The Danish Girl

Komende nacht worden de Oscars uitgereikt. The Danish Girl, de film over Lili Wegener eerste transseksuelen die een geslachtsaanpassende behandeling onderging is genomineerd voor vier Oscars: beste acteur, beste bijrol, beste kostuumontwerp en beste productie-ontwerp.

Update: Alleen Alicia Vikander heeft een van de vier nominaties te gelde gemaakt. Zij won de Oscar voor beste beste bijrol.

Ik ben zelf pas laat, als in een week geleden, pas naar deze film geweest. Deels omdat ik wars was van de controverse. Deels omdat ik het boek eerst nog uit wilde lezen.

danish

Controverse

Controverse? Ja, een boel controverse! Waar iedereen om me heen die de film heeft gezien deze prees en me vooral aanraadde om ‘m te gaan zien was er in de transscene er nogal wat te doen over deze film. Niet zozeer om het verhaal van een van de pioneers van transseksualiteit, of omdat de werkelijkheid behoorlijk geromantiseerd is. Nee, de furie richt zich op het casten van Eddy Redmayne voor de rol van Lily/Einar. Dat er alweer een cisman een transvrouw speelt is een van de sentimenten en het schopt bij velen nogal tegen het zere been.

Aan de ene kant snap ik het wel. Je wilt natuurlijk dat een acteur zo trouw mogelijk aan het karakter blijft en de rol geloofwaardig over kan brengen. Er is een reden waarom Morgan Freeman altijd wijze oude mannenrollen speelt, Matt Damon alsmaar gered moet worden, en Arnold Schwarzenegger mensen altijd maant om in helikopters te stappen. Het zou inderdaad een beetje raar zijn om Malcolm X door een blanke acteur te laten spelen. (Al heeft de wereld dan geen enkele moeite met een blanke Noach of Jezus). Mijn eerste keus voor een acteur die een transvrouw speelt zou ook een transvrouw zijn, maar dan moet er wel een geschikt iemand beschikbaar zijn voor de rol.

Om even een beeld te schetsen wat er in dit geval werd verwacht:

  • Een transvrouw die uit de kast is
  • Een transvrouw die een flink deel van de film een mannelijke rol wil/kan vertolken.
  • Een transvrouw die fysiek past in de rol van Lily

De meeste transseksuelen willen vooral niet als zodanig herkend worden. Ze gaan stealth en hoe minder mensen weten van hun geboortegeslacht, hoe liever het ze is. Dat is hun goed recht. Er zijn maar weinig die zo out-and-proud zijn als ik. Al ben ik blij dat er een paar high-profile transgenders zichtbaar zijn die succesvol zijn in het leven. Denk aan Laverne Cox en Lana Wachowski.

Dan die mannelijke delen van de rol. Er is een reden waarom Laverne Cox aan haar tweelingbroer een stand-in heeft. De scenes in Orange is the new Black die terugblikken op het pre-transitie leven van Sophia worden niet door Laverne zelf gespeeld, maar door haar tweelingbroer. Als je Laverne ooit eens gezien hebt, in Orange is the new Black of interviews dan zal je wel snappen dat het voor haar moeilijk is om nog even een stoere brandweerman te spelen.

The Danish Girl is een vertelling losjes gebaseerd op een waargebeurd verhaal en gaat over iemand die echt bestaan heeft. Voor de geloofwaardigheid van zo’n film vind ik het prettig als de acteur een beetje gelijkenissen vertoont met de persoon in kwestie. Gezien de film speelt in de jaren

Van Lili Wegener wordt vermoed dat ze het Syndroom van Klinefelter had, een chromosomale afwijking waarin iemand xxy-chromosomen. (of zelf meer dan 2 x-jes) heeft. Echter werd dit Syndroom pas in 1942 beschreven in de medische literatuur, zo’n 10 jaar na Lili’s dood. Er wordt ook gespeculeerd dat Lili een intersekse-conditie (kenmerken van beide geslachten) had. In de roman wordt daar meer over geschreven dan uit de de film duidelijk wordt. Ze zou geboren zijn met uitwendig mannelijke geslachtsdelen, maar bij een van de operaties die ze heeft ondergaan zou een rudimentaire eierstok in haar buik zijn aangetroffen. Helaas zijn de operatieverslagen verloren gegaan en blijft het vooral gissen en speculeren op basis van de biografie Man into Woman.

Of het nu Klinefelter was, of een intersekse-conditie, of geen van beide. Einar Wegener was niet een zeer mannelijk uitziende man. Daar zijn genoeg beschrijvingen van te vinden. Van Lili zijn er behalve de vele portretten geschilderd door Gerda Gottlieb ook foto’s bekend. Het karakter van Einar/Lily zoals het in het boek wordt omschreven vertoont duidelijk de fysieke eigenschappen die passen bij Klinefelter. Lili komt goed uit de verf waarmee Redmayne haar schildert. Ik heb me heel niet gestoord aan het feit dat ze werd vertolkt door een cisman. Redmayne heeft een bepaalde jongensachtigheid in zijn gezicht waardoor hij dit goed kan vertolken.

Een film is meer dan de hoofdrolspeler

Veel belangrijker dan de keuze van een bepaalde acteur op bepaalde fysieke eigenschappen vind ik of deze de rol goed kan vertolken. Een film moet in eerste instantie toch een verhaal vertellen. Daarin slaagt Eddy Redmayne overduidelijk. Hij weet de moeilijkheden, gevoelens, de twijfels en angsten goed over te brengen. Ik vind het niet raar hij daarvoor een Oscarnominatie heeft gekregen. Hij is een acteur: de kern van zijn vak is zich voordoen als iemand die hij niet is.

Ook de aandacht die er in de film is voor Gerda Gottlieb, de vrouw getrouwd met Einar en levenspartner van Lili vind ik erg fijn. In de film, maar nog veel meer in het boek worden haar emoties behoorlijk uitgediept. Terwijl de partners vaak een beetje ondersneeuwen in een transitie. Terwijl zoiets voor een levenspartner ook een ingrijpende gebeurtenis is. Ik heb het Buck Angel al eens horen zeggen: “Doe het alleen.” De veranderingen zijn enorm voor een partner-van. Niet alleen omdat zijn of haar levensgezel veranderd, maar bijvoorbeeld ook omdat hun geaardheid ineens ter discussie staat.

