te doen. Een ridder kan ervoor kiezen om de queeste naar de schone deerne aan een volgende over te laten, ridders genoeg. Anders zijn er altijd nog Ogers die de draak kunnen verslaan. Zoals Bo het in het programma Hij is een Zij verwoordt, dat is precies hoe het voor mij ook voelt: “Als het een keus was, dan zou ik ‘m niet maken.” Ze spreekt deze woorden tijdens haar coming-out voor haar klas. Lang geleden heb ik hier ook al eens over geschreven in ‘Ik wil dit niet!’. Als ik die keus had dan zou ik ‘m ook niet nemen. Dan zou ik de zware queeste lekker aan een andere noeste ridder overlaten. Maar helaas is er niemand anders dan ikzelf die op avontuur moet. You may call me Princess Charming.

Met dat moedig en dapper vind ik het dus wel meevallen. Ik zal nooit ontkennen dat het makkelijk is om te leven met genderdysforie. Want dat is het niet. Grappen die de impact ervan bagatelliseren zijn ook de enige waar ik echt boos om kan worden. Daar heb ik gewoon niet genoeg zelfspot voor om naar gewoon mee te lachen. Maar ik zit nu eenmaal met dat verkeerde lichaam opgescheept en ik probeer er gewoon het beste van te maken. Gelukkig heb ik daar in mijn omgeving ruime steun bij. Het helpt echt heel erg dat familie, vrienden en collega’s er goed en begripvol mee omgaan. Het doet me minder een freak of nature voelen, ik voel me door hen gesteund en gewaardeerd als mens en persoon, niet als curiosum.

“If life gives you lemons, you make lemonade.” Zegt men in het Engels. Dat is wat ik doe: het beste ervan maken. Ik kan er niet voor kiezen om geen genderdysforie te hebben. Het beste is in mijn geval mijn persoonlijkheid volgen en mijn lichaam daar op aan te passen. en dat wordt gelukkig mogelijk gemaakt door de medische wetenschap. Ook al heb ik al een boel angsten te overwonnen en zullen er nog wel wat te overwinnen zijn, ik vind dat het met dapper wel meevalt. Maar ik snap dat het er van buitenaf uitziet als moedig om aan een van de meest basale kenmerken van je bestaan te sleutelen. Ons geslacht is tenslotte nog steeds het eerste in je leven waarmee je geïdentificeerd wordt, tegenwoordig zelfs al voor je geboorte.

Of dat dapper en moedig is? Vanuit een maatschappelijk referentiekader vast wel, voor mij voelt het gewoon als (over)leven.

Hij is een Zij

Het gonsde al een tijdje rond in de online trans-scene: Hij is een Zij, het nieuwe programma van Arie Boomsma over transgenders, uitgezonden op de KRO. Dinsdag was de eerste aflevering, ik twijfelde vooraf of ik het zou gaan kijken. Mijn genderdysforie bepaalt dagelijks mijn leven en is in mijn gedachten altijd aanwezig. Soms voelt het alsof mijn leven alleen maar om mijn transitie draait. Om dan ook nog zo’n documentaire/interviewreeks te kijken had ik niet heel veel zin in, maar ik heb toch gekeken.

In dit programma Hij is een Zij volgt Arie Boomsma een aantal vooral jonge transgenders in hun transitie. De verwachtingen waren een beetje gemengd, na het laatste transgerelateerde programma dat Arie presenteerde, Debat op Twee, waren de meningen over hem nogal verdeeld. Ik vond toen al dat hij het als presentator best goed deed. Na de eerste aflevering van Hij is een Zij vind ik dat hij het uitstekend deed. Ik ken niet veel van zijn eerdere programma’s, maar ik vind Arie als interviewer het goed doen persoon. Hij is kalm, stelt goede vragen, komt meelevend over en heeft een prettige stem om te horen.

Belangrijker dan de persoon van de interviewer is de manier hoe de geïnterviewden in beeld worden gebracht. Bij iedere aankondiging van een programma over transgenders is men bang dat het een hoog freakshow gehalte zal hebben, het is een soort collectieve angst. Vind ik vrij ongegrond, ja er zijn tv-programma’s die transen op nogal negatief neer zetten, maar er zijn genoeg programma’s geweest die het onderwerp transgender wel op een integere manier neerzetten en bijdragen aan een brede acceptatie in de maatschappij. Hij is een Zij is er een van.

Wat ik vooral prettig vond is het afbeelden van de transitie als een lang en zwaar proces. Dat is het namelijk, vaak wordt er heel erg gefocust op die ene operatie. Terwijl dat maar een klein deel van het proces is, voor velen een belangrijk deel, maar toch slechts een deel. De gevolgen van een hormoonbehandeling vallen de buitenwereld veel meer op en dragen veel meer bij aan de maatschappelijke en sociale transitie. Operaties zijn veel meer het persoonlijke onderdeel. In Hij is een Zij wordt er ook wel aandacht aan besteed maar ligt er geen nadruk op.

Waar wél nadruk op ligt is de persoonlijke strijd die je doorgaat. Ook al ben je nog zo overtuigt van je gender. Je moet nog altijd een aantal maatschappelijke en persoonlijke barrières door. Dat kan veel moeite en tijd kosten. Ook is al een paar keer naar voren gekomen dat transgender zijn geen keus is wat je zo maar even doet. Het overkomt je, de oorzaak onbekend. Het enige wat je kunt is je er zo goed mogelijk naar richten.

Hij is een Zij is een goed programma. Het brengt transgenders op een integere manier in beeld en besteed aandacht aan de dingen die er echt toe doen. Ook al is het verhaal van iedereen anders, het was voor mij toch vooral heel veel herkenning. Volgende week kijk ik weer en ik vind het een aanrader voor anderen om te kijken. Juist voor hen die niet met genderdysforie kampen geeft het een inzicht in ‘ons’ leven. Heb je de uitzending gemist? Terug kijken kan hier.