Aanrader

Als ik me al ergens aan zou moeten storen is dat niet de casting van de hoofdrol. Maar aan de gehaastheid waarmee door het verhaal gesjeesd wordt. De karakters worden er oppervlakkiger van en het verhaal is nogal gesimplificeerd. Dat is jammer, het boek is daarin sterker. Maar als je een voorbeeld wilt van de moeilijkheden van een late onset developer wil zien of lezen. Dan zijn zowel boek als film een aanrader. De moeilijkheden en emoties zijn voor mij erg herkenbaar en realistisch gebracht, vooral in het boek maar ook in de film komt het naar voren.

Wees er wel op bedacht dat het verhaal flink geromantiseerd is. Over het leven van zowel Lili Wegener als Gerda Gottlieb is er de nodige speculatie. Onder andere dat Gerda lesbisch zou zijn. Dat Lili al veel eerder uit de kast was als transgender dan die keer dat ze inviel voor het model van Gerda. Die gebeurtenis zou in dat geval vooral als kapstok of excuus, zijn gebruikt voor de coming out van Lili.

Toch niet klaar?

Voor mijn gevoel heb ik mijn transitie goeddeels afgesloten. Je zou kunnen zeggen dat ik er ‘klaar’ mee ben. De nieuwsberichten rondom de plannen voor de basisverzekering laten me hier anders over nadenken. Wellicht ben ik toch nog niet klaar.

Sinds een aantal weken wordt er weer gepraat over het vergoeden van ingrepen aan secundaire geslachtskenmerken. Met het afschaffen van deze vergoedingen door toenmalig minister van volksgezondheid Hoogervorst in 2005 zijn de vergoedingen voor transgenders behoorlijk versoberd. Alleen ingrepen aan primaire kenmerken zouden voortaan nog in het basispakket zitten. Overigens is er geen verzekeraar die deze zaken naar een aanvullende verzekering heeft verhuisd. de afgelopen 10 jaar kwam het onderwerk regelmatig weer aan bod. Met onder andere een voorstel om deze ingrepen onder de AWBZ te schuiven. Dat liep allemaal op niet uit. Nu is de dialoog weer geopend.

Al in maart dit jaar heeft de huidige minister van Volksgezondheid, Schippers, gezegd dat ze openstaat om medisch noodzakelijke plastische chirurgie weer te vergoeden. Die uitspraak deed ze in het TV programma Radar. Daar stelde ze wel de voorwaarde dat artsen zélf met een plan komen om misbruik van de regeling te voorkomen. Die handschoen is inmiddels opgepakt door een aantal disciplines en heeft geleid tot een voorstel (via Blendle) om in 2017 een aantal behandelingen weer vanuit de basisverzekering te vergoeden. Het gaat daarbij om ooglidcorrecties, borstconstructies en medisch noodzakelijke mannenbesnijdenis. Over dit voorstel zal nu het Zorginstituut (voorheen College voor Zorgverzekeringen) een advies geven aan de minister.

Om het een en ander te bespoedigen en al in 2016 de ingrepen aan secundaire geslachtskenmerken terug in de basisverzekering te krijgen zijn de belangenorganisaties in de pen geklommen. Middels een brandbrief (pdf) proberen ze de minister te bewegen om het in de begrotingsplannen voor komend jaar al aan te passen. Het gaat om een relatief klein bedrag, door de kamer zelf ooit geschat op € 125.000 – € 250.000 euro per jaar. Er ligt nu een voorstel van de SP bij de Tweede Kamer om dit in de begroting voor het komende jaar voor elkaar te krijgen.

Passabel en zelfverzekerd
Ik heb er nooit een geheim van gemaakt dat ik mijn borstomvang te klein vindt. Niet zozeer omdat ik een setje bazongas wil, maar omdat het mijn passabiliteit en daarmee mijn zelfvertrouwen in de weg staat. Als ik nu een topless foto op facebook zou plaatsen, dan zullen ze die niet eens wegcensureren onder hun geen vrouwelijke ontblote borst policy. Dan kan ik toch ook toe met losse prothesen of gevulde BH’s? Ja en nee. Onder kleding zou ik best wegkomen met externe tiet. Ik heb het geprobeerd,helaas ik voel me er niet erg comfortabel bij. Maar onder bepaalde kleding werkt het niet en het is ook één van de factoren die me tegenhouden om badkleding te kopen. En in het verlengde daarvan: zwembad of strandbezoek. Het is zeker niet het ergste, ik ging toch al zelden naar het strand of zwembad, het beperkt me wel in mijn leven: ik wimpel nu uitnodigingen daarvoor altijd af.

Hier trek ik graag een vergelijking met mijn geslachtsoperatie. Mijn penis kon ik prima verbergen onder kleding, daar had ik genoeg hulpmiddelen voor. Onder veel kleding was moeite doen om ‘m te verbergen niet eens nodig. Ik heb me altijd voorgehouden dat ik die operatie voor mezelf deed en dat deed ik ook. Toch merk ik welkome bijwerkingen, weten dat het in mijn onderbroek goed zit, geeft me meer zelfvertrouwen en ik voel me er gewoon beter door.

Na de inhoud van mijn broekje is het tijd voor de inhoud van mijn bloesje. Want dat is iets dat wel voor iedereen zichtbaar is, een belangrijke factor die meetelt of men mij ‘leest’ als man of vrouw. En ik heb altijd gezegd dat het sociale deel van mijn transitie voor mij het belangrijkste is.

Om die reden heb ik ook een jaar lang extra androcur geslikt, voor de progestagene werking van dat middel. Mijn borsten werden daar niet zozeer groter van, maar wel voller. Leek het tenminste nog iets. De psychische bijwerkingen waren echter behoorlijk desastreus te noemen, tot een depressie aan toe zelfs. Ik heb de keus gemaakt om voorlopig met een nóg kleiner bosje twijgjes maar wél met een goed humeur verder te gaan. De verschillen van het stoppen met androcur merk ik inmiddels zowel mentaal als fysiek. Ik heb, ondanks alles, een opperbeste stemming en energie over, maar ook een vette huid met alle daarbij horende narigheid en een inmiddels weer leeggelopen boezem.

Geldkwestie
Als je dit blog al wat langer volgt zal je het onderwerp borstconstructie/vergroting al vaker hebben zien langskomen, als iets waar ik al langer over nadenk. Waarom ik dan niet gewoon zelf een borstvergroting regel? Simpel: dat is een geldkwestie, ik kan het niet betalen. De kosten voor een vergroting beginnen volgens Google bij zo’n € 3.000. Wanneer ik dan nog bijzondere wensen heb, zoals anatomisch gevormde implantaten dan kan komt er al snel een duizend euro bij. Alleen al vanwege dat kostenaspect heb ik me nooit in deze materie verdiept, simpelweg onbetaalbaar.

Hoe moeilijk het is om geld los te krijgen bij een verzekeraar: ik kreeg na 13 behandelingen een brief van mijn zorgverzekering dat ik geen extra behandelingen voor ontharing in het gelaat vergoed zou krijgen. Pas met een nieuwe aanbeveling van een medisch specialist was een nieuwe overweging mogelijk. Ik moest daarvoor mijn baard laten zien aan een van artsen bij het genderteam. Eigenlijk had dat drie dagen baardgroei moeten zijn, echter aan alleen die ochtend niet scheren had ik al genoeg om een over de tafel heen zichtbare baardschaduw te hebben.

Ik kreeg deze week een kopie van de brief die naar mijn verzekering is gegaan met daarin de mededeling dat mijn gezichtshaar mijn passabiliteit en functioneren in de maatschappij ernstig in de weg staat. Het Zorginstituut schaart die baardgroei zelfs onder ‘ernstige verminkingen die een afschrikwekkend effect kunnen hebben’ om het nog in een basisverzekering te kunnen gieten. Maar dan nog steeds ben je afhankelijk van de nukken van je verzekeraar. Ik heb daar tot nu toe nog altijd geluk mee gehad, van lotgenoten hoor ik daar helaas andere verhalen over, vooral over de grote jongens als CZ en Achmea.

Aangezien zorgverzekeringen alleen maar de knip trekken als het door de minister wordt opgelegd, en zelfs dan proberen ze eronder uit te komen, volg ik het nieuws op de voet. Ik hoop in elk geval dat het voorstel uit medische hoek wordt omgezet in een positief advies van de Het Zorginstituut voor de basisverzekering van 2017. Maar het voorstel om het al in 2016 in de basis te schuiven zou ik nog veel fijner vinden.

Dit artikel is onderdeel van een reeks blogs over mijn persoonlijke issues met mijn cupmaat en de verzekeringstechnische aspecten van borstvergrotingen. Lees hier de rest van de artikelen. 

Dragqueens uitgesloten op een Pride event

Update: Inmiddels heeft Free Pride bekend gemaakt de beslissing terug te draaien. Drag kings en Queens zijn niet alleen welkom als bezoeker, maar ook als performer.

Al een paar dagen waart er een nieuwsbericht rond op internet dat er bij Free Pride Glasgow (een klein onafhankelijk Pride event, georganiseerd als tegenhanger van een groter en commerciëler Pride evenement) dragqueens niet welkom zouden zijn. Nieuwskanalen, LGBT-sites en ook mijn vriendjes op social media vallen over elkaar heen om dit op zijn hardst te veroordelen. Want dit is niet inclusive en dat is niet goed voor acceptatie en ze vinden er vooral heel veel van. Terwijl de zaak ietwat genuanceerder in elkaar zit. Ik kwam namelijk ook een uitleg van de organisatie zelf waarin ze zeggen dat dragqueens en kings gewoon welkom zijn op het evenement. Maar dat de organisatie ervoor gekozen heeft om niet actief drag acts uit te nodigen voor optredens. Dit met oog op het T-deel van de LGBT doelgroep.

Uit de verklaring van Free Pride:

This does not mean that people of any gender can’t wear what they want to the event, we simply won’t be having any self-described drag acts perform at our Free Pride Event on the 22nd August.

Toen ik het eerste nieuwsbericht zag gingen bij mij de nekharen overeind staan. Ik houd niet van arbitraire non-inclusiveness. Ook ik stond klaar om hier heel erg iets van te vinden. Toch heb ik even ademgehaald en wat verder gelezen om de zaak van de andere kant te bekijken. Het ziet er naar uit dat het allemaal iets genuanceerder in elkaar steekt dan dat het op het eerste lijkt.

Ook al ben ik het niet eens met deze beslissing, ik snap wel waar de gedachte van deze organisatie vandaan komt. Hun transleden hebben blijkbaar aangegeven dat ze zich geïntimideerd of gekwetst kunnen voelen door individuen die een karikatuur van het ene of andere gender neerzetten. Vooral de transmensen die nog niet uit de kast zijn kan dat lastig zijn. Het is inderdaad een fase waar je als transgender doorheen moet, althans ik ben daar ook doorheen gegaan.

Het was aan het begin van mijn transitie. Een van mijn grootste angsten destijds was niet passabel zijn, om voor de rest van mijn leven te door te moeten gaan als vent-in-bloemetjesjurk. Of vergeleken te worden met die en die  van TV. Al moet ik over dat laatste zeggen dat associatie bij de meesten dan eerder Kelly van Big Brother was en niet Dame Edna of Margreet Dolman.

Dragqueens (en kings) portretteren een karikatuur van een gender. Door helemaal over de top te gaan in stereotype eigenschappen van het gender van hun personage leggen ze juist de nadruk op hun fysieke geslacht. En dat is wat je als transgender nu exact niet wilt, je wilt zo min mogelijk de aandacht vestigen op hoe je bent geboren, ook al schijnen die hints nog wel door je voorkomen heen. Dingen als stem, lichaamsbouw, kaaklijn, het wel of niet hebben van een adamsappel. Het liefst wil je dat het allemaal onzichtbaar is, maar zeker in het begin van je transitie als je nog niet, of pas heel kort hormonen gebruikt is dat niet zo makkelijk.

Behalve die hormonale veranderingen die je doormaakt die je helpen om je uiterlijk beter te laten passen bij je gender is er nog een mentale factor. In het begin van je transitie ben je heel erg opzoek naar je eigen authentieke zelf. Het is niet ongewoon dat je daarin doorschiet in dingen waarvan je vindt dat ze bij je gender horen. Ik heb ook zo mijn fase gehad, en het bij andere transgenders ook. Vooral bij transvrouwen valt het makkelijk op: te veel en te felle make-up. Overdreven piepstemmetje opzetten. Te korte rokjes en te hoge hakken. Ik chargeer hier even en noem dingen die me zo te binnen schieten. Ik zo niet de tegenhangers noemen voor transmannen, maar ik ga ervan dat transmannen juist extra stoer overdreven mannelijk gedrag gaan vertonen. Het is zoals ik zei een fase, waar je doorheen gaat tot je je eigen authentieke zelf hebt gevonden. Juist in die ultra-feminiene fase die veel transvrouwen doormaken zullen ze zich onprettig kunnen voelen door drag queens. Want die clash tussen gender en geslacht is wat je als trans wilt verbergen, terwijl de drag queens er de nadruk op leggen.

De keuzes die Free Pride heeft gemaakt kan ik niet achter staan. Ook al snap ik dat ze hun transleden een prettig gevoel willen geven. Dat bereik je alleen niet door arbitrair dan andere mensen uit te sluiten, ook al is het alleen maar als performer. Je doet er toch een boodschap mee uitgaan dat sommige groepen toch minder welkom zijn dan anderen. Er is altijd wel een groep aan te wijzen die het slechter heeft, of nog minder begrepen wordt. Zijn de transgenders geïntregreerd, dan zijn er (in willekeurige volgorde) de genderqueers die het moeilijk hebben en daarna de aseksuelen, en daarna zij die geboren zijn met een intersexconditie. Dit soort pikordes en verdeel-en-heers-tactieken zijn uiteindelijk voor geen van de minderheden bevorderlijk. Juist door samen te werken en elkaar te steunen zal de maatschappelijke acceptatie van iedereen het snelste groeien.

De dragqueens zijn een erg vocale en zichtbare groep, meestal binnen de homogemeenschap. Ze hebben veel betekent in de homoacceptatie en zijn door hun bekendheid ook al een duidelijke plek verworven in de maatschappij. Dat is iets waar transgenders nog hard voor aan het vechten zijn, vooral in de conservatievere gemeenschappen. Dit verschil tussen de twee groepen moet geen bron van afgunst zijn, maar juist een lat waaraan we elkaar op kunnen trekken en steunen in de strijd naar acceptatie.

Last Week Tonight: Transgender rights

Afgelopen zondag, 28 juni, koos John Oliver in zijn talkshow Last Week Tonight  ervoor om niet uitgebreid verslag te doen van de Hooggerechtshofuitspraak over het homohuwelijk. In plaats daarvan focused hij op de T-fractie van de LGBT’s en geeft beschouwing op transgender rechten en maatschappelijke kwesties. in de Verenigde Staten. De juridische zaken lopen in Nederland lopen gelukkig niet volledig parallel aan de VS, maar de maatschappelijke issues grotendeels wel.

Vragen naar mijn genitaliën door wildvreemden? Check!
Gedoe over gebruik van mijn naam? Check!
Problemen met identificatie? Check en Check!
Conclusies trekken over mijn geaardheid? Check!

de Volkskrant: "mensen kan je ombouwen"

Volkskrant Magazine heeft dit weekend, zaterdag 24 januari, een groot artikel gewijd aan de Thaise chirurg Dr. Preecha, een van de pioniers op het gebied van vaginaplastiek. De Volkskrant noemt hem ‘De Vaginakoning’ een ere-titel die ik gezien de staat van dienst van deze arts best kan begrijpen.

Op de voorpagina meent de Volkskrant wel even alle trans vrouwen even te moeten kwetsen door ze te vergelijken met een levenloos voorwerp:

Volkskrant 24012015

Ombouwen, dat doe je met een garage waar je een hobbykamer van maakt. Dát is ombouwen. Of als je een mod-chip in je Playstation gameconsole soldeert zodat je er illegaal gekopieerde games op kan spelen, dat is ook ombouwen. Ik ben een mens; geen garage en evenmin een spelcomputer. Ik ben geopereerd of ik heb een gestlachtsaanpassende behandeling ondergaan. Een prima alternatieve kop op de voorpagina: John Schoorl ontmoet de Thaise chirurg die 4000 trans vrouwen opereerde. Dat had zo op het zelfde stukje krant gepast.

Hoofdredacteur van Expreszo Wouter van Dijke schreef gister al een sterk opiniestuk op de site van Expreszo zelf. Daar staat ook het antwoord van  Volkskrant hoofdredacteur Philippe Remarque, die ziet niets denigrerends in het gebruik van het woord ombouwen als je spreekt over mensen:

Dan zit er nog een wetenschappelijke onjuistheid in. Volgens de meest gangbare theorieën (theorie in de wetenschappelijke zin van het woord) wordt onze genderidentiteit al vroeg in de hersenen vastgelegd. Onder andere Nederlandse neurobioloog Dick Swaab (die ook homoseksualiteit in de hersenen aantoonde) doet hier veel onderzoek naar. gezien de medische consensus dat iemands identiteit niet veranderd kan, of mag, worden en het lichaam wel ben je als als trans vrouw je hele leven vrouw (of andersom als trans man), niet pas na een behandeling. De hersenen zijn het al sinds vóór de geboorte, ook al snap je pas op latere leeftijd waar het nu fout zit. Ik was 21 toen het kwartje viel, anderen begrijpen zichzelf op jongere leeftijd al.

Dan het artikel zelf, dat opent met deze zin in de eerste alinea:

De grote Israëliër die een vrouw gaat worden, ligt met de benen opgetrokken onder een operatiedoek, alleen zijn verdoofde hoofd is zichtbaar.

Even een lekker negatief cliche beeld als ijsbreker: grote man die vrouw gaat worden om dan nog even het omslagpunt bij de operatie te leggen. Misgendering, noemt men dat in de Engelse taal. Soms is dat een verspreking waar men niets aan kan doen. In dit geval ziet het eruit als een bewuste poging om te choqueren. Gewoon om het stuk een lekker pakkende intro te geven, de bijkomende schade en de voorbeeldfunctie van het medium is blijkbaar van ondergeschikt belang.

Terwijl het helemaal niet zo moeilijk is om respect te schrijven over het onderwerp: Ascha Ten Broeke, wetenschapsjournalist, schrijver én columnist bij Volkskrant, schreef op haar blog een korte stijlhandleiding voor journalisten. Hoofdredacteur Remarque kan in de leer bij zijn eigen columnist. Ten Broeke geeft zes simpele regels die je als journalist, of redacteur, houvast geven bij het schrijven van een artikel over transgenders. Deze zes regels mogen van mij zo worden overgenomen door de stijlgidsen van de diverse media.

Ten Broeke gaat in haar regels nog net iets verder dan ikzelf. Het woord transgender als zelfstandig naamwoord gebruiken heeft niet mijn voorkeur, maar zelf doe ik het ook. Het is een concessie waar ik mee kan leven. Ik vergelijk het met het gebruik van diabetici (mensen die diabetes hebben), autisten (mensen met een stoornis op het autistisch spectrum), blinden (mensen met een visuele beperking). Het is niet ideaal, want je vereenzelvigt mensen zo heel makkelijk met hun probleem. Ik heb het zelf vaak gezegd: ik heb genderdysforie, ik ben niet mijn genderdysforie.

Het artikel op zich is eigenlijk een prima en interessant stuk over een van de pioniers op het gebied van vaginaplastiek. Taalgebruik is soms enigszins platvloers, maar dat is een persoonlijke stijlvoorkeur, kan ik niet een probleem van maken. Het valt me op dat op een paar keer de schrijver zijn best doet om de juiste voornaamwoorden te gebruiken. Hij belicht ook de transitie als een langdurig proces waar een chirurgische ingreep slechts een deel van is.

Het leest heel erg alsof het ooit een prima artikel was, totdat er een sensatiebeluste redacteur erin heeft zitten strepen. Om een lekker pakkende en kwetsende kop op de voorpagina te hebben, en een fijn negatief stereotiep in de eerste alinea. Nu ik ook de reactie van Volkskrant hoofdredacteur Philippe Remarque op de kritiek ken, reken ik hem de beledigende kop en de kwetsende elementen direct aan. 

Toevoeging 26 januari: 

Ondanks herhaaldelijk aandringen via twitter van mij en vele anderen geeft Remarque geen reactie. Hij blijft dus hangen in zijn mening: “IK VIND het niet denigrerend, dus IS het ook niet denigrerend.” Daarmee blijf hij comfortabel hangen in onwetendheid en zijn blanke hetero cis-man privileges, met nóg minder respect voor transgenders dan ‘ie met zijn voorpagina al liet blijken.

Leelah Alcorn

Waarschuwing vooraf: dit blog gaat over suicide. Als je het moeilijk vind hiermee om te gaan lees je beter niet verder.

Leelah Alcorn 1997 - 2014

Leelah Alcorn 1997 – 2014

De afgelopen dagen hebben mijn Twitter en Facebookfeed vol gestaan met nieuwsberichten over een voorval dat me behoorlijk heeft geraakt. Het gaat om de zelfmoord van Leelah Alcorn, een 17 jarige transgender die uiteindelijk geen andere uitweg zag dan de dood. Het meest wrange is: haar ouders zijn in grote mate een bepalende factor geweest in de suicide.

Op Tumblr postte Leelah haar afscheidsbrief, na haar dood. Automatisch posten, veel blogplatforms bieden die mogelijkheid, ik gebruik het zelf regelmatig. Als een soort Doomsday Device had ze de brief klaarstaan om online te gaan als ze dit niet zelf zou tegenhouden. Wellicht heeft ze die post een paar keer uitgesteld, wellicht niet. Ik heb de hele brief gelezen en vind ‘m aangrijpend. (De originele Tumblrpost is verwijderd, maar via The Wayback Machine is deze terug te vinden.) Uit de brief komen twee factoren naar voren die Leelah tot haar daad hebben gezet: haar ouders en de maatschappij.

Voor ik verder ga wil ik hier laten blijken hoe dankbaar ik ben dat mijn ouders mij altijd hebben gesteund. Ze hebben het heus moeilijk mee gehad toen ik uit de kast kwam en aangaf het psychologische en medische traject in te gaan. Maar altijd hebben ze achter me gestaan, me gesteund en geholpen. Ik heb de ontroering gezien in de ogen van mijn moeder toen ik het ingelijste portret gaf waar ik mezelf voor het eerst écht op herkende. Een foto die nog steeds bij heb op het dressoir staat, naast een foto van mij en mijn broer als broertjes. Ook het geboortekaartje dat ik rondstuurde om mijn transitie kenbaar te maken aan de wereld is bij mijn ouders nog steeds in de woonkamer aanwezig. Net als bij mijn broer trouwens, die het op zijn dressoir heeft staan. Want ook van mijn broer heb ik alle steun gekregen. Na mijn operatie deelde hij op zijn werk beschuit met blauwe én roze muisjes uit. Een gebaar dat ik nog steeds zo vreselijk lief vind.

Al dit alles maakt dat het verhaal van Leelah me heel erg raakt en me droevig stemt. Ik heb van mijn familie zo enorm veel steun gehad tijdens het vijf jaar durende proces. Dat ik gewoon heel erg naar wordt van de gedachte dat iemand dat alles niet alleen moet missen maar ook door haar ouders wordt geleerd haarzelf te haten. Een fragment uit de afscheidsbrief:

When I was 14, I learned what transgender meant and cried of happiness. After 10 years of confusion I finally understood who I was. I immediately told my mom, and she reacted extremely negatively, telling me that it was a phase, that I would never truly be a girl, that God doesn’t make mistakes, that I am wrong. If you are reading this, parents, please don’t tell this to your kids. Even if you are Christian or are against transgender people don’t ever say that to someone, especially your kid. That won’t do anything but make them hate them self. That’s exactly what it did to me.

Leelah pleegde zelfmoord door zich voor een vrachtwagen te werpen. Op facebook deed haar moeder het af als een ‘ongeluk tijdens een ochtendwandeling.’ Nadat de media het voorval oppikten en CNN de ouders om een reactie vroegen bleef Leelahs moeder de gevoelens van haar kind ontkennen. In dat interview bleef ze mannelijke voornaamwoorden gebruiken en deed de uitspraak: “We loved him unconditionally. We loved him no matter what. I loved my son. People need to know that I loved him. He was a good kid, a good boy.” Op de vraag of ze op de hoogte was van Leelahs genderdysforie kwam het volgende antwoord:  “We don’t support that, religiously.” Om eraan toe te voegen dat ze wél onvoorwaardelijk van hun kind hielden.

De ouders van Leelah hechtten meer belang aan religie dan aan het welzijn van hun eigen kind. Dat onvoorwaardelijk houden van hun kind was blijkbaar wel gebonden aan de voorwaarden dat het in het straatje van hun geloof past. Ze boden Leelah wel hulp: bij religieuze therapeuten om haar ‘op het rechte pad te brengen’. Dit was zo’n succes dat Leelah in een post op Reddit afvroeg of dit niet gewoon mishandeling was.

Het is niet alleen haar ouders die Leelah tot haar daad hebben gedreven. Ook de maatschappij heeft er een aandeel in. In haar jeugd kon ze niet op steun van haar ouders rekenen, ze had gewoon kunnen wachten tot haar 18e verjaardag. Als volwassene had ze die toestemming van haar ouders niet meer nodig gehad. Daarop wachten was voor haar geen optie. Nog een fragement uit haar afscheidsbrief:

I’m never going to transition successfully, even when I move out. I’m never going to be happy with the way I look or sound. I’m never going to have enough friends to satisfy me. I’m never going to have enough love to satisfy me. I’m never going to find a man who loves me. I’m never going to be happy. Either I live the rest of my life as a lonely man who wishes he were a woman or I live my life as a lonelier woman who hates herself. There’s no winning. There’s no way out. I’m sad enough already, I don’t need my life to get any worse. People say “it gets better” but that isn’t true in my case. It gets worse. Each day I get worse.

Ze was bang niet passabel te zijn. Dat ze te laat met haar transitie zou beginnen als ze zou wachten. Die gedachten zijn mij ook niet vreemd. Ik heb daar zelf ook veel over nagedacht. Uiteindelijk heb ik me maar neergelegd bij het feit dat mijn verleden altijd zichtbaar zou zijn. ‘Gemeneerd’ worden doet me ook nog steeds pijn. Maar ik leg me erbij neer. Dat ik mezelf eindelijk thuis voel in mijn lichaam, compenseert veel.

Ik snap de gedachten en angsten van Leelah, ik herken ze zelfs. Het is de maatschappij die hier een rol in speelt. Er zijn in het afgelopen jaar grote stappen voorwaarts gezet in acceptatie van transgenders, echter is er nog een hele lange weg te gaan voor acceptatie de regel is, en niet een uitzondering. Leelah vraagt daar aandacht voor, ze vraagt om haar dood een betekenis te laten hebben. Daarom sluit ik af met de laatste regels uit haar afscheidsbrief:

The only way I will rest in peace is if one day transgender people aren’t treated the way I was, they’re treated like humans, with valid feelings and human rights. Gender needs to be taught about in schools, the earlier the better. My death needs to mean something. My death needs to be counted in the number of transgender people who commit suicide this year. I want someone to look at that number and say “that’s fucked up” and fix it. Fix society. Please.

Toiletten voor iedereen

10 november 2014 – Toiletten op school moeten er voor iedereen zijn, ook voor transgenders. Dat is het statement van de nationale wc-actie van COC’s Gay-Straight Alliance Netwerk (GSA) en Transgender Netwerk Nederland (TNN) op 12 november. Leerlingen op 100 middelbare scholen voeren die dag actie voor genderneutrale wc’s. Ook vragen ze hun schoolleiding om de school transvriendelijker te maken.

Lees het hele artikel over de actie op de site van het COC: Woensdag WC-actie op school: toiltetten voor iedereen.

Het COC en TNN zetten zich, samen met middelbare scholieren in voor genderneutrale toiletten op middelbare scholen. Waarom dat nodig is heeft Southpark een paar weken terug laten zien in The Cissy. Ik schreef daar toen ook al over. Op school wordt er in de serie een speciaal transgendertoilet ingevoerd. Dat één speciaal transgendertoilet niet werkt, kwam in de aflevering ook al naar voren. Uiteindelijk is de moraal van de aflevering dat men naar het toilet moet kunnen gaan waar men zich het meest mee identificeert. Voor degenen die daar niet mee om kunnen gaan is er het speciale cissy toilet over.

Als ik zo de reacties onder de nieuwsberichten hierover lees denkt men blijkbaar toch dat er wc’s moeten komen speciaal voor transgenders, die ook alleen door transgenders gebruikt mogen worden. Dat werkt niet, en dat is ook niet de insteek van het COC. Zij streven een andere verdeling na: een derde voor mannen, een derde voor vrouwen en een derde neutraal: door iedereen te gebruiken, niet alleen door transgenders. Of op zijn minst meer dan één genderneutraal toilet en dat dan ook een toilet is dat voor iedereen toegankelijk is. Dat voor iedereen toegankelijk, dat is een belangrijke: als je een speciaal transgendertoilet zou invoeren creëer je een uitzonderingspositie, waardoor transgenders alleen maar méér in de kijker lopen, in plaats van minder.

Naar mijn idee zijn gescheiden toiletten behoorlijk achterhaald. Uiteraard, ik heb een behoorlijke bias daarin. Ik heb me vaak genoeg onzeker gevoeld over welk toilet ik nu het beste kon kiezen. Niet op school, wel in alle andere openbare gelegenheden. Dat gaat gelukkig nu wel een stuk beter en ik hoef niet meer te vertrouwen op mijn grote blaas. Waarom ik gescheiden toiletten achterhaald vind: plassen doe ik toch in een hokje, mijn handen wassen kan ik met willekeurig welk persoon naast me.

Die gescheiden toiletten kosten ook een hoop ruimte. Ik heb een achtergrond in de horeca, een bedrijfstak waar volledig gescheiden toiletten verplicht zijn. Horecabedrijven komen hier zelfs door in de problemen als ze door ruimtetekort één wasgelegenheid hebben die de heren en dames moeten delen. Zo’n ruimtebesparing kost je als horecaondernemer je vergunning. Dat zijn dure vierkante meters rondom een wastafel, die zeker in kleine horecabedrijven beter gebruikt kan worden. Ik heb me dan ook altijd verbaasd over die strikte gescheiden toilet-eis.

genderneutralTen slotte, en dan kom ik weer terug op de insteek van de actie, iedereen heeft het recht om veilig en comfortabel naar de wc te kunnen. Zonder angst om weggejaagd , uitgelachen of nagewezen te worden. En al helemaal zonder bang te hoeven zijn voor verbaal en zelfs fysiek geweld. De introductie van genderneutrale toiletgroepen is daar een prima middel voor. Zo hoeft iemand die het niet wil, of niet kan ook niet te kiezen voor wat het juiste deurtje is.

Southpark

Voor de liefhebbers van Southpark: There be spoilers ahead! Je bent gewaarschuwd!

Ik zag net de meest recente aflevering van Southpark: The Cissy (seizoen 18, episode 3). De aflevering waar vooral over gepraat wordt omdat er wordt geopenbaard dat singer-songwriter Lorde niet een 17-jarig Nieuw-Zeelands meisje, maar eigenlijk Randy Marsh, een 45-jarige mannelijke geoloog uit Colorado is. De aflevering heeft een bijzondere rode draad: genderdsyforie en een trans-positive boodschap.

In het verleden hebben Matt Stone en Trey Parker, de makers van Southpark, op een nogal respectloze wijze transseksuelen op de hak genomen. Ik bedoel hiermee de afleveringen waar Mr. Garrison verklaarde transseksueel te zijn en veranderde in Mrs. Garrison. Alle vooroordelen passeerden de revu en alle smakeloze grappen die je over transseksualiteit die je kan maken zijn in die periode wel gemaakt. Maar goed, Southpark heeft nooit bekend gestaan om politiek correcte humor. De serie is best als maatschappijkritisch te omschrijven en er komen regelmatig taboe-onderwerpen langs. Toch vond ik dat ze met het thema transseksualiteit ze de plank behoorlijk missloegen. Tot ik vandaag The Cissy zag.

Onder de dekmantel transginger te zijn krijgt Eric Cartman het voor elkaar om een privétoilet te krijgen in school Iets wat vooral een hele egoïstische daad is, precies passend bij het karakter van Cartman. Iets soortgelijks deed Randy Marsh om toegang te krijgen tot de damestoiletten op zijn kantoor. Hij creëerde het alter-ego Lorde, dat en passant ook nog een succesvolle zangeres werd.

De discussie die hierdoor ontstaat spiegelt die in de maatschappij. Door conservatieven en in bepaalde feministische kringen is toegang tot toiletten en kleedkamers iets wat wordt ingezet tégen transgenders. Transgenders worden dan neergezet als aanranders en verkrachters, die gebruikmaken van privileges om dichtbij hun potentiële slachtoffers te komen. In Southpark is de motivatie van Eric en Randy toegang tot rustigere, schonere en prettigere toiletten.

Uiteindelijk bevat de aflevering een trans-positieve moraal. Niet eens zo verborgen onder flauwe grappen, maar in plain sight. Je kan de aflevering online bekijken via: Comedy Central – Southpark.nl. Even doorbijten voor de reclames. Oh en je moet natuurlijk wel tegen de banale humor in de serie kunnen, je bent gewaarschuwd!

Transginger

Wendyl Testaburger & Erica Cartman

Screw you guys…. I’m going home!

#WhatTransLooksLike

The Huffington Post, een liberaal-progressieve nieuwssite, is een intiatief gestart om transpersonen zichtbaarder te maken. Niet alleen in Nederland is er in de media meer aandacht voor transgenders in de media. Ook in de VS staat het onderwerp het afgelopen jaar in de kijkers. Bijvoorbeeld Laverne Cox, de actrice bekend van Orange is the New Black, sierde in Juni van dit jaar de cover van Time Magazine.

Om meer aandacht te krijgen voor transgenderissues en vooral om te laten zien dat transgenders toch vooral hele gewone alledaagse mensen zijn riep The Huffington Post op om vooral foto’s te tweeten met de hashtag: #whattranslookslike. Op de site van de Huffington Post  is een selectie uit de foto’s te vinden. Op twitter vind je nog meer foto’s, want de hashtag is nog steeds populair en de actie krijgt nog steeds aandacht.

Mijn eigen bijdrage:

Aseksualiteit, een interview voor De Morgen

Afgelopen week had ik plots een bericht in mijn inbox, van een Belgische journaliste. Ze schreef een artikel over aseksualiteit en was op mijn blog gestuit. Zo’n anderhalf jaar geleden schreef ik over mijn gebrek aan behoefte aan seks in Aseksualiteit, taart is beter dan seks. Of ik per e-mail wat vragen wilde beantwoorden en zo meewerken aan een artikel. Het resulteerde in het onderstaande artikel, gepubliceerd in De Morgen, een van de grote Vlaamstalige kranten.

wpid-wp-1404039878902.jpeg

De Morgen – 28 juni 2014

De titel vind ik wat sensationeel overkomen, verder vind ik het een uitstekend artikel wat de juiste dingen belicht. En vooral: het op een positieve manier verwoord zonder aseksualiteit te pathologiseren.  Geen behoefte aan seks hebben vind ik nu niet echt een lijdensweg. Het is gewoon zo. Ik vind het niet vervelend, net zoals ik het niet vervelend vind dat ik geen blauwschimmelkaas lust. Er zijn zoveel meer kazen die ik wél graag eet en ook zoveel meer dingen die ik wél graag doe. Seks is er gewoon niet eentje van. Maar, niets zo veranderlijk als de mens, als je mijn blog al wat langer leest dan heb je het me al eerder horen zeggen: ik heb nu geen behoefte aan seks, wie weet dat het ooit nog veranderd. Genderdysforie en een transitie hebben nogal een invloed op je identiteit en hoe je jezelf voelt in je lichaam.

Wanneer seks meer lijdensweg dan lust is: aseksualiteit in kaart – Kim van de Perre

Ze zijn niet hetero-, noch homo-, lesbo- of biseksueel. Voor zowat een op de honderd mensen betekent seks niets. Een orgasme? Louter fysieke spanning loslaten. Aseksualiteit, oftewel het laatste taboe

“Celibatair is niet de juiste omschrijving. Het interesseert me gewoon niet. Ik vind het vooral gedoe.” Telkens Daniëlle (31) het probeert uit te leggen, stoot ze op vragende en verbaasde gezichten. Een jonge, aantrekkelijke vrouw die nooit zin heeft: daar moet wel een soort trauma achter schuilen. Niet dus, zegt ze.

“Als ik seks had, was dat om mijn partner blij te maken, en altijd op haar initiatief. Toen ik vier jaar geleden uit een relatie kwam, merkte ik dat ik het niet miste. Ik hou van romantiek, knuffelen, zoenen en handjes vasthouden. Aan seks heb ik gewoon geen behoefte.”

Geschat wordt dat 1 procent van de bevolking zich niet seksueel aangetrokken voelt tot andere personen, zegt Ellen Van Houdenhove, verbonden aan de KU Leuven en de UGent. “Binnen dat aseksuele spectrum is er wel variatie: je hebt mensen die zichzelf als demi-sexual omschrijven, omdat ze soms toch seksuele aantrekkingskracht ervaren. Of als grey-sexual, wanneer het nog niet helemaal duidelijk is.”

Identiteit
In haar doctoraatsstudie probeerde de seksuologe het nauwelijks onderzochte fenomeen in kaart te brengen. Daarbij stootte ze op een actieve internetgemeenschap. 460 mannen en vrouwen uit Europa, de VS en Zuid-Amerika reageerden op haar oproep naar aseksuelen en hun ervaringen. Ze nam ook diepteinterviews af bij negen Vlaamse en Nederlandse vrouwen. Te weinig mannen waren bereid hun ervaringen te delen. Hun verhalen lijken erg op het relaas van Daniëlle.

De meesten komen openlijk uit voor hun aseksualiteit. Die beschouwen ze als een identiteit of geaardheid, niet als pathologie. Vaak voelen ze zich al van jongs af anders. Sommigen hebben nog nooit seks gehad, anderen al wel, al dan niet met een orgasme tot gevolg. Hun houding schippert tussen desinteresse en regelrechte walging. “Ik voelde niets”, vertelt één vrouw. “Geen emotie, geen sensatie, geen romantische gevoelens. Dat doe ik nooit meer.”

Een gebrek aan seksuele verlangens is niet hetzelfde als niet kunnen klaarkomen, benadrukt Van Houdenhove. De meeste aseksuelen hebben wel ervaring met masturbatie. Al betekent dat voor hen niet meer dan het loslaten van fysieke spanning.

Afkeur en onbegrip
Niet zelden reageert hun omgeving afkeurend of vol onbegrip. Reacties als “dat komt wel in orde als je eens goede seks hebt gehad” zijn legio. In een tijdperk waarin zowat alles over seks bespreekbaar geworden is, lijkt ‘het niet willen doen’ het laatste taboe.

“We leven momenteel in een maatschappij die heel sterk op seks georiënteerd is”, legt Van Houdenhove uit. “Iedereen wordt verondersteld het te hebben. Wie het niet heeft, wordt verondersteld het te willen. In die context is het niet makkelijk om toe te geven dat je totaal geen verlangen hebt.”

Relaties lopen vaak op de klippen. Daarom geven sommige aseksuelen hun partner de vrijheid om af en toe buitenshuis seks te zoeken, of ze maken duidelijke afspraken over seks. “Bij één stel uit mijn onderzoek loopt het zo al achttien jaar goed”, weet Van Houdenhove.

Aseksualiteit wordt beschouwd als een aangeboren geaardheid, stelt ze. Al verklaarde een op de vijf deelnemers aan haar onderzoek ooit wel seksuele aantrekkingskracht te hebben gevoeld. Die groep was vaker het slachtoffer van seksueel misbruik op jongere leeftijd dan zij die nooit behoefte hebben gehad aan seks. “Voer voor verder onderzoek.”

Platonische relatie
Aseksuelen gaan meer en meer op internetfora en sociale media op zoek naar verwante geesten. Vaak ook om een platonische relatie te beginnen. Want er mogen dan ook aromantici zijn, veel aseksuelen worden wel verliefd of hebben nood aan affectie.

Zo ook Daniëlle. “Ik heb nu een platonische relatie met een vrouw”, vertelt ze. “Zonder seks, maar wel intiemer dan een gewone vriendschap. Van een relatie verwacht ik vooral genegenheid: samen dingen doen en plezier hebben.” Ze vermoedt dat ze nooit seks zal willen, al sluit ze het niet uit. “Ik vind het zelf heel prettig om te weten dat er iemand voor mij is. Dat ik niet eenzaam ben.”

 

Frappant: Dit is al de tweede keer dat ik in de Belgische gedrukte media verschijn. Een aantal jaar terug stond ik voor mijn werk al eens in het Franstalige tijdschrift Le Vif